وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

مطلب مندرج در خبرگزاری مهر

آقای وزیر کنترل جمعیت را متوقف کنید/ افزایش سقط جنین با غربالگری

پيرو درج مطلب با عنوان: «آقای وزیر کنترل جمعیت را متوقف کنید/ افزایش سقط جنین با غربالگری » مورخ 30/02/1397 خواهشمند است دستور فرماييد براي روشن شدن افكار عمومي نسبت به درج جوابیه معاونت بهداشت، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به شرح ذيل اقدام و همكاري لازم صورت گيرد.

 

متن جوابیه

مورد ۱: عدم تمکین وزارت بهداشت از سیاست­های کلی ابلاغی رهبر معظم انقلاب درباره جمعیت، پس از بیانات رهبر عظیم­الشان، هدف برنامه­های وزارت بهداشت در راستای سلامت جمعیت و با تاکید ویژه براساس محورهای سلامت کودکان، مادران، خانواده و جامعه تغییر یافته و موضوعاتی در راستای تشویق فرزندآوری سالم و صالح به متون آموزشی و بسته­های خدماتی افزوده شده و این موضوع ادغام یافته تا پایین­ترین سطوح ارایه خدمت است. بر همین اساس شعارهای مبتنی بر "تعداد فرزند"، "محدودیت فرزندآوری" و "کاهش جمعیت"، حذف و شعارهای "ترویج بارداری های خواسته و برنامه­ریزی شده" مشکلات تک فرزندی و "حذف بارداری­های ناخواسته و پرخطر" جایگزین شده است.

بدون شک هرگونه تضعیف برنامه­های سلامت باروری و سلامت مادر و کودک پیامدهای ذیل را به دنبال خواهد داشت:

 الف) افزایش مرگ مادران به دنبال پیامدهای ناشی از بارداری و زایمان،

 ب) افزایش بارداری های پرخطر و برنامه ریزی نشده و بارداری در سنین نامناسب،

پ) افزایش مرگ نوزادان و کودکان در پی افزایش بارداری های پرخطر و فاصله های نامناسب بین بارداری ها،

ت) افزایش فعل حرام و غیرقانونی سقط و پیامدهای روانی و اجتماعی آن،

 ث) تحت الشعاع قرار گرفتن عدالت در سلامت که در کوتاه مدت آسیب به سلامت کودک و در بلند مدت زوال نسل به دلیل افزایش مرگ و افت شاخص های سلامت در عین افزایش جمعیت را در پی دارد.

همچنين اين پيامدها سبب سقوط جايگاه جمهوري اسلامي ايران در مقايسه­هاي جهاني شاخص­هاي سلامت مادران و كودكان (اهداف توسعه هزاره و ...) كه تعهد همه دولت ها از جمله ايران اسلامي است،‌ می­گردد.

مورد 2:  آیا تامین و توزیع اقلام ممانعت از بارداری و تشویق گسترده مردم به استفاده از "انواع" این وسایل، آن هم بدون اشاره به عوارض خطرناک آنها، در راستای حفظ سلامت زنان است؟

لازم به ذکر است که برخلاف ادعای صورت گرفته در متن خبر، تامین و توزیع اقلام پیشگیری از بارداری و تشویق گسترده مردم به استفاده از انواع وسایل، ادعای کذبی است.

در این راستا به منظور ارایه خدمات پیشگیری از بارداری برای زنان پر خطر (از نظر بارداری)، ضرورت انجام مشاوره فرزندآوری طی مکاتبه­های متعددی به دانشگاه­های علوم پزشکی سراسر کشور، ابلاغ گردیده است.

نتایج پایش این خدمت نشان می­دهد که انجام مشاوره برای بیش از 72% زنان واجد شرایط مشاوره فرزندآوری منجر به

 

 

ارجاع ایشان برای دریافت مراقبت­های پیش از بارداری شده است.

بدیهی است علیرغم تشویق زوجین و مشاوره فرزندآوری در برخی موارد ابتلای به بیماری با شرایط خاص گیرنده خدمت لازم است باروری خانم تا زمان بهبودی نسبی به تعوبق بیافتد و یا از بارداری پیشگیری به عمل آید. در این موارد در صورت  تمایل فرد به فاصله­گذاری/ پیشگیری می­تواند از خدمات مورد نیاز به طور رایگان بهره­مند گردد.

مورد3 : آیا ترساندن زنان از بارداری زیر ۱۸ و بالای ۳۵ سال و دستور وزارت بهداشت برای لزوم ارائه اقلام ممانعت از بارداری به آنها و همچنین لزوم فاصله گذاری ۳ تا ۵ سال بین زایمان تا بارداری بعدی، در جهت اصلاح عملکرد وزارت است؟ بر اساس منابع تخصصی زنان و زایمان، هیچگونه ممنوعیتی برای حاملگی زیر ۱۸ و بالای ۳۵ سال با هر تعداد فرزند وجود ندارد. ..؛ دستورالعملی بی پایه و غیرعلمی که معنایی جز کنترل جمعیت ندارد و نابودگر حق فرزندآوری، به مثابه یک حق طبیعی برای زنان است.

دوران باروری در یک خانم در فاصله سنی 49-15 سالگی است. طبق شواهد داخلی و خارجی در حاملگی­های پس از 40 سال احتمال مرگ و میر افزایش می­یابد و دلیل آن بیماری­های قلبی و زمینه­ای مادر است که با افزایش سن بروز پیدا می­کند. این موضوع بحث جدیدی نبوده و در عین حال بسیار علمی است. در حال حاضر در مشاوره­های فرزندآوری با موضوع سن همواره تاکید بر سلامت جسمی مادر است چه بسا پیامد بارداری در مادر سالم 40 ساله بهتر از مادر سی ساله مبتلا به فشارخون مزمن است. در بررسی مرگ های مادر در سال 94 در 23 درصد از مرگ­ها سن مادر بالای 35 بوده است. این در حالی است که میزان زنان زایمان کرده با سن بالای 35 سال حدود 15 درصد از کل زایمان­ها است.

همه مستندات علمی دلالت بر این دارند که باروری در بازه طلایی 18 تا 35 سال (سن زنان) بهترین باروری بوده و بدلیل آنکه بعد از آن، احتمال بروز ناهنجاری­های مهم کروموزومی از جمله سندروم داون افزایش می­یابد، مراقبت­های بیشتر برای این دوره­های سنی در نظر گرفته شده است. یادآوری و تاکید می­گردد که وزارت بهداشت به هیچ وجه عدم بارداری را در زمان­هایی غیر از مورد عنوان شده، تشویق ننموده بلکه با تاکید بر این امر، ارائه خدمات بیشتری را برای این مادران تامین می نماید. 

مورد 4: برخلاف فتوای صریح مقام معظم رهبری مبنی بر ممنوع بودن استفاده از بیت­المال در عقیم­سازی و کنترل جمعیت، همچنان وازکتومی (بستن لوله در مردان) به صورت قانونی و توبکتومی (بستن لوله در زنان) با دلایل کاملا غیرعلمی از جمله سزارین سوم و یا سن ۴۰ سالگی مادر، به صورت رایگان و در سیستم دولتی انجام می­شود. همچنین برای کارکنان به ازای هر مورد کار گذاشتن آی یو دی، کارانه تشویقی در نظر گرفته می شود.

  

بیان این موضوع که ادعای کذب محض می­باشد، حاکی از عدم صداقت بوده و مجددا دقت و تامل در بخشنامه­ها را متذکر شده و توجه ویژه به این مهم که تنها در شرایطی که بارداری جان مادر را تهدید می­کند (حتی مجوز سقط درمانی سازمان پزشکی قانونی بر اساس نامه شماره 84472/پ مورخ 20/8/1392 وجود دارد) با شرایط ویــژه امکان استفاده از خدمات جراحی پیشگیری از بارداری برای مادر متقاضی این خدمت موجود بوده و پــــایش­های دقیق توسط کمیته نظارتی مربوطه بر صحت و دقت این امر صحه می گذارد. لازم به ذکر است که

پس از تغییر رویکردهای جمعیتی، به هیچ وجه خدمات مرتبط با وازکتومی در مراکز بهداشتی درمانی، ارایه نمی­گردد.

ضمنا هیچگونه هزینه­ای بابت تشویق بستن لوله و گذاشتن آی یو دی توسط این معاونت، اختصاص نیافته است. در صورتیکه نویسندگان محترم نامه به این ادعای خود اطمینان کامل دارند، ضرورت دارد نسخه­ای از مستند دستورالعمل پرداخت پاداش مالی برای ارجاع دهندگان آی یو دی و توبکتومی و نیز انجام وازکتومی در مراکز بهداشتی درمانی را ارایه نمایند.

همانگونه که پیش از این نیز عنوان شد، خدمات رایگان جراحی با هدف حفظ سلامت مادران و کودکان صرفا به گروه هایی ارایه می شود که در معرض مخاطرات شدید ناشی از بارداری قرار خواهند گرفت و به هیچ عنوان خـــدمت جراحی پیشگیری از بارداری با هدف توقف نسل در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ارایه نمی­شود

مورد 5: متاسفانه وزارت بهداشت با گذاشتن سقف غیر علمی ۳ فرزند، عملا سهمی از زاد و ولدها را در کشور محــدود کرده است؛ زیرا اکنون و پس از فرهنگ­سازی گسترده در جهت تحدید نسل، درصد محدودی از خانواده­ها هستند که تمایل به فرزند آوری بیش از ۳ تا دارند. که همین موارد نیز نه تنها در جهت فرزندآوری بیشتر مورد ترغیب و تشویق قرار نمی گیرند، بلکه برای اکتفا به ۳ فرزند مورد توصیه نیز قرار می گیرند.

حق انتخاب تعداد فرزندان با خود خانواده­ها است. با توجه به اینکه میانگین سن ازدواج خانم ها در کشور 24 سال است  و از سویی بهره مندی نوزاد از شیرمادر برای 2 سال برای رشد و تکامل و سلامتی وی ضروری است لذا به رعایت فاصله سلامت بین دو بارداری بین 3 تا 5 سال در مشاوره های باروری سالم توصیه می­گردد. از سویی منابع متعدد علمی اثبات می­کند که بهترین سن فرزندآوری برای زنان حد فاصل 18 تا 35 سالگی است لذا با توجه به میانگین سن ازدواج، خانم­ها حدود 12 سال زمان دارند تا اینکه تعداد فرزندان دلخواه خود را به دنیا آورند. "حداقل 3 فرزند" و این تاکید بخاطر به تعویق نیانداختن ازدواج و وفرزندآوری می باشد.

نکته حایز اهمیت توجه به شاخص حد جایگزینی جمعیت؛ به عنوان یکی از اهداف برنامه ششم توسعه است. بدیهی است دستیابی به میزان باروری کلی 2.5 در پایان سال 1400 در نظر گرفته شده است. از آنجا که تغییر در شاخص های جمعیتی ماهیتاً نیازمند به بازه زمانی می باشد،دستیابی به آن مسلما در دوره زمانی کوتاه میسر نمی باشد. با توجه به مجموعه پیشگفت مقرر گردیده در صورتیکه فرد مراجعه کننده متقاضی دریافت خدمات فاصله گذاری باشد، طبق دستورالعمل های علمی و انجام مجموعه مشاوره های لازم و مناسب به فرد ارائه گردد. در این میان داشتن حداقل سه فرزند یکی از فاکتور های لازم برای دریافت خدمت می باشد.

   متاسفانه بررسی­های به عمل آمده نشان می­دهد که گروه نخبگان تمایلی به فرزندآوری نداشته و گروه­هایی که در بازگرداندن بدهی جمعیتی این سال ها موثر بودند بیشتر از سایر گروه های دارای تعداد زیاد فرزند می باشد. توجه به این مهم در ابعاد گوناگون می تواند مشکل آفرین باشد.

مورد 6: ادعای روال مخرب و غیرعلمی غربالگری های دوران بارداری اجباری با هدف تحدید نسل:

هدف برنامه توسعه جمعیت با تاکید ویژه رهبر معظم انقلاب و مسئولین نظام همواره و بدون هیچ استثنایی توسعه جمعیت ســـالم و بالنده بوده است. در حوزه سلامت جسمانی برنامه های ژنتیک و غربالگری های مرتبط از جمله برجسته­ترین موارد ایجاد شروط تعیین شده برای خانواده ها برای داشتن فرزند سالم و در نتیجه توسعه جمعیت سالم هستند. در همین راستا موارد زیر به اطلاع می رسد :

-     برنامه های ژنتیک و غربالگری با تحقق غربالگری ها، شناسایی والدین در معرض خطر داشتن فرزند مبتلا را شناسایی و احتراز از خطر داشتن فرزند معلول جسمی، ذهنی و روانی شدید را برای ایشان ممکن می سازند. بدیهی است که والدین با این اطمینان و حمایت، با آرامش خاطر بیشتری برای فرزند دار شدن تصمیم می­گیرند.

-     معلولیت و بیماری فرزندان به دلیل سختی های بسیار شدید ناشی از عقب ماندگی های ذهنی، جسمی و روحی بیماری ها در بسیاری از موارد کیان خانواده ها را فرو می ریزد. پیشگیری از بیماری های ژنتیک با ابزار غربالگری ها خانواده ها را مستحکم می سازد. داشتن فرزندان سالم را برای ایشان ممکن می کند و اگر فرزند معلولی داشته اند امکان داشتن فرزندان دیگر سالم را فراهم می کند و از این طریق و با استحکام بخشیدن به زندگی با فرزندان سالم دوام خانواده را توسعه می بخشند

-دو دلیل عمده سقط های غیرقانونی عدم تمایل زوجین به فرزند آوری و یا نقص جنین است. غربالگری با کمک به شناسائی نقص جنین در اوایل بارداری می­تواند از سقط­های غیرقانونی که با هزینه های گزاف و خطرات جانی همراه است جلوگیری نماید.

-انجام غربالگری صرفا با توصیه و مشاوره باید صورت گیرد و به هیچ عنوان اجبار در کار نیست. حتی کارکنان بهداشتی حق ندارند مادران باردار را دچار اضطراب نمایند

-بحث های قانونی و جریمه هائی که منجر به محکومیت پزشکان و سایر ارائه دهندگان خدمت می­گردد سبب حساسیت ارائه دهندگان خدمت به درخواست غربالگری از سوی آنان گردیده است.

-در راستای کاهش پرداخت مردم و پیشگیری از تشخیص های دیر هنگام  که سبب هزینه و استرس مضاعف به خانواده می گردد، برنامه ای تدوین شد تا وضعیت موجود که به دلیل سودجوئی دلالان بازار کیت­های آزمایشگاهی ایجاد شده را تا حد امکان کنترل نماید. از جمله اقدامات صورت گرفته در این برنامه می­توان به توجه کیفی به زیرساخت های اجرای برنامه شامل ارائه سونوگرافی دقیق و استاندارد به مردم، کنترل کیفی آزمایشگاه ها وارزیابی و پایش کیت های مورد استفاده آنها، آموزش متخصصین زنان، رادیولوژی و جلسات هماهنگی با بیمه ها نام برد.  

 

 

 

1-        در برنامه کشوری مادری ایمن (بخش راهنمای مراقبت بارداری) : در هفته 13 - 11 انجام غربالگری ناهنجاری جنین به مادر پیشنهاد می شود.

2-         با توجه به درخواست خانواده ها برای اطلاع از سلامت جنین و اینکه در صورت تولد نوزاد مبتلا به سندرم داون مسایل قانونی زیادی برای فرد مراقب مادر (در بارداری) بوجود می آید، در شیوه نامه غربالگری ناهنجاری جنین، انجام آزمایشات برای غربالگری به مادر پیشنهاد می شود ولی توصیه یا اجباری برای این امر نیست .

مورد 7: وزارت بهداشت که بر اساس قوانین کشور موظف به مقابله با پدیده ی سقط های غیر قانونی (به گزارش وزارتخانه، سالانه بالغ بر ۲۲۰ هزار مورد) است، نه تنها عملا هیچ ورودی در این زمینه نکرده و علی رغم درخواستهای مکرر تاکنون هیچ موردی از برخورد قانونی با عاملین این جرم را اعلام و رسانه ای نکرده (که خود باعث جری شدن خاطیان در ارتکاب به این جرم شده است) بلکه با اعمال سیاستهای غلط از جمله سختگیری غیرعلمی و اجبار غربالگری و ترساندن پزشکان و مردم، زمینه سقط های بیشتری را در جامعه فراهم کرده است.

پرواضح است که سقط های غیر قانونی که در کشور صورت می گیرد نه تنها قابل انتصاب به برنامه های سلامت که مجاری قانونی آنها را حمایت می کنند نیست، بلکه هدف ما جلوگیری از این پدیده غیر اخلاقی، غیر شرعی و غیر قانونی است. سقط های غیر قانونی در بررسی های صورت گرفته دارای دلایل متفاوتی بوده که هر کدام در جای خود نیازمند برنامه ریزی و مدیریت است. رفتار اجتماعی و فرهنگ تعیین کننده های اصلی تصمیم گیری برای تشکیل و تکمیل خانواده است. ضمنا برنامه فعلی با برنامه ریزی گسترده و چند جانبه مبتنی بر آخرین دست آورد های علمی و استانداردهای بین المللی و با هدف رفع کاستی های موجود تدوین شده و در حال استقرار می باشد.

مبنای تحقیقات آمارهای اعلام شده بررسی­هایی علمی است که در این مورد صـــورت گرفته به عنوان مثال می­توان به بررسی "تخمین میزان شیوع سالیانه سقط در کشور" پیوست اشاره کرد.

در خصوص سقط موارد مبتلا باید بر این نکته تاکید کرد که وجود برنامه های ژنتیک و اعمال استاندارد های در نظر گرفته شده و همچنین توصیه به خانواده ها برای استفاده از خدمات برنامه ریزی شده تحت نظارت باعث کاهش موارد سقط به دلایل غیر قطعی و یا به دلیل نبودن راه های هدایت شده و حمایت شده برای سقط جنین قطعا مبتلا به بیماری­های ژنتیک، می گردد.

1.       در صورتی که مواردی که قانون معین نموده، مادر تصمیم به سقط بگیرد بدیهی است با حمایت نظام سلامت و با رعایت شئون قانونی سقط انجام می­شود. این روند خود مانع سقط­های غیرقانونی و خطرناک برای جان مادر نیز می­شود.

2.       نبودن غربالگری ها که روند آگاهی بخش و کنترل شده برای بارداری سالم است، باعث می شود تعداد موارد سقط به دلیل آگاهی مرحله ای از خطر احتمالی (نه تصمیم نهایی در خصوص خطر قطعی) به شدت افزایش یابد. بنابراین برنامه های غربالگری و بویژه برنامه ساماندهی غربالگری سندروم داون برای کاهش این صدمات و تصمیم های ناآگاهانه مادران در مورد خطر فرضی طراحی گردیده است.

 

 

 

3.       به نظر میرسد مدعیان افزایش سقط بدلیل غربالگری، برداشت های سطحی نسبت به پی­آمدهای برنامه­ریزی­ها دارنــد و این برداشت را به غلط منتشر کرده و تسری می بخشند و از این طریق به ضد خواسته خود بدل شده و عمل می­کنند. کما اینکه در مورد واکسیناسیون نیز در ابتدای امر چنین دیدگاهی مطرح می شد.

4.       در تحلیل عمیق تر ادعاهای بیان شده علاوه بر بیان مطالب متناقض نکات نادرست دیگری قابل برداشت است:

5.       در این جریان در بسیاری از اوقات از اعتبار مقام معظم رهبری هزینه می شود در حالی که رهبر معظم انقلاب دقیقا و مکرر بر ضرورت بالندگی و سلامت جمعیت تاکید دارند و حکم ایشان وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و سایر بخش های مرتبط را مکلف به این توجه نموده است.

6.       در این بیانیه و انتشارات مشابه تلاش می شود مفاد غیر علمی توصیف علمی شود مثل موضوع غربالگری زنان بالای 35 سال؛ این در حالی است که اساسا از نظر علمی فرضیه غلط است و هیچ سند علمی برای آن وجود ندارد. عدالت دینی و اجتماعی نیز محروم کردن خانواده ها را از این امکان سلامتی، بر نمی تابد.

7.       انتشار دهندگان بیانیه و بیانیه های مشابه از تخلف و یا رخداد نادر اشتباه در جریان غربالگری به عنوان روند غالب برنامه یاد می کنند در حالی که هر اقدامی اولا تا به شرایط مطلوب رسیدن زمان می­خواهد و ثانیا همواره در جریان برنامه های به ویژه وسیع، خطای نادر و یا تخلف رخ می دهد. صداقت علمی و تقوای دینی حکم می کند سود و زیان یک برنامه بدرستی اندازه گیری شده و در مقایسه با یکدیگر بیان شود تا منجر به رفع مشکلات گردد.

مورد 8:  وزارت بهداشت برای تغییر رویکرد کنترل جمعیتی پرسنل شبکه بهداشت که به صورت چهره به چهره با مردم در ارتباطند، از کوچکترین آموزشی دریغ کرده است؛ چنان که اکنون کارکنان شبکه بهداشت، توانایی اقناع خانواده ها برای فرزند آوری بیشتر را ندارند.

برگزاري شش نشست برای کادر فنی معاونت­های بهداشتی، مدیران گـــروه سلامت خانواده و کارشناسان مرتبط با برنامه­های سلامت خانواده و آموزشگاه های بهورزی بالغ بر 400 مدیر میانی برای گسترش برنامه ها در راستای فرهنگ سازی به منظور ارتقای نرخ باروری کلی به منظور تعمیم آموزش ها تا محیطی ترین سطوح؛ آموزش دیده اند.

همچنین متون آموزشی موجود در سیستم با تاکید ویژه براساس محورهای سلامت کودکان، مادران، خانواده و جامعه تغییر یافته و موضوعاتی در راستای تشویق فرزندآوری سالم و صالح به متون آموزشی و بسته­های خدماتی افزوده شده و نیز در حال ادغام تا پایین ترین سطوح ارایه خدمت است.

با توجه به مطالب بالا و برخلاف ادعای صورت گرفته در متن نامه، طی جلسات آموزشی برگزار شده از سطح مدیران تا ارایه دهندگان خدمات بهداشتی درمانی در تمام سطوح و نیز مکاتبه های متعددی که به دانشگاه های علوم پزشکی سراسر کشور ابلاغ شده است. لزوم انجام مشاوره فرزند آوری با مادران هنگامی که برای دریافت خدمت برای کودک 24 ماهه خود مراجعه می نمایند و نیز در صورتی که بدون مخاطرات سلامت برای دریافت خدمات پیشگیری از بارداری مراجعه نمایند به شبکه ارایه خدمت سراسر کشور اعلام گردیده است. همچنین خدمت مشاوره فرزندآوری از خدماتی است که دارای شاخص بوده که باید همواره مورد پایش و ارزیابی قرار گیرد که این اقدام نیز به صورت مداخله جاری در

 

 

برنامه های بهداشتی در آمده است.

شایان ذکر است که براساس بررسی های انجام شده بیشترین موردها برای فرزند آوری بیشتر (33 در صد) در میان تک فرزندان هستند. بنابر این با تهیه محتواهای آموزشی مختلف از جمله اختصاص یک کتابچه تحت عنوان پیامد ها و مشکلات تک فرزندی برای ارتقاء آگاهی زوجین و ترغیب به فرزند آوری در زمان مناسب پرداخت و حتی گروه های هدف

هر محتوی را مشخص نمود (از جمله نامه شماره 6459/302د مورخ 7/5/1394). این امر نادرستی ادعای نویسندگان نامه را مبنی بر زیر سوال بردن زحمت پرسنل خدوم این وزارت را ، نشان می دهد.

"در پایان توجه به این مهم ضروری است که: "جمعیت، سلامت باروری و فرزندآوری یکی از اهداف راهبردی حوزه بهداشت در برنامه ملی طرح تحول سلامت است. پيرو رهنمودهاي مقام معظم رهبري در ارتباط با بازنگری جدی و علمی در سیاست های جمعیتی و براساس رهنمودها، این معاونت نيز به عنوان متولي ارتقاي سلامت خانواده ها در جمهوري اسلامي ايران، ضمن ایجاد برخی تغییرات در برنامه های قبلی، رویکردهای جدیدی را در راستای سیاست های کلان نظام در راستای رسالت خود که تامین، حفظ و ارتقای سلامت آحاد جامعه به خصوص گروه های آسیب پذیر شامل زنان و کودکان می باشد، ایجاد نموده است.

با عنایت به کلیه موارد پیشگفت، سئوال اساسی این است که آیا اقناع جوانان به ازدواج و فرزندآوری فقط وظیفه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است؟

 

 

 

 

نسخه چاپي ارسال به دوست

شنبه ٢٣ تير ١٣٩٧ - ٠٩:٣٢ / شماره خبر: ١٧٨٦٩٥ / تعداد نمايش: 174

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج