وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

بیماری شغلی

سیلیکوزیس

 

 ذرات سیلیس

سیلیس، دومین ماده معدنی رایج در ساختار زمین است. در ماسه، تعدادی از سنگ­ها مانند گرانیت، ماسه سنگ­ها، تخته­سنگ­ها، سنگ چخماق، در زغال و تعدادی از سنگ­های معدنی و آلی متالیک یافت می شود. کارهایی مانند بریدن، شکستن، خرد کردن، سوراخ کردن، آسیاب کردن و منفجر کردن ممکن است باعث انتشار سیلیس در محیط گردد. سیلیس ممکن است در موادی مانند شیشه، پلاستیک و خاک وجود داشته باشد.

 

سیلیکوزیس

سیلیکوزیس، یک بیماری شغلی ریوی است که بر اثر اسنتنشاق ذرات کریستال­های سیلیس ایجاد می شود و باعث التهاب و زخم شدن ندول­ها در بخش بالایی ریه می­شود. سیلیکوزیس، با کوتاه شدن تنفس، تب و سیانوزیس (پوست آبی رنگ) ظاهر می­شود. ممکن است اغلب با ادم ریه، پنومونی توبرکولوزیس همراه باشد. این بیماری تنفسی ابتدا در سال 1705 توسط برنالدو رامازینی شناخته شد چون موادی شبیه شن و ماسه در ریه یک سنگ­تراش مشاهده کرد.

استخراج معدن، برش سنگ، اشتغال در صنایع ساینده از قبیل کارخانه‏های سازنده سیمان، شیشه، سفال و سنگ، ریخته‏گری، بسته‏بندی پودر سیلیس و صنایع استخراج سنگ به ویژه گرانیت از تماس‏های شغلی عمده با سیلیس به شمار می‏آیند. طبق شواهد در دسترس، سیلیکوزیس در اثر غبارهایی کمتر از 1 میکرومتر که شامل کریستال­های دی اکسید سیلیکون که متشکل از ذرات آلفا در کریستو بالیت یا تریدمیت هستند به وجود می­آید.

از نخستین دوره استقرار مواجهه باسیلیس تا رادیوگرافی و آشکار سازی علائم سیلیکوزیس معمولا 10 سال طول می­کشد. کوتاه­ترین دوره استقرار به میزان غلظت مواجهه بستگی دارد و سیلیکوزیس مزمن مطابق با میزان بزرگی مواجهه با سیلیس ممکن است در طی 6 ماه تا دو سال پیشرفت کند.

 به رغم کارآیی تکنیکی وسایل حفاظتی، سیلیس آزاد یا کوارتز کریستال، هنوز یکی از خطرات شغلی عمده به شمار می‏رود. در اغلب مواقع، سال‏ها پس از تماس با سیلیس، فیبروز پیشرونده ریه و سیلیکوزیس به صورت پاسخ وابسته به دوز ظاهر می‏شود. کارگرانی که در فضای بسته کار می‏کنند یا در معرض سنگ‏های محتوی کوارتز بالا(15-15%)قرار می‏گیرند یا در صنایع تولید صابون‏های ساینده فعالیت دارند، ممکن است حتی پس از یک دوره تماس 10 ماهه نیز به سیلیکوز حاد مبتلا شوند. این عارضه ممکن است به سرعت و در طی مدتی کمتر از 2 سال و علیرغم قطع تماس، بیمار را از پای درآورد.

استنشاق طولانی مدت ذرات سیلیس بعد از مدت زمان طولانی و گاه چندین دهه باعث ایجاد پنوموکونیوزیس مزمن، ندولار و شدیدا فیبروتیک می‏گردد که شروع بطنی و پیشرونده دارد و بعد از مواجهه شدید باعث مرگ می‏گردد. واکنش فیبروتیک علت استفاده از اصطلاح سیلیکوزیس است. اصطلاح سیلیکوزیس به بیماری مزمن اشاره می‏کند سیلیکوزیس ساده می‏تواند با ایجاد اسکار در نواحی بزرگی از ریه‏ها به سیلیکوزیس عارضه‏دار پیشرفت نماید که فیبروزیس پیشرونده شدید نامیده می‏شود و خود باعث نارسایی شدید تنفسی می‏گردد. سیر معمول بیماری ممکن است به صورت ناگهانی و به دنبال ابتلاء به سل، حدود 10 تا 30 برابر بدتر شده، باعث مرگ زودرس گردد.

بیماران مبتلا به سیلیکوز در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به عفونت‏های مایکوباکتریوم توبرکلوزیس(سیلیکو توبر کلوزیس) و مایکوباکتریوم‏های آتیپیک قرار دارند. هر بیمار مبتلا به سیلیکوزیس و آزمون توبرکولین مثبت باید تحت درمان ضد سل قرار گیرد.

نمای رادیوگرافیک مشخص سیلیکوزیس حاد به صورت نمای ارتشاح ارزنی گسترده و تراکم ریوی است. رادیوگرافی بیماران در معرض تماس‏های بلند مدت و با شدت کمتر، پس از 15 تا 20 سال با کدورت‏های کوچک در لوب­های فوقانی و رتراکسیون و آدنوپاتی ناف ریه همراه خواهد بود. فیبروز ندولار ممکن است بدون ادامه تماس نیز پیشرفت نماید و با تجمع و تشکیل توده‏های غیر سگمنتال از مجموعه­های نامنظم با قطر بیش از یک سانتی­متر همراه شوند. گاه این توده­ها بسیار بزرگ می‏شوند ناهنجاری­های عملکردی چشمگیری مشتمل بر ناهنجاری­های محدود کننده و انسدادی ریه در سیلیکوزیس دیده می‏شود. در مراحل پیشرفته بیماری ممکن است نارسایی تهویه‏ای ریه نیز رخ دهد.

 

شیوع بیماری

سیلیکوزیس بیماری رایج ریه به حساب می­آید. این بیماری ممکن است در هر جایی رخ دهد این بیماری در کشورهای صنعتی شیوع بیشتری دارد. چین از سال1991 تا 1995 بیش از 24000 مرگ ناشی از سیلیکوزیس را گزارش داده است. در ایالات متحده آمریکا برآورد شده که بیشتر از یک میلیون (در حدود2 میلیون) کارگر در معرض گرد و غبارهای کریستال کوارتز قرار دارند و 59000 از این کارگران در حال ابتلاء به سیلیکوزیس هستند.

بر طبق داده مرکز CDC، سیلیکوزیس در ایالات متحده آمریکا نسبتا رایج است. وقوع مرگ ناشی از سیلیکوزیس تا حدود 84 0/0 در بین سال­های 1968 و 1999 کاهش یافته، و فقط 187 مرگ در سال 1999 که ناشی از سیلیکوزیس مزمن بوده رخ داد.

علاوه بر این مواردی از سیلیکوزیس در میشیگان، نیوجیرسی و اوهایو مشاهده شده که ارتباط بزرگی با صنعت و حرفه دارد. صنعت استخراج از معادن سرب، آمار سیلیکوزیس را افزایش داد. مرحله حفاری در مناطق تحت فشار معدن معمولا خطرناک­تر از استخراج آن می­باشد، چون گرد وغبار ناشی از حفاری بر روی تخته سنگ­ها در هوا به صورت معلق می­ماند.

در ایالات متحده آمریکا، در سال 1930 سیلیکوزیس اپیدمیک که ناشی ازاستنشاق ترکیبات سیلیس در معدن بود سبب مرگ بیش از 400 کارگر شد. شیوع سیلیکوزیس سربی در بعضی مردان توسعه یافت که سیبیل معدنچیان نامیده شد(miners mustuch ). این مشکلات با اضافه کردن اسپری آب در حین حفاری حل شد به این صورت که گرد و غبار سیلیکوزیس ناشی از حفاری با آب حل شده و تشکیل گل و لای می کند اما این امر مانع از کار معدنچیان شد، اما با این حال امید به زندگی را در آن­ها افزایش داد. برای مثال، امید به زندگی معدنچیان نقره در Potosi Bolivia حدود 40 سال است.

بعضی از سرطان­ها در افراد آلوده به حشیش که با کوارتز سروکار دارند وجود دارد که درحال حاضر در بازار سیاه کشورهای اروپایی پیدا می­شود و ممکن است سبب ایجاد سیلیکوزیس در افراد مصرف کننده شود.

 

آسیب شناسی

هنگامی که ذرات کوچک و ریز سیلیس استنشاق می­شوند گرد و غبار سیلیس می­تواند در جاهای عمیق کیسه های هوایی در شش بروند. در کیسه­های هوائی گازهای O2و CO2 مبادله می شوند. بنابراین شش نمی­تواند گرد و غبارهای خروجی را با موکوز یا از طریق سرفه تمیز کند.

وقتی ذرات گرد وغبار سیلیس در شش­ها ته­نشین می­شوند،ماکروفاژهایی که ذرات گردوغبار را هضم می­کنند، یک پاسخ التهابی به وسیله آزاد کردن فاکتورهای تومور نکروزی ((TNF، انترکولین1، لوکوترین B4 و دیگر سیتوکین­ها ایجاد می­کنند. سپس این­ها فیبروبلاست­ها را در تکثیر و تولید کلاژن در اطراف ذرات سیلیس تحریک کرده بنابراین منجر به تشکیل فیبروز و زخم­های ندولی می­شوند.

به طور آشکار اثرات التهابی سیلیس کریستالی به وسیله اولین پاسخ ایمنی به آن، کمپلکس پیچیده پروتئینی ایجاد می­شود. به علاوه سطحی از گرد و غبار سیلیکون که می­توانند بر پایه رادیکال­های سیلیکونی منجر به تولید شدن رادیکال­های هیدروکسیلی و اکسیژنی به علاوه هیدروژن پراکساید شوند. که هر کدام می­توانند آسیب­های را به سلول­های احاطه شده وارد کنند.

آسیب اصلی گره­ای از بافت پیوندی است که به صورت حلقه تشکیل شده است. در میان رشته­های کلاژن تجمعی از ذرات گردوغبار وجود دارد. گره­ها یا ندول­ها بیشتر در بخش­های بالایی شش مشاهده می­شوند و ممکن است با هم آمیخته شده توده­هایی انباشته را بسازند. پرده جنب غالبا چسبنده و ضخیم شده و ممکن است شش حالت زبری پیدا کند.

گره­های گرد پراکنده با انباشت متوسط در همه سطح شش دیده می­شود. این گره­ها دارای اندازه­های متفاوت از یک تا سه میلیمتر هستند. با پیشرفت بیماری نقاط تیره از نظر شمار و اندازه افزایش یافته و نقاطی انباشته پدیدار می­شوند که سرانجام به نقاط تیره، گسترده و نامنظم می­انجامد که بیشتر سطح شش را دربر می­گیرد. اصولا بیماری سیلیکوز به کندی پیشرفت می­کند و زود آشکار نمی­شود. معمولا آثار بیماری پس از 5 سال پدیدار می­شود که البته این مدت زمان، به شدت تماس و انباشت ذرات سیلیس در هوای تنفسی بستگی دارد. مواردی نیز وجود دارد که پیدایش بیماری پس از 12 ماه مشاهده شده است.

مدت مسئولیت بیماری سیلیکوز 5 سال است. سیلیکوز درمان ندارد. در واقع سیلیکوز، فیبروز ششی پیش رونده و برگشت ناپذیر است. باور بر این است که گرد اکسید آلومینیوم اگر به شکل آئروسول به شش ها وارد شود بر روی ذرات بلورین سیلیس نشسته و سطح آن­ها را از حالت بلورین تغییر داده و بی­شکل می­سازد (لازم به گفتن است که تنها ذرات سیلیس بلوری شکل به ایجاد سیلیکوزیس توانا هستند)، در نتیجه مانع اثر بیماری­زایی ذرات سیلیس می­شود. اما ممکن است خود آلومینیوم باعث ایجاد بیماری دیگری گردد.

 

علایم بالینی سیلیکوزیس

سیلیکوزیس یک بیماری ریوی با شروع تدریجی و سیر تکاملی آهسته می باشد که ندرتا به صورت حاد دیده می شود که در این صورت سیر تکاملی آن بیش از چند ماه نمی باشد. از مشخصات دیگر سیلیکوز، فقر علایم بالینی در ابتدای بیماری بوده و علامت اصلی منحصرا علایم رادیولوژیکی می­باشد. بیماری سیلیکوزیس را از نظر بالینی می توان به سه مرحله سبک، متوسط و شدید تقسیم کرد:

1. مرحله اول و یا سبک: مرحله اول و یا سیلیکوزیس ساده در کارگران صنایعی که به اقتضای شغلی

برای مدت طولانی در معرض گرد و غبار سیلیس هستند دیده می­شود. علایم بیماری ممکن است پس از 6 ماه و یا چند سال (تا 60) سال ظاهر شود. بیماری با تنگی نفس در هنگام فعالیت که در اوایل خفیف بوده شروع و به تدریج شدت می­یابد. بیمار ممکن است سرفه­های خفیفی که در اوایل به صورت خشک بوده و بعدها ممکن است به همراه خلط باشد داشته باشد ولی به طور کلی تنگی نفس در تمام طول بیماری یکی از علایم پایدار است. حال عمومی بیمار تغییر چندانی نیافته علایم فیزیکی چون صدای مات در بعضی از مناطق و هیپرزونانس در بعضی از دیگر مناطق به علت آمفیزم وجود دارد. در این مرحله کاهش در قدرت کارآیی وجود نداشته و یا اینکه علایم بسیار کم می باشد

2. مرحله دوم یا متوسط: در این مرحله تنگی نفس و سرفه دو علامت بارز بوده و ضمنا نواحی مات در ریه همراه با صداهای برونشیال در ریه مخصوصا در نواحی قائده تشخیص داده می شود. قدرت انبساط قفسه سینه کاهش یافته و کاهشی نیز در قدرت کارآیی شخص مشاهده می­شود.

3. مرحله سوم یا تشدید: در این مرحله تنگی نفس شدید منجر به عدم توانایی کامل شخص می­گردد. ضمنا در این مرحله در نتیجه فیبروز ریوی هیپرتروفی بطن راست قلب و بالاخره ناتوانی قلب بوجود می­آید.

لذا در مرحله نخست، بیمار به هنگام فعالیت تا اندازه­ای تنگی نفس دارد، که به تدریج افزایش می­یابد. علائم بالینی ناچیز بوده و بیمار برخلاف آن که ممکن است سرفه خشک داشته باشد وضعیتی خوب دارد.

توان کارکردن وی، نیز تغییر نکرده و یا کاهش ناچیز یافته است. مرحله دوم، با تنگی نفس مشخص می­شود که توان کار شخص را مختل می­سازد و در مرحله سوم کاملا ناتوان از انجام کار است. علائم بالینی در مرحله دوم دربردارنده کاهش طنین در هنگام دق سینه و رال های خشک پراکنده و تنفس برونشی است. در مرحله سوم علائم نارسایی قلبی مشاهده خواهد شد. سیلیکوز، تنها بیماری در گروه پنوموکنیوزهاست که زمینه را برای ابتلا به سل به اندازه چشمگیر آماده می­کند. بیماری سل ممکن است به هر یک از مراحل سه گانه افزوده شود.

 

احتمال خطر

بستگی به سه عامل دارد:

1- غلظت گرد و غبار در هوا

2- درصد سیلیس آزاد در گرد و غبار

3- مدت تماس با گرد و غبار

 

انواع سیلیكوزیس

سیلیكوزیس به سه دسته تقسیم می‌شود

1- سیلیكوزیس مزمن:

پس از 15 تا 20سال تماس محدود و كم با گرد وغبار سیلیس قابل تنفس كارگران احتیاج دارند كه حتما مورد عكس­برداری قرار گرفته تا میزان صدمه ریوی آنان تعیین شود در صورت پیشرفت بیماری كارگر دچار تنفس­های كوتاه و كمبود اكسیژن و تبادل دی­اكسیدكربن خواهد شد در مرحله آخر كارگر دچار خستگی، تنفس­های كوتاه و سخت، درد قفسه سینه یا ناتوانی تنفسی خواهد شد. معمولا بعد از بیش از 10سال تماس با مقادیر کم بلورهای سیلیس بوجود می‌آید که این مورد معمول­ترین نوع سیلیکوزیس است.

سیلیکوزیس مزمن بیشتر رایج است و نشانه­های ناشی از این سیلیکوزیس ممکن است آشکار نباشد و بنابراین شاید لازم باشد میزان آسیب وارده بر ریه و شش ها را با استفاده از اشعه ی X-RAY مشخص کنیم. که معمولا بعد از بیش از 10سال تماس با مقادیر کم بلورهای سیلیس به وجود می­آید که این مورد معمول­ترین نوع سیلیکوزیس است

2- سیلیكوزیس تحت حاد:

این مرحله پس از 5 تا 10 سال در اثر تماس با سیلیس و تنفس گرد و غبار آن بوجود‌می‌آید. علائم آن نقصان شدید تنفسی ضعیف و كاهش وزن، علائم حمله­كننده طولانی‌تر از سیلیكوزیس مزمن است.

3- سیلیكوزیس حاد:

این مرحله در صورت در معرض بودن كارگر با غلظت‌های بالای سیلیس ممكن است بعد از چند ماه یا سال به وقوع بپیوندد. علائم آن نقصان تنفس، ضعف، كاهش وزن و مرگ است. این نوع از سیلیکوزیس بعد از چند ماه تا 2 سال نشانه­های آن آشکار می­شود. که در اثر تماس و مواجه کوتاه مدت با غلظت و دوز بالای گرد و غبار سیلیس می باشد . نشانه­های سیلیکوزیس حاد شامل ناتوانی جدی، نفس­های طولانی، بیماری، کاهش وزن و اغلب مرگ است.

 

عوامل موثر در ایجاد بیماری

1. اندازه ذرات: ذراتی که اندازه آن­ها بین 0.5 تا 5 میکرون باشند قادر به ایجاد بیماری سیلیکوزیس هستند.

2. درجه تراکم ذرات در هوای تنفسی: بر طبق مطالعات صورت گرفته در صورتی که در هر سانتی­متر مکعب هوای محیط کار بیش از صد و بیست و پنج ذره سیلیس آزاد با قطر کمتر از 5 میکرون وجود داشته باشد از نظر ایجاد سیلیکوزیس خطرناک است.

3. سن: افراد مسن نسبت به ایجاد سیلیکوزیس حساس­تر هستند.

4. حساسیت فردی:

5. زمان: مدت زمانی که فرد در معرض گرد و غبار سیلیس قرار می­گیرد و استمرار یا انقطاع آن عامل مهمی در ایجاد و پیشرفت بیماری می­باشد. این بیماری بیشتر در صنایع سنگ­بری، کارگران معادن قلع، طلا، مس، میکا و گرافیت کارگران sand blaster، شیشه سازی، کارگران کارخانه­های سیمان و پودر لباس شویی دیده می­شود.

 

افراد در معرض خطر

1-كارگران معدن

2- سنگبری­ها

3- سنگ‌كوبی­ها

4-حفاران تونل

5-كارگران كوره‌های آجر پزی

6-سنگ­تراشان

7- كارگران كارخانه شیشه

8- سندبلاستی­ها

9-كارگران ماسه شویی

10- ریخته­گری و ذوب مواد

11-كارگران ساختمانی(سند بلاستیك، سنگ­كاری، مته كردن)

12-كارگران سرامیك و چینی

13- صنایع سمباده

14- راه‌آهن

15- صنایع صابون و مواد شوینده

كارگران باید بدانند كه در هر محیط كاری كه كریستال سیلیس به طور بالقوه موجود‌ باشد خطر ابتلا به سیلیكوزیس وجود دارد. اگر تعدادی از كارگران در كارگاه­های پر گرد وغبار مشغول به كار هستند و فقط یك نفر مبتلا به سیلیكوزیس شده باشد باید سایرین مورد آزمایش قرار گیرند.

 

اقدامات کنترلی گرد و غبار قابل استنشاق سیلیس توسط کارگران و کارفرمایان

·تشخیص زمان تولید گردوغبار سیلیس و برنامه­ریزی برای حذف یا کنترل غبار در منبع

·آماده کردن کارگر با تمرین­هایی شامل اطلاعاتی درباره اثرات سلامتی، تمرین روش صحیح انجام کار و استفاده از وسایل حفاظتی.

·استفاده از کنترل­های مهندسی شامل تهویه موضعی(جمع کننده­های گردو غبار) یا روش­های مرطوب سازی برای پیشگیری از آزاد شدن گردوغبار به هوا و نگهداری روتین سیستم­های کنترل گرد و غبار برای بهینه کار کردن آن­ها

·پاک کردن مواد و یا تجهیزات باید به گونه­ای باشد که باعث رهاسازی ذرات به هوا نشود گرد و غبار باید به وسیله تمیزکننده­های مرطوب یا شلنگ های آب انجام شود و هرگز از هوای فشرده استفاده نشود و به جای جارو کردن خشک از روش جارو کردن تر استفاده شود.

·به حداقل رساندن تماس کارگران در معرض مواجهه با تمرین­های مناسب کاری از جمله نشانه­گذاری و مشخص کردن حدود نواحی تولید گردوغبار

·پوشیدن لباس­های حفاظتی یک­بار مصرف و یا قابل شستشو در محیط کار

·پایش هوا برای اندازه­گیری تماس کارگر و اطمینان از اینکه روش­های کنترلی، حفاظت کافی را برای کارگر فراهم می­کند.

·فراهم ساختن آزمایشات پزشکی سالیانه برای کارگرانی که ممکن است با بلورهای قابل استنشاق سیلیس تماس داشته باشند.

·استفاده از وسایل حفاظت تنفسی مناسب(تنها در مواقعی که روش­های کنترل مهندسی نتوانند تماس با سیلیس را زیر حد تماس توصیه شده NIOSH RELنگه دارند)

·هنگامی که اجسامی مانند بتون، سرامیک و... را برش یا تراش می­دهید راه مورد اطمینان این است که به همراه آن­ها از آب استفاده کنید تا ذرات در همان جا مهار شده و در هوا رها نشوند. به یاد داشته باشید که گاهی اوقات حتی بعد از خاتمه برش و یا تراشیدن، ذرات می­توانند در هوا باقی بمانند.

·درمواقعی که باید از رسپیراتورها استفاده شود، کارفرمایان باید یک برنامه جامع حفاظت تنفسی مطابق با استاندارد حفاظت تنفسی OSHA و راهنمای NIOSHتدوین کنند:

·تمرین منظم چگونگی استفاده از وسایل حفاظت فردی توسط افراد

·پایش محیطی دوره­ای

·انتخاب رسپیراتورهای مورد تایید NIOSH

·ارزیابی پزشکی توانایی انجام کار توسط کارگر در هنگام پوشیدن رسپیراتور

·آزمایش تناسب رسپیراتور

·نگهداری، بازرسی، تمیز کردن، باز بینی و انبار کردن صحیح وسایل حفاظت تنفسی

·         روش­هایی برای ارزیابی منظم کارایی برنامه­ها

 

NIOSHبرای غلظت­های مختلف بلورهای سیلیس موارد زیر را توصیه می­کند:

·بیش از 5/0میلیگرم بر متر مکعب:  ماسک­های تنفسی با حداقل فیلترهایN-95

·بیش از 25/1میلیگرم بر متر مکعب: رسپیراتورهای تصفیه کننده هوای قوی با حداقل فیلترهای N-95

·بیش از 5/2میلیگرم بر متر مکعب: رسپیراتورهای فراهم کننده هوا با فشار مثبت

 

دستور العمل سازمان NIOSH برای کاهش مواجهه سیلیس درمحیط کار و جلوگیری از مرگ کارگران شامل موارد زیر می باشد:

1. جایگزین کردن سیلیکا و شن ماسه با سایر موادی که یک درصد سیلیکا در آن وجود داشته باشد خطر ابتلا به کارگرانی که از سیلیکا در عملیات بلاستینگ استفاده می­کنند بسیار بالاست و کنترل آن هم مشکل به نظر می­رسد. برای این منظور سازمان NIOSH پیشنهاد کرده که از سال 1974 به بعد مصرف موادی که دارای سیلیکا و ماسه بیشتر از یک درصد هستند ممنوع می­باشد.

2.  برای کنترل عوارض بیماری­های مربوط به سیلیس، از سیستم تهویه موضعی وعمومی طبق متد NIOSH 7500,7602 استفاده شود.

3.    استفاده از روش­های کاهش آلودگی مانند تعمیر و نگهداری به موقع ماشین آلات، تمیز کردن ادوات وسایل مربوطه، استفاده از کابینت­های بسته برای کاهش پراکندگی سیلیس. ماشین­های تمیز کننده در کارگاه­های که عملیات بلستینگ انجام می­شود باید به کار گرفته شود. افرادی که با سیلیس کار می­کنند باید از پوشش­های مناسب وPPE مناسب این کار استفاده نمایند. اتاق­های بلاستینگ باید دارای سیستم تهویه مناسب بوده و روشنایی لازم نیز لحاظ شود. ضمنا تمامی افراد با وجود سیستم تهویه باید از وسایل حفاظت فردی مناسب PPE در حین کار استفاده نمایند. هیچ گونه درز و شکافی در دیواره و سقف این اتاق­ها نباید وجود داشته وسیستم تهویه نیز کارایی و ربایش لازم را داشته باشد. استفاده مجدد از سیلیکای مصرف شده با توجه به این که ابعاد ذرات آن کوچکتر شده است توصیه نمی­شود سیلیس مصرف شده می­بایست با احتیاط جمع آوری و به محل مناسب جهت دفن فرستاده شود.

4. رعایت موارد بهداشتی حین کار و کاهش مواجهه. تمامی افرادی که با سیلیس سروکار دارند باید قبل از غذا دست­های خود را کاملا با آب وصابون بشویند و در حین کار هر گونه خوردن، آشامیدن وسیگار کشیدن ممنوع است. کارگران باید پس از اتمام روزانه کار حمام کرده وسپس با لباس­های پاک محل کار خود را ترک نمایند. خودروهای این افراد نیز باید در محل دورتری از محوطه عملیات پارک شود.

5. استفاده از لباس­های یک­بار مصرف و قابل شستشو درمحل کار، استفاده از لباس­های بلاستینگ در منزل یا محل کار به هیچ عنوان جایز نیست.

6. دوش گرفتن روزانه بعد از اتمام کار وتعویض لباس بعد از ترک محل کار بدین معنی که از انتقال آلودگی به منزل ،خودرو و.. جلوگیری شود.

 

7.       استفاده از ماسک­های تنفسی مناسب تایید شده توسط مراکز مجاز، استفاده از وسایل حفاظت فردی به تنهایی برای عملیات بلاستینگ کافی نیست وباید از تهویه مناسب نیز بهره گرفت.(استفاده از ماسك تنفسی نوع CE فشار مثبت در صورت انجام سند بلاستینگ).

·   آموزش نحوه کار درست با ابزار وسایل درحین کار.

·   استفاده درست از ماسک و وسایل حفاظت فردی.

·   بازرسی مرتب روزانه از وسایل وادوات کار.

·   آزمایش صحت وسایل حفاظت فردی.

·   بازرسی نگهداری وتعمیر درست وسایل.

·   انبار داری ایمن سیلیس.

·   PPE باید دارای استاندارد لازم باشند.

 

8. معاینات منظم دوره­ای برای کارگران و افراد در معرض سیلیکا.

·آزمایشات قبل از استخدام ودوره­ای حداقل هر سه سال.

·افراد مشکوک بلافاصله به مراکز درمانی اعزام شوند.

·بررسی سوابق شغلی ومدارک پزشکی کارکنان و نیز بیماری­های ریوی پرسنل.

·اسپیرومتری و رادیولوژی و آزمایشات خون.

·بررسی بیماری سل در این افراد.

 

9.نصب تابلوهای هشداردهنده و بهداشتی درمحل­هایی که افراد در معرض سیلیس هستند.

10.آموزش مداوم به کارگران در مورد شناخت علایم، نشانه­ها وعوارض مربوط به سیلیکا.

·         اطلاع رسانی در مورد خطرات بالقوه و بیماری سیلیکوزیس ونحوه پیشگیری از این بیماری.

·         آمار افراد مبتلا به سیلیکوزیس سل و... به پرسنل داده شود.

·         نصب دستور العمل ونحوه کار ایمن با سیلیس در محل کار.

·         استفاده از MSDS در محل کار و آموزش به کارگران درمورد نحوه استفاده آن.

·         برگزاری کارگاه­های آموزشی.

·         نحوه گزارش موارد مشکوک اقدامات کنترلی و پیشگیرانه.

 

11.گزارش سریع موارد مشکوک ابتلا به سیلیکوزیس و بیماری­های مربوطه به مراکز درمانی

 

12.   وسایل و تجهیزات کار با سیلیس چون با سیستم هوای فشرده کار می­کنند باید موارد زیر در آنها رعایت شود:

·            داشتن گواهی سلامت فنی Certificate از مراکز بازرسی فنی برای مخازن تحت فشار.

·            بررسی تمامی رابط­ها وبست­ها قبل از شروع به کار.

·            استفاده از سیستم قطع کن خودکار در نازل پاشنده سیلیس.

·            سالم بودن تمامی گیج­ها ومانومترها.

·            مخزن سیلیس باید سالم بوده و عاری از هرگونه خوردگی، پوسیدگی باشد.

·            نحوه ریختن سیلیس داخل مخزن کاملا خودکار بوده و دستی نباشد.

·            به جای سیلیس می­توان از از ساینده­های دیگر مانند گرانول اکسید آلومینیوم، ذرات آهن لعاب­دار، ذرات چدن وذرات سنباده استفاده نمود.

·            قطعاتی که خیلی بزرگ نیستند و امکان جابجایی آن­ها مقدور است را باید در داخل سالن محصور سند بلاست نمود.

·            سالن بایستی به نحوی باشد که رانش هوا از سمت بالا به پایین انجام شود بدین معنی که ضریب خروجی هوا به میزانی باشد تا باعث فشار منفی کمی در سالن سند بلاست گردد تا هوای تازه بتواند از بالا وارد سالن شده و آلودگی از منافذ سالن به بیرون انتشار نیابد. در کف سالن و یا دو طرف دیوار سالن یا در قسمت کف که در مسیر هوای خروجی به هوای آزاد است جریان هوای آلوده باید از فیلترهای موثر پارچه­ای یا از سیلیکون یا رسوب دهنده­های الکترواستاتیک عبور یابد تا مواد ساینده گرفته شود و برای استفاده مجدد در مخزنی که در زیر سالن سند بلاست قرار داده می­شود جمع آوری گردد.

·            محل­هایی که تاسیسات ثابت مانند بویلرها مخازن سوخت و یا لوله کشی­ها قرار دارد محدوده سند بلاست کاری بایستی با اسکلت بندی وچادر کشی محصور گردد.

·            اپراتور سند بلاست کار بایستی مجهز به وسایل حفاظت فردی شامل کلاه خود مخصوص سند بلاست air line helmet، لباس کار با پیش بند مقاوم، چکمه لاستیکی و دستکش ساق بلند باشد.

·            کلاه سند بلاست کار نباید در اختیار فرد دیگری باشد. شیلنگ هوا رسانی کلاه سند بلاست کار بایستی به منبع هوای سالمی متصل شود که دبی هوا رسانی آن کمتر از 17%متر مکعب دردقیقه نباشد. هوای مذکور بایستی توسط فیلتر مناسبی که بدون کاهش اکسیژن هوا بتواند رطوبت، دوده­های روغنی، ذرات وغبارات به هرگونه گازهای سمی که از کمپرسور هواتولید می­شود مانند CO-CO2 اکسیدهای فلزی گوگرد یا نیتروژن دار را جذب نماید توصیه می­شود در هوای تنفسی نباید بیش از ppm 50کربن منوکسید و بیش از 1000ppm کربن دی­اکسید وجود داشته باشد.

·            مراقبت­های دوره­ای برای نگهداری تجهیزات و وسایل و سیستم­های تهویه و وسایل حفاظت فردی به عمل آید و مخازن تحت فشار کمپرسور و مخلوط کن Air Blast Chamber سالانه بک بار تحت فشار تست هیدورستاتیک واقع شود. ساعت کار سندبلاست کار در شبانه روز باید کمتر از 8 ساعت بوده واپراتور نباید بیش از 40 دقیقه به طور مداوم در داخل سالن سندبلاست کار نماید و در مدتی که به تناوب سندبلاست کار در سالن کار می­نماید به توسط شخص دیگری که در خارج از سالن باشد مورد مراقبت قرار می­گیرد.

·            افرادی که در نزدیک سالن سندبلاست می باشند و افراد دیگری که در محل­هایی به نحوی در معرض استنشاق غبارات ناشی از سندبلاست کاری قرار دارند بایستی از فیلتر تنفسی مناسب استفاده نمایند.

·            آزمایش­های پزشکی شامل X-RAY از ریه­ها و اسپیرومتری برای سندبلاست کاران سالی یک بار الزامی است بایستی در پرونده پزشکی آن­ها نتایج ثبت شود و در صورت بروز علایمی دال بر بیماری شغلی کار آنان بایستی عوض شود.

·            پس از پایان کار در هرشیفت سندبلاست کار بایستی وسایل حفاظت فردی خود را تمیز نموده و برای شیفت بعد آماده در قفسه مربوط به خود قرار دهد تا پس از استحمام و تعویض لباس از خود رفع آلودگی نموده باشد.

·            مدیر واحد بایستی شخصی را جهت نظارت بر کار کارگاه­های سندبلاست تعیین نماید تا مقررات فوق را کنترل نماید.

·            شخص مذکور قبل از شروع کار تمامی موارد ایمنی از جمله وضعیت شیلنگ­ها، رابط­ها و بست­ها را بازدید و در صورت اطمینان از سلامت آنها اجازه کار را صادر نماید.

 

توصیه دوباره به کارگران در معرض خطر

1.    استفاده از ماسک حفاظتی مناسب

2.    مشاركت فعال در انجام معاینات دوره‌ای.

3.    تعویض لباس كار و دوش گرفتن پس از اتمام كار.

4.    عدم خوردن و آشامیدن و کشیدن سیگار در محیط كار.

5.    استفاده از روش­های مرطوب برای جمع آوری گردوغبار.

6.    عدم استفاده از دستگاه­های فشار باد برای تمیز نمودن خود و محیط كار.

7.    مراقبت از وسایل كنترل مهندسی گرد وغبار.

8.    شستشوی دست­ها و صورت قبل از خوردن و آشامیدن.

 

درمان بیماری

با توجه به اینکه تاکنون درمان قطعی برای بیماری شناخته نشده است، بهترین اقدام درمانی پس از تشخیص، قطع تماس با سیلیس می­باشد.

اما نکته امیدوار کننده این است که سیلیکوزیس قابل پیشگیری است و شما می­توانید با مواد حاوی سیلیس کار کنید بدون اینکه تماسی با آن داشته باشید.306

 

 

 

 

 

نسخه چاپي ارسال به دوست

دوشنبه ٣٠ تير ١٣٩٣ - ١٥:٠٤ / شماره خبر: ١١٠٩٣٠ / تعداد نمايش: 19023

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج