وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

اصول خبرنويسي

اشاره:

امروزه روابط عمومي و روزنامه‌نگاري به عنوان دو رشته تخصصي هم وزن و ناگسستني، در كنار يكديگر قرار گرفته‌اند.

در عصر ارتباطات و فن‌آوري اطلاعات همه روزه از سراسر جهان اطلاعات دسته‌بندي شده با انواع ابزار ارتباطي مخابره مي‌شوند تا شايد بتوانند عطش انسان قرن 21 را براي دريافت اخبار جديد برطرف سازند.

روابط عمومي‌ها در واقع همان مؤسسات توليد خبر هستند كه از ديدگاه خاص خود به توليد و انتشار خبر مي‌نگرند. روال كار آنها را سياست مديران و سازمان متبوع تعيين مي‌كنند.

خبرنگار روابط عمومي مؤظف است ضمن اطلاع و آگاهي كامل از علم روزنامه‌نگاري و تهيه و نگارش خبر، از سياست خبري و تشكيلات اداري سازمان متبوعش اطلاعات كافي و لازم داشته باشد تا بتواند  وظيفه اطلاع‌رساني صحيح را به بهترين شكل به انجام رساند.

با توجه به افتتاح رسمي پايگاه خبري و اطلاع‌رساني وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (وب‌دا) در مرداد ماه سال 1389 توسط وزير محترم بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، به عنوان مرجع رسمي اعلام اخبار حوزه بهداشت و درمان كشور و سپس راه‌اندازي دفاتر وب‌دا در دانشگاه‌هاي علوم پزشكي كشور، برآن شديم تا مجموعه آموزشي «خبر و اصول خبرنويسي» را در اختيار خبرنگاران وب‌دا در دانشگاه‌هاي علوم پزشكي سراسر كشور و نيز علاقه‌مندان عرصه خبر قرار دهيم.

اميد آنكه بتوانيم با تهيه و انتشار صحيح و به موقع اخبار حوزه سلامت كشور در راستاي ارتقاي سلامت جامعه گام برداريم.

 

                                                                                    شهناز علي‌محمدي

                                                                        سردبير پايگاه خبري و اطلاع‌رساني

                                                            وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (وب‌دا)

                                                                                                دي ماه 1390

 

 

خبر  

خبر پرارزشترين كالاي روز است و نقش خبرسازان در دنياي امروز بسيار با اهميت است. خبر گزارشي از واقعيت‌هاست ولي هر واقعيتي را نمي‌توان خبر ناميد، خبر الزاماً گزارش رويدادهاي جاري (تازه) نيست. ممكن است واقعه‌اي كه سال‌ها قبل رخ داده، با نمايان شدن اطلاعات تازه ارزش خبري پيدا كند. گاهي خبر رويدادي است كه قرار است اتفاق بيفتد اما هنوز رخ نداده است.

روابط عمومي‌ها يكي از منابع توليد خبر در سازمان هستند. رسالت روابط عمومي در سازمان جستجوي اطلاعات و اخبار و انتقال آن به مخاطبان است مهمترين مرحله در فرآيند تهيه خبر شناخت خبر است كه بدون شك وظيفه كارشناس روابط عمومي است و به مهارت فردي و ذاتي خبرنگار مربوط است به گونه‌اي كه چگونگي و شيوه نگارش خبر يك نوع مهارت علمي و تجربي محسوب مي‌شود.

 

مفاهيم اساسي

خبري كه از طريق وسايل ارتباط جمعي به اطلاع مردم مي‌رسد بايد «درست»، «روشن» و «جامع» باشد. آنچه مسلم است بايد از مرحله گردآوري اطلاعات تا مرحله ارائه، حاوي اين مفاهيم باشد:

 

درستي خبر

ارائه اطلاعات درست به مخاطبان از وظايف مهم رسانه‌هاي خبري است و اطمينان از درستي مطالب از ضروريات حرفه روزنامه‌نگاري است.

بايد رويداد آنطور كه هست ارائه شود نه آن طور كه خبرنگار مايل است اتفاق افتاده باشد. انتشار مطالب نادرست درباره اشخاص حقيقي يا حقوقي، خبرنگار و مؤسسه خبري را با مشكلات قانوني روبرو مي‌سازد و سبب سلب اعتماد مخاطبان مي‌شود.

 

روشني خبر  

صراحت لهجه و روشني نوشتاري خبرنگار، از ويژگيهاي مهم اين حرفه است. اگر اطلاعات به زبان ساده، رسا و روشن بيان نشود در جلب مخاطب موفق نبوده و قابل درك نخواهد بود. به كاربردن اصطلاحات پزشكي، فني و حقوقي بايد طوري باشد كه براي همگان قابل فهم و درك باشد اگرچه، زمان يكي از عوامل پرفشار در كار تهيه خبر است اما اين عامل نبايد مانع تهيه خبر صحيح و صريح باشد يكي از دلايل ابهام خبري درك ناقص خبرنگار از رويداد است لذا به منظور رفع اين مشكل خبرنگار بايد همواره مطالعه داشته و اطلاعات خود را به روز نمايد.

 

جامعيت خبر  

خبر در حين انتشار بايد به سوالات بوجود آمده در ذهن مخاطب پاسخ دهد. استفاده از اطلاعات آرشيوي و اشاره به سابقة خبر به جامعيت خبر كمك مي‌كند تا خبر جامع و كاملي بوجود آيد

 

ارزشهاي خبري

جهان امروز با وسعت و شكل پيچيده خود هر روز شاهد هزاران جريان سياسي – اجتماعي – اقتصادي و ... است كه بدون شك امكان انتقال همه اين وقايع وجود نخواهد داشت.

معيارهايي كه به تنهايي يا گاه با تركيب با يكديگر، يك رويداد را پديد مي‌آورند و در ماهيت خود رويداد وجود دارند، ارزش‌هاي خبري ناميده مي‌شوند.

ارزش‌هاي خبري عبارتند از:

1-      دربرگيري (فراگيري)

2-      شهرت

3-      برخوردها، اختلاف‌ها، درگيري‌ها، منازعه‌ها

4-      استثنا‌ءها، شگفتني‌ها

5-      بزرگي و فراواني تعداد و مقدار

6-      مجاورت

7-      زمان يا تازگي رويداد

 

يكي از وظايف كارشناسان تهيه خبر در روابط عمومي‌ها شناخت ارزشهاي خبري نهفته در خبر است كه ضمن كمك در شناسايي خبر به عنوان معيار ارزش‌گذاري هم مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

 

1-  ارزش در برگيري (فراگيري)

زماني است كه رويدادي تمام يا قسمت اعظم جامعه را تحت‌الشعاع خود قرار دهد و تأثير مستقيم بر نفع و زيان مادي و معنوي افراد جامعه داشته باشد و گروه بيشتري از مخاطبان خود را پوشش دهد.

 

2- ارزش شهرت  

اشخاص يا شخصيتهاي مختلف حقيقي و حقوقي گاهي به خاطر فعاليت خاص ملي يا فراملي و جهاني داراي شهرت مي‌شوند گاهي براي برجسته كردن رويدادي بايد به شهرت و شخصيت صاحب نقش در رويداد تكيه كرد تا به برجستگي خبري دست يافت گاهي شهرت بار منفي دارد و گاهي در رويداد به سمبل‌هاي مادي و معنوي ملي اشاره مي‌شود در هر حال چه شهرت خبر وابسته به يك فرد تبهكار و خاطي باشد و چه اشاره به آثار باستاني يك كشور متمدن داشته باشد و يا به شخصيتي مذهبي و حقيقي يك فرد، تفاوتي نخواهد داشت.

در روابط عمومي‌ها به طور عمده اخبار منعكس شده حاوي اين ارزش هستند چرا كه اغلب پيرامون مسئولين سازماني هستند.

زبان، فرهنگ، اعتقاد و مذهب عاملي است كه گروههاي انساني را از هم جدا مي‌كند. رويدادهايي كه حول اين محورها باشند، قاعدتاً براي همان قوم مهم و حائز اهميت هستند و اغلب اين اخبار در نقطه‌اي ارزش ويژه دارند و در نقطه‌اي ديگر يا بين گروه ديگري كمتر جالب توجه هستند اين مورد در اخبار داخلي كشورها هم مصداق پيدا مي‌كند.

در اخبار درون‌سازماني روابط عمومي‌ها اين عامل به ميزان زيادي مشهود است. اغلب اخبار داخلي سازمانها براي كاركنان دروني مفيد است و هيچ جذابيتي حتي براي خانواده آنان ندارد يكي از پيشنهادهاي موجود اين است كه حال كه نشريه‌اي درون سازماني با هزينه‌هاي گزاف و زحمت فراوان قرار است توليد شود بهتر است خانوادة كاركنان سازماني را هم از مطالعه مجلات غيره بي‌نياز سازد و مطالبي پيرامون آموزشهاي مهارت زندگي و تربيتي، سرگرمي و اطلاعات عمومي را درخود داشته باشد تا بتوان از جنبه‌هاي مختلف از يك نشريه داخلي استفاده كرد. با اين اقدام مي‌توان از كسالت‌آور بودن مطالب يك نشريه كاست.

 

3- برخوردها، اختلاف‌ها، درگيري‌ها و منازعه‌ها

رويدادهايي كه حاوي يك نوع تضاد فردي، ملي و جهاني باشند جذابيت خاص خبري دارند. چه اين تضاد فكري، فيزيكي و يا ايدئولوژيكي باشد. تمام خبرهايي كه حاوي تصادف، سيل، مرگ و مير عمومي و بيماريهاي واگير و اعتصاب‌ها باشد در اين دسته مي‌گنجد.

 

4- استثناء‌ها،  شگفتي‌ها

رويدادهاي خارق‌العاده و نادر كه گاهي هرچند سال يك بار يا براي اولين بار پيش مي‌آيد و يا حتي اختراعات و اعمال عجيب انساني مثل جناياتي كه به شكل خاصي رخ مي‌دهد جزء اين گروه هستند اين گونه اخبار به خودي خود همواره مورد توجه قرار مي‌گيرند و از نظر ارزش خبري از قدرت جذابيت خاصي برخوردار هستند در روابط عمومي‌ها اين اخبار از كميت زيادي برخوردار نيست چرا كه اخبار روابط عمومي‌ها اغلب عادي، روزمره، روتين و آرام هستند و كمتر جنبه شگفتي و اعجاب دارند.

 

5- بزرگي و فراواني تعداد و  مقدار

 رويدادهايي كه در آن تعداد كثيري ذينفع باشند داراي ارزش بزرگي و فراواني تعداد هستند در واقع بزرگي اعداد و ارقام همواره ارزش خبري است كه خبر را برجسته و جذاب مي‌كند مثل اخبار حوادثي كه در آن تعداد كثيري دچار خسارت و مرگ و مير شوند.

6- مجاورت

مخاطبان همواره ترجيح مي‌دهند كه ابتدا از خبرهاي مربوط به محله، شهر، كشور و كشورهاي همجوار خود اطلاعات كسب كنند.

 گاهي رويدادي در محل و يا شهري اتفاق مي‌افتد كه براي شهر ديگري يا كشور ديگر ارزش خبري نيست. مجاورت به دو شكل جغرافيايي و معنوي يكي از ارزشهاي مهم خبري است.

مجاورت جغرافيايي: مثل شهر، كشور و منطقه مجاور و مجاورت معنوي مثل مشابهت‌هاي فرهنگي، عقيدتي، قومي، اجتماعي و مانند آنهاست.

 

7- زمان و تازگي رويداد

 عامل زمان هميشه مورد توجه بوده و در انعكاس يك خبر از مهمترين عوامل مي‌باشد. خبر زماني ارزش و اهميت دارد كه به سرعت منتشر شود و تازگي به خبر ارزش ويژه‌اي مي‌بخشد.

هر واقعه تركيبي از ارزشهاست ولي ارزش زمان پيوسته جزء تغييرناپذير خبر است.

 

عناصر خبر

تنظيم خبر از مراحل سخت كار خبري است كه بدون شناخت اركان آن امكان‌پذير نيست. اركان خبر در واقع پاسخگويي به سوالهاي مخاطب است. در صورت عدم استفاده صحيح از اين عناصر، خبر دچار ابهام شده و جذابيت كافي نخواهد داشت.

اگر ارزش‌هاي خبري به اخبار شكل مي‌دهند، عناصر خبري، اخبار را به نمايش مي‌گذارند.

هراندازه كه عناصر خبري كامل‌تر باشند، خبر از نظر اطلاعاتي كه بايد به مخاطب بدهد، جذاب‌تر خواهد بود.

عناصر خبري عبارتند از: كه، كجا؟ كي؟ چه؟ چرا؟ و چگونه؟

كه:

 پاسخگويي به اين سوال ارزش شهرت خبري را در بردارد.

خبرنگار بايد بداند چه شخصي يا چه چيزي در پيدايش رويداد دخالت داشته و اطلاعات را به طور كامل به مخاطب ارائه نمايد مخاطب بايد بتواند با مطالعه خبر سوال چه كسي؟ چه گروهي؟ چه چيزي؟ را در ذهن خود پاسخ گويد.

 

كجا:

پاسخگويي به اين سوال به ارزش مجاورت اشاره دارد.

گاهي در يك خبر موقعيت جغرافيايي براي مخاطبان مهم و حساسيت برانگيز است در اين گونه موارد بايد با اشاره به مكان مورد نظر اين سوال را در ذهن مخاطب پاسخ گفت كه رويداد در چه محلي اتفاق افتاده است.

 

كي:  

پاسخگويي به اين سوال، تاكيدي بر ارزش زمان و تازگي رويداد دارد.

اگر زمان وقوع رويداد اهميت ويژه دارد بايد زمان در ابتداي خبر بيايد ولي اگر زماني از وقوع رويداد گذشته باشد تاكيد بر جنبه تازگي خبر لزوم ندارد بلكه بايد از ديدگاه جديدتري به خبر پرداخته و بررسي‌هاي حاشيه‌اي را جايگزين نمايد. اين همان وظيفه‌اي است كه روابط عمومي‌ها بايد در انتشار اخبار خود به آن توجه كنند.

 

چه:  

چه، از جمله عناصري است كه اگر خبر با پاسخگويي به آن شروع شود سبب جذابيت خبر مي‌شود. «چه» ممكن است به تصويب يك لايجه و يا وقوع حادثه‌اي اشاره داشته باشد.

عنصر «چه» به ماهيت رويداد مربوط است خواه فعلي صورت پذيرفته باشد يا انجام نشده باشد.

 

 

چرا؟ چگونه؟  

علت، انگيزه، نحوه وقوع رويداد با اين دو عنصر پاسخ گفته مي‌شود.

در واقع اين دو عنصر به تشريح و تعريف رويداد مي‌پردازد و همه آنچه درباره بيطرفي خبري، عيني‌گرايي و پرهيز از جانبداري خبري گفته مي‌شود، از همين دو عنصر سرچشمه مي‌گيرد. گاهي در يك رويداد خبرنگار از وقوع آن اطلاع دارد اما از علت وقوع و يا انگيزه اطلاع كافي ندارد. در اين زمان بايد با بدست آوردن اطلاعات كافي در خبرهاي آتي به دنبال پاسخگويي به اين عنصر در اخبار خود باشد.

اما در اخبار روابط‌عمومي‌ها هميشه اين عنصر از جذابيت ويژه‌اي براي مخاطب برخوردار است. خبرنگار روابط عمومي هميشه زمان كافي براي جمع‌آوري اطلاعات و دلايل وقوع رويداد را دارد و مي‌تواند آن را با پردازش به بهترين شكل به مخاطبان خود ارائه نمايد.

 

عوامل تأثيرگذار بر فرايند خبر

از لحظه‌اي كه رويدادي شكل مي‌گيرد تا زماني كه آن رويداد تبديل به خبر و يا گزارش مي‌شود مراحل مختلفي را طي مي‌كند عوامل بسياري در شكل‌دهي خبر مؤثر هستند.

گاهي خبر شكل مي‌گيرد اما قبل از رسيدن به سمع و نظر مخاطب بارها و بارها تغيير شكل مي‌دهد و يا به عبارت علمي‌تر دروازه‌باني مي‌شود.

از جمله عوامل تأثيرگذار روي خبر و يا گزارش مي‌توان به عوامل درون سازماني و برون سازماني اشاره داشت.

 

عوامل درون سازماني  

اين عوامل شامل:

-          اعمال نظر مديريت و سياستهاي خاص خبري هر سازمان كه به صورت آشكار و نهان در هر سازمان وجود دارد.

-          اعمال نظر خبرنگار به عنوان فردي كه از جنبه‌هاي علمي به شيوه تهيه خبر مي‌نگرد

-           توجه به علايق جامعة مخاطبان و تهيه خبر مطابق با ذائقه مخاطب

-     مسائل فني رسانه انتشار دهنده به مكان در نظر گرفته شده براي انتشار در روزنامه و هماهنگي شكل تيتر در صفحة روزنامه يا نشريه و يا وقت و زمان در راديو و تلويزيون و ....

 

عوامل برون سازماني  

عواملي كه از خارج سازمان در شكل‌دهي خبر تأثير خواهند داشت شامل:

-          محدوديتهاي قانوني كه مانع از انتشار برخي از اخبار است

-     اعمال نفوذ اشخاص حقيقي و حقوقي كه تفكرات و عقايد آنان در سطح ملي و منطقه‌اي مؤثربوده و قابل بررسي است به نحوي كه سياستهاي خبري آنان در خارج سازمان روي اخبار داخلي منعكس مي‌شود.

-          منابع خبري كه در خارج سازمان اخباري براي مؤسسه خبري ارسال مي‌كنند اين مؤسسه‌ها هرنوع خبري كه دريافت مي‌كنند ناچار هستند همان خبر را با تغيير شكل ارسال نمايند و كمتر فرصت پيدا مي‌كنند تا اخبار را همان طور كه مي‌خواهند منعكس نمايند و اين مشكل هم به نوعي از جمله عواملي است كه ناخواسته از بيرون سازمان روي اخبار سازماني تأثير مي‌گذارد.

 

دروازه‌باني خبر

پس از اينكه خبر با تمام اين شرايط شكل گرفت و توليد شد به مرحله‌اي مي‌رسد كه توسط مدير گروه خبري يا مدير روابط عمومي گزينش مي‌شود و بعضاً در صورت نياز با ايجاد دخل و تصرف و انجام تغييرات فرصت انتشار پيدا مي‌كنند.

لفظ دروازه‌بان (Gate keeper) براي اولين بار توسط كورت لوئين (Kurt Lewin) در زمان جنگ دوم جهاني بيان شد. لوئين يكي از كارشناسان علوم اجتماعي امريكا است و تحقيقات او هيچ ارتباطي به حرفه روزنامه نگاري ندارد در واقع او اين لفظ را در پروسة تهيه مواد غذايي از توليد تا مصرف به كار برده است. اما بعدها اين اصطلاح به دليل موضوعيت و كاربرد خاص خود وارد قلمرو روزنامه‌نگاري و خبرنگاري شد. به عبارت بهتر در هر مؤسسه توليد خبر، افرادي آگاهانه روي سرنوشت خبر تأثير مي‌گذارند. معيارهاي فردي و ضوابط سازماني گاهي مانع از انتشار كل و يا قسمتي از خبر مي‌شوند كه اين روند و موانع موجود در مسير توليد خبر را «دروازه‌باني خبر»  مي‌گويند.

 

تهيه و تنظيم خبر

ليد

پاراگراف و بند اول در تنظيم خبر به سبك هرم وارونه را ليد مي‌نامند.

ليد(Lead)  در اصطلاح به معني هدايت و راهنمايي است و در واقع خلاصه مطالب مهم هر خبر است كه خواننده را به مطالعه خبر اصلي تشويق مي‌كند.

ليد خبر معمولاً شامل يك يا حداكثر دو جمله (30 تا حداكثر 40 واژه) است.

هنگام تهيه ليد پرسشهاي زير را بايد مطرح كرد:

-          كداميك از نكات واقعه از ديگري مهم‌تر است؟

-          ارزش‌هاي خبري واقعه كدام است؟

-          تغييرات جديد رويداد چه بوده است؟

-          چگونه مي‌توان با حداقل واژه‌ها، بهترين ليد را نوشت؟

هنگام نگارش ليد مي‌توان مطالب را با تاكيد بر يكي از شش عنصر خبري كه؟ كجا؟ كي؟ چه؟ چرا و چگونه) تنظيم كرد.

            بايد در نظر گرفت كدام تاكيد و برجستگي يا توجه به ارزش‌هاي خبر لازم است تا خواننده (مخاطب) را به سوي خبر جذب كند.

انواع ليد عبارت است از:

1-      ليد سوالي يا استفهامي:  كه براي جذاب كردن خبر ليد با يك پرسش مهم و حساسيت‌برانگيز شروع مي‌شود.

2-   ليد نقلي:  كه بصورت مستقيم يا غيرمستقيم با طرح يك سوال آغاز مي‌شود و در واقع در بردارندة ارزش شهرت است و اين سوال كه در خبر پاسخ داده خواهد شد در واقع سوال مورد نظر مخاطبان است و به اين دليل موجب جلب توجه مي‌شود.

3-   ليد تاريخي:  اين نوع ليد در واقع به سابقة خبر اشاره داشته و مخاطب را سرشار از اطلاعات مورد نياز براي درك بهتر خبر مي‌نمايد.

4-   ليد تشريحي و تحليلي:  اين نوع ليد در اخبار سياسي و اقتصادي و گزارشها بكار برده مي‌شود كه در ابتداي خبر به تشريح و تحليل پرداخته و دلايل وقوع را نقادانه بررسي مي‌نمايد.

5-   ليد ضرب‌المثل (تمثيلي): استفاده از ضرب‌المثل و نكات ظريف ادبي در ليد به منظور بيان رويدادي در واقع يكي ديگر از ترفندهاي ايجاد جذابيت در خبر است.

6-      ليد توصيفي: اين ليد خبري، تصويرسازي با استفاده از واژگان وصفي به منظور القاي زيبايي‌ها و تحريك احساسات صورت مي‌گيرد.

7-    ليد فهرستي: در اين ليد اخبار به شكل بريده بريده و تيتر مانند بدون هيچ گونه توضيحي مي‌آيد به اين معني كه اين مطالب همگي در خبر وجود دارد و در واقع مخاطب را راهنمايي مي‌كند كه براي دسترسي به اطلاعات به متن اصلي خبر مراجعه كند.

8-   ليد قياسي (مقايسه‌اي): در اين ليد بين 2 واقعه كه مرتبط هستند رابطه‌اي متناسب برقرار مي‌شود تا درك رويداد بهتر و جذابيت آن بيشتر باشد.

9-      ليد ساده (مستقيم) و ليد عمقي: اين نوع ليد در واقع پاسخ‌دهنده به عناصر خبر هستند.

10-   ليد فشرده (متراكم) و ليد چند خبري: در اين نوع ليد چند اطلاعات به طور يكجا به مخاطب داده مي‌شود.

11-  ليد غيرمتعارف: كه از ذوق و هنر خبرنگار سرچشمه مي‌گيرد و اغلب بيان اخبار ورزشي، هنري و حوادث به اين شيوه صورت مي‌گيرد.

 

 

متن خبر

قسمت اصلي خبر، متن آن خبر است كه پس از تيتر و ليد مي‌آيد و خبر اصلي در آن به شيوه‌هاي مختلف نگارش مي‌شود. گاهي متن خبر از چندين جمله تشكيل مي‌شود.

يك نوشته خوب و قابل درك بايد وحدت داشته باشد. يعني متن نبايد از موضوع اصلي منحرف شود گاهي ناچار به تكرار يك جمله در متن هستيم اين كار را بايد با استفاده از شيوه‌هاي مختلف مثل: كلمات ربط‌دهنده و واژه‌هاي هماهنگ كننده طوري تنظيم كرد كه تكرار جملات يا كلمات، زيبايي متن اصلي را از بين نبرند.

 

تيتر

تيتر، اصلي‌ترين قسمت يك خبر است. تيتر، جمله يا عبارتي است كه پيام خبري يا گزارش را به طور خلاصه و فشرده و به منظور ترغيب خواننده به خواندن ليد و متن (خبر يا گزارش) بيان مي‌كند. هر مخاطب قبل از هر چيز با نگاه به تيترها تصميم به مطالعه خبر مي‌گيرد، و يا از مطالعة آن صرف نظر مي‌كند. تيتر به خبر هويت و اعتبار مي‌دهد، و در زماني بسيار اندك اين امكان را به خواننده مي‌دهد كه كلياتي از خبر را دريابد.

تيتر داراي ويژگي و قواعد خاصي است. از ويژگي‌هاي تيتر مي‌توان به موارد زير اشاره كرد.

تيتر ضمن كمك به زيبايي صفحه و ترغيب خواننده به خواندن مطلب، پيام خبري را به‌طور خلاصه بيان مي‌دارد. تيتر پس از نوشتن ليد و متن خبر نوشته مي‌شود.

نكاتي كه در نگارش تيتر بايد رعايت شود عبارتند از:

-          خودداري از تكرار كلمه در تيتر

-          پرهيز از نوشتن تيتر پرسشي، مگر در موارد ضروري

-          پرهيز از نوشتن تيتر منفي، مگر در مواردي كه هدف خاصي را دنبال كند.

-          پرهيز از كاربرد حروف اضافه و برخي واژه‌ها مثل به، براي و با در ابتداي ليد

-          پرهيز از مبهم‌گويي و طولاني شدن آن

-          سعي در داشتن فعل

-          در پايان تيتر نبايد نقطه گذاشت

 

اجزاي تيتر

تيتر اصلي: مهمترين پيام خبر در اين قسمت به طور خلاصه و فشرده و با حروف درشت نسبت به بقيه مطالب مي‌آيد تيتر اصلي پيام خبر را منظور ترغيب خواننده به خواندن ليد و متن خبر بيان مي‌كنند.

 

روتيتر:  تيتري است كه در بالاي تيتر اصلي قرار مي‌گيرد با حروف كوچكتر، و نزديك تيتر اصلي قرار مي‌گيرد، توضيح اضافه‌اي است كه تيتر اصلي را كامل مي‌كند و بايد به شكلي باشد كه با حذف آن به تيتر اصلي خدشه‌اي وارد نشود.

 

زيرتيتر:  كه بعد از تيتر اصلي و زير آن قرار مي‌گيرد با حروف كوچكتر از تيتر اصلي و مستقل از آن مي‌آيد: زير تيتر ضمن اينكه مفهوم مستقل از تيتر دارد به شكل يك تيتر ديگر زير تيتر اصلي مي‌آيد.

 

خلاصه تيتر (سوتيتر):  با علائم (* يا O‌)  در ابتداي جمله مشخص مي‌شود. در مطالب بلند براي اتصال مطالب و ربط منطقي آنها و به جهت اين كه مطلب براي مخاطب خسته‌كننده نباشد به كار مي‌رود.

سوتيتر اغلب درگزارشها، مصاحبه‌ها و مقاله‌هاي طولاني هم به جهت زيباسازي صفحه و هم به جهت ايجاد ارتباط منطقي بين بخشهاي مختلف به كار مي‌رود. در واقع سوتيتر تيتري است كه به نوعي خواننده را به خواندن ادامه مطلب با مطالب تازه ترغيب مي‌كند.

 

دو تيتري:  در ايران براي اولين بار روزنامه ابرار از اين شيوه بهره گرفته است. در واقع، نمايي از ذوق و هنر خبرنگار است. در اين شيوه تيتر اول فعل ندارد و تيتر دوم به فعل ختم مي‌شود. اين دو تيتر ضمن شكل جداگانه در عين حال پيوند و نسبتي با يكديگر دارند اين سبك تيتر زني به شدت كنجكاوي مخاطب را براي خواندن مطلب برمي‌انگيزد. در واقع اين نوع تيتر بيانگر دو رويداد متصل به هم است كه در فاصله زماني كمي از هم پيرامون يك مسئله بايك درجه اهميت رخ داده است.

 

انواع تيتر:

1-     تيتر خبري:

اين تيتر حاوي مهم‌ترين بخش گزارش خبري بوده و داراي فعل است مانند «مردم خواستار مهار تورم هستند»

2-     تيتر كلي:

تيتري كه فاقد فعل بود و پيام خبر يا گزارش را ناقص بيان مي‌كند مثل: «كنگره بزرگداشت علامه جعفري در تهران»

3-     تيتر تفسيري يا استنباطي:

اين نوع تيتر در واقع نتيجه كلي و يا چكيده‌اي از مجموع اخبار يا گزارش است.

4-     تيتر استعاره‌اي:

در اين نوع تيتر از استعاره استفاده مي‌شود مانند: «با همسفران اتوبوس، شهري در پيچ و خم گلايه‌ها، غم‌‌هاو  شادي‌ها» يا «تهران ديشب گريست»

 

اشكال تيتر:  

-          تيتر يك سطري

-          تيتر دوسطري مساوي

-          تيتر چند سطري مساوي

-          تيتر پلكاني

-          تيتر هرم وارونه

-          تيتر مثلثي

-          تيتر نيم هرمي متمايل به چپ

-          تيتر نيم هرمي متمايل به راست

-          تيتر مثلثي متمايل به چپ

-          تيتر مثلثي متمايل به راست

-          تيتر نامساوي متمايل به چپ

-          تيتر نامساوي متمايل به راست

-          تيتر نامساوي و متمركز (قرينه)

 

سبك‌هاي خبرنويسي

            آن چه مربوط به روزنامه‌نگاري مي‌شود، اين است كه خبر درست، روشن و كامل در اختيار مخاطب قرار گيرد. بهترين روش انتقال آگاهي و اطلاعات و تنظيم آن را بايد از روي سبك‌هاي خبرنويسي استفاده كرد.

 

انواع سبك‌هاي خبرنويسي:

1-     سبكه هرم وارونه:

در سبك هرم وارونه ابتدا خلاصه‌اي از مهم‌ترين نتايج حاصل از گزارش را مي‌آوريم، سپس توضيح كوتاه و هنرمندانه‌اي درباره چگونگي و علت تهيه گزارش و اقدامات گزارشگر بيان شده و سپس تشريح و توصيف عناصر مختلف گزارش مي‌آيد.

  

2-     سبك تاريخي:

در سبك ترتيبي يا تاريخي، حوادث  و وقايع به ترتيب زمان وقوع نوشته مي‌شود. اين سبك بيشتر براي تنظيم گزارش يا مقاله‌هاي تحقيقي مناسب است.

 

3-     سبك تاريخي همراه با ليد:

در سبك تاريخي همراه با ليد، شروع گزارش، حاوي عناصر مهم خبري با روش توصيفي است يعني ابتدا خبر مهم همراه با خلاصه اطلاعات بيان شده و پس از آن، بخش‌هاي مختلف گزارش به ترتيبي كه اتفاق افتاده است، مي‌آيد.

 

4-     سبك بازگشت به عقب:

در اين سبك، ابتدا آخرين بخش رويداد شروع مي‌شود و سپس سابقه ماجرا ارائه مي‌شود.

 

5-     سبك دايره‌اي:

در سبك دايره‌اي، عامل انساني حضور بيشتري مي‌يابد و ارزش اطلاعات با نزديك شدن به پايان خبر كم نمي‌شود. آنچه در اين سبك مهم است، تنظيم خبر براساس عنصر خبري «چرا» است. در سبك خبرنويسي دايره‌اي از نقل قول مستقيم زياد استفاده مي‌شود و با طرح پرسش به پايان مي‌رسد.

 

6-     سبك تشريحي:

در اين سبك، ضمن بيان واقعه، قسمت به قسمت مطلب تشريح مي‌شود و توضيحات كافي درباره هر قسمت داده مي‌شود به گونه‌اي كه حتي اطلاعات شخص خبرنگار نيز مي‌تواند براي تشريح هر بخش مورد استفاده قرار گيرد. از اين سبك خبري مي‌توان براي نگارش اخبار و گزارش‌هاي بلند استفاده كرد.

نسخه چاپي ارسال به دوست

يکشنبه ٢٥ دی ١٣٩٠ - ١٠:٢٢ / شماره خبر: ١٣٧٦٥ / تعداد نمايش: 18715

کاربر مهمان
1390/08/11 15:2
5
5
عالی بود استفاده کردیم
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج