وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

سند ملی توسعه فرابخشی امنیت غذا و تغذیه

 
برنامه چهارم توسعه اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي
 
جمهوري اسلامي ايران
 
 
آذرماه 1383
 
 
 
1- تعريف و محدوده فرابخش
 توسعه انساني، هم هدف و هم مسير توسعه ملي و امنيت غذايي يكي از معيارها و ابزارهاي توسعه انساني است. با استفاده از تعبير "زندگي در سلامت و رفاه" بعنوان يكي از مؤلفه هاي توسعه انساني، حصول به سطح مناسبي از سلامت و امنيت غذا و تغذيه اي يكي از مقاصد جدي در سياستگذاريهاي ملي و زير ملي شناخته مي شود. بنا به تعریف، امنیت غذایی وقتی وجود دارد که "همه مردم در تمام اوقات دارای دسترسی فیزیکی و اقتصادی به غذای کافی، سالم و مغذی برای تامین نیازهای تغذیه ای و ترجیحات غذایی" خود باشند. بدين ترتيب دسترسي به غذاي كافي و مطلوب و سلامت تغذيه اي از محورهاي اصلي توسعه، سلامت جامعه و زير ساخت نسل هاي آينده كشور است.
 از سوي ديگر مبتني بر نگرشهاي علمي دهه هاي اخير، دسترسي اقتصادي و فيزيكي به غذای کافی بمنظور زندگي سالم و فعال، از سويي بعنوان حق آحاد جامعه براي شكوفايي قابليت ها و از سويي ديگر بعنوان آزادي مثبت و وظيفه اي براي دولت در جهت تأمين آن دانسته مي شود.
در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، در اصول سوم، بيست و نهم و چهل و سوم، ضرورت تأمين نيازهاي اساسي، رفع فقر و برطرف ساختن هر نوع محروميت در زمينه تغذيه، رفاه فردي و اجتماعي مورد تأكيد قرار گرفته است. همچنين جمهوري اسلامي ايران چندين بار و بويژه در نشست هزاره سران، همراه ساير كشورهاي جهان، رسما" تعهد سياسي و عزم كلي خود را براي كاهش گرسنگي، سوء تغذيه و دستيابي به امنيت غذايي پايدار اعلام كرده است. نمود اين رويكرد در سياستگذاريهاي سطح ملي در قالب «سند   چشم انداز جمهوري اسلامي ايران در افق 1404 هجري شمسي»، «سياستهاي كلي برنامه چهارم توسعه جمهوري اسلامي ايران» و «برنامه چهارم توسعه»، بخوبي بيانگر اهميت موضوع و تعهد دولت به آن است.
 نقطه ثقل در موضوع امنيت غذا و تغذيه، چندضابطه ای و فرابخشي بودن آن است. به اين ترتيب كه فارغ از فرابخشي بودن آن در سطح تئوريك و سياستگذاري، پياده سازي برنامه هاي اجرايي، نيازمند ارتباط، تعامل و اجراي مشترك توسط بخشها و زير بخشهاي مختلف است. چنانكه زير سيستمهاي «توليد و عرضه»، «نگهداري، فراوري و توزيع»،«مصرف» و«سلامت» بطور كامل پوشش داده شوند. چرا كه هرگونه اختلال در هر يك از زيرسيستمها بر امنيت غذايي سطح خانوار و فرد تأثير منفي خواهد داشت.
به اين ترتيب سند فرابخشي حاضر، نه تجميعي از مسائل درون بخشها بلكه نقاط ثقل و حلقه هاي اصلي ارتباط بين بخشها در امر غذا و تغذيه را مورد توجه قرار مي دهد. با اين رويكرد كه در صورتيكه بتوانيم هسته هاي اصلي را مورد اعمال سياست قرار دهيم، ساير حوزه ها بطور خود بخود و در اثر ارتباط سيستميك، متأثر شده و در راستاي اهداف مورد نظر حركت كرده بهبود خواهند يافت.
 
2- جايگاه امنيت و سلامت غذا و تغذيه در سياستهاي كلي كشور
1-2- سند چشم انداز 1404
در چشم انداز 20 ساله "ايران كشوري است توسعه يافته با جايگاه اول اقتصادي، علمي و فناوري در سطح منطقه …". جامعه ايراني در افق اين چشم انداز از جمله داراي ويژگي زير است:
-          "برخوردار از سلامت، رفاه، امنيت غذايي، تأمين اجتماعي، فرصتهاي برابر، توزيع مناسب درآمد، نهاد مستحكم خانواده، به دور از فقر، فساد، تبعيض و بهره مند از محيط زيست مطلوب"
-          "دست يافته به جايگاه اول اقتصادي، علمي و فناوري در سطح منطقه آسياي جنوب غربي با تأكيد بر جنبش نرم افزاري و توليد علم، رشد پر شتاب و مستمر اقتصادي، ارتقاء نسبي سطح درآمد سرانه و رسيدن به اشتغال كامل"
2-2- سياستهاي كلي برنامه چهارم توسعه جمهوري اسلامي ايران
در سياستهاي كلي برنامه چهارم توسعه از جمله موارد زير مورد توجه قرار گرفته است:
-          "تلاش در جهت تحقق عدالت اجتماعي و ايجاد فرصتهاي برابر و ارتقاء سطح شاخصهايي از قبيل آموزش، سلامت، تأمين غذا، افزايش درآمد سرانه و مبارزه با فساد"
-          "رفع محروميتها، خصوصا" در مناطق روستايي"
-          "كارايي و بازدهي اقتصادي"
-          "تأمين امنيت غذايي كشور با تكيه بر توليد از منابع داخلي و تأكيد بر خودكفايي در توليد محصولات اساسي كشاورزي
 
3-2 سياستهاي برنامه چهارم توسعه
سياستهاي برنامه چهارم توسعه ذيل ارتقاء سلامت و بهبود كيفيت زندگي، مرتبط با امنيت غذا و تغذيه به ترتيب ذيل است:
ماده 84 قانون برنامه چهارم
دولت موظف است به منظور نهادينه كردن مديريت، سياستگذاري، ارزشيابي و هماهنگي اين قلمرو از جمله: امنيت غذا و تغذيه در كشور، تأمين سبد مطلوب غذايي و كاهش بيماريهاي ناشي از سوء تغذيه و گسترش سلامت همگاني در كشور، اقدام هاي ذيل را به عمل آورد:
الف. تشكيل «شوراي عالي سلامت و امنيت غذائي» با ادغام «شوراي غذا و تغذيه» و «شوراي عالي سلامت» پس از طي مراحل قانوني.
ب. «تهيه و اجراي برنامه هاي آموزشي لازم به منظور ارتقاء فرهنگ و سواد تغذيه اي جامعه.
سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و دستگاههاي اجرائي مكلفند در تدوين و اجراي برنامه جامع ياد شده با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي همكاري و از تبليغ كالاهاي مضر به سلامتي خودداري نمايند.
ج. تخصيص منابع اعتباري، تسهيلات بانكي و يارانه اي لازم براي توليد، تأمين، توزيع و مصرف مواد غذایي، در جهت دستيابي به سبد مطلوب غذایي و اختصاص منابع لازم براي شروع و تدارك براي ترويج غذاي سالم در قالب ميان وعده غذايي دانش آموزان و همچنين كمك غذايي براي اقشار نيازمند.
د. تهيه و اجراي برنامه هاي:
1-      ايمني غذا.
2-      كاهش ضايعات مواد غذايي از توليد به مصرف.
 
 
 
 
 
موارد مورد تأكيد در سياستهاي برنامه چهارم عبارتند از:
-          توجه به تحقق امنيت غذايي و سلامت تغذيه اي جامعه در سياستهاي كلان اقتصادي
-          افزايش رشد كمي و ارتقاء كيفي توليدات كشاورزي بمنظور تأمين سبد مطلوب غذايي در راستاي توسعه پايدار
-          هدفمند كردن يارانه ها بمنظور دستيابي به سبد مطلوب غذايي
-          ارتقاء سلامت و ايمني مواد غذايي در كليه مراحل از توليد تا مصرف
-          حفاظت از منابع آب و خاك و بهره برداري مناسب از آنها در جهت تأمين مواد غذايي
-          ارتقاء فرهنگ و دانش غذا و تغذيه در كشور
-          تأمين و كنترل ريزمغذيها
-          پايش مستمر امنيت غذا و تغذيه در كشور
-          تدوين نظام جامع كاهش ضايعات مواد غذايي (توليد، فراوري، توزيع و بازيافت)
-          حمايت از برنامه ترويج تغذيه با شير مادر بمنظور حفظ و ارتقاء سلامت كودك و مادر
-          ارتقاء بهداشت دام، فراورده هاي دامي و اماكن دامي
-          توليد، نگهداري، حمل و مصرف مناسب كود، سموم و آلاينده هاي محيطي جهت مراقبت از سلامت آب آشاميدني و غذا
-          نگرش ويژه به توسعه روستايي به عنوان نهاد پايه و مؤثر بر بهره وري در بخش كشاورزي و تأمين امنيت غذايي
-          توسعه نظام بازار محصولات كشاورزي بمنظور ارزش افزايي و افزايش درآمد توليدكنندگان
-          ارتقاء ضريب بهره وري آب در توليد محصولات كشاورزي
-          اعمال سياستهاي ماليات بر مصرف به منظور متعادل ساختن مصرف دهكهاي بالاي درآمدي
-          هدفمند کردن یارانه ها و سیاستهای حمایتی تولیدی به منظور تقویت بنیانهای رقابت پذیری و شکوفایی مزیت های نسبی و رقابتی
-          اعطاي يارانه هاي هدفمند جهت تأمين سبد غذايي مطلوب اقشار فقير
-          ايجاد يكپارچگي در بخش سلامت از نظر سياستگذاري، نظارت و ارزشيابي
-          توسعه و ارتقای استانداردهای ملی و افزایش مستمر کیفیت
-          انطباق تدریجی ضوابط فنی و استانداردهای ملی با استانداردهای بین المللی
-          تمرکز سیاستگذاری تدوین استانداردها ،ضوابط و نظارت و طراحی ساختار متناسب با آن به منظور ارتقای سلامت غذا در کشور
-          اقدامات لازم برای بهبود شیوه زندگی مردم با هدف پیشگیری از عوامل خطرساز سلامت
-          استمرار سیاست تحدید موالید
-          ایجاد ساز و کار مناسب در جهتتامین و تخصیص منابع و بهبود استانداردهای لازم برای درمان بیماران روانی مزمن و حاد، سوختگی، اورژانسها و مصدومین ونیز بیماریهای خاص و اختلالات زمینه ای مانند سوء تغذیه
-          بهبود تغذیه زنان
-          اجرای برنامه های اصلاح رژیم غذایی خانوارهای زیر خط فقر به منظور رفع سوء تغذیه آنها
 
3-بررسي وضع موجود
     داشتن نگاه فراگير و سيستمي لازمه رويكرد فرابخشي به موضوع امنيت غذا و تغذيه است. با اين نگاه، به منظو بررسي جامع تر وضعيت موجود، كوشش مي شود از نظر اقتصادي ، كشاورزي و توليد،ایمنی، جمعيت شناختي ، سلامت و آموزش و پژوهش، ويژگيها و مقتضيات وضع موجود مورد ارزيابي قرار گيرد. با اين رویکرد كه براي رسيدن به سطح مطلوبي از سلامت و امنيت غذا و تغذيه‌اي، بهينه سازي و اصلاح كاركرد و رفتارهاي همه بخش هاي ذيربط ضروريست. اين امر مي تواند نقطه آغاز نگاه فرابخشي به موضوع غذا و تغذيه و مواجهه مشترك بخشهاي مختلف با آن باشد.
 
1-3-اقتصادي
يكي از روشهاي مناسب جهت بررسي وضعيت اقتصادي جامعه، بررسي اقتصاد ملي با رويكرد تقاضا است. در اين رويكرد درآمد، مصرف ، سرمايه‌گذاري و صادرات از مولفه‌هاي اصلي اقتصاد كشور شناخته مي‌شوند. در ادامه به بررسي وضعيت روندهاي تغيير در GDP سرانه، مصرف و سرمايه‌گذاري در كشور در طي دهه هاي اخير پرداخته مي‌شود.
در طي دو دهه منجر به سال 2000 ميزان رشد واقعي سالانه توليد ناخالص داخلي كشور 7/1 و 4/3 درصد بوده است. با توجه به اينكه ايران در تقسيم بندي بانك جهاني در زمره كشورهاي با درآمد سرانه متوسط پايين قرار دارد ، مقايسه اين روند با بسياري از كشورهاي هم گروه نشان مي دهد كه اين ميزان رشد در GDP ، ميزان پاييني است. همچنين در طي اين دو دهه ميزان رشد در GDP سرانه معادل 5/0درصد بوده است. اين درحاليست كه در اغلب كشورهاي مشابه اين ميزان به رقم 4درصد نيز رسيده است. فارغ از دلايل متعددي كه مي توان براي اين امر برشمرد ،واقعيت آن است كه اين سطح از تغيير در درآمد سرانه واقعي افراد جامعه نشانگر وضعيت مطلوبي از اقتصاد جامعه در يك مرور كلي نيست.
گزارش بانك جهاني درسال 2001-2000 نشان مي دهد رشد سالانه مصرف سرانه خصوصي كشور طي دودهه مورد نظر 5/0 درصد بوده است. اين درحاليست كه اين ميزان در همه دسته كشورهاي پردرآمد و كم درآمد بيش از اين بوده است.(1)
قابل ذكر است كه بويژه در 3-2 ساله اخير بدلايل متعددي اين ميزان از روند مثبتي از تغييرات برخوردار شده است.(2)
ازنظر توزيع درآمد نيز محاسبات نشان مي دهد كه ضريب جینی در ايران 425/0 است. اين ميزان مشابه ضريب جینی كشورهايي مثل آمريكا است كه داراي فاصله طبقاتي زيادي هستند. بدين ترتيب مي توان نتيجه‌گيري نمود كه ميزان پايين رشد در درآمد سرانه همراه با توزيع نا متناسب درآمد نيز بوده است. بطوريكه نسبت هزينه بالاترین دهك درامدی به پایین ترین دهک در کل کشوردر سالهاي 79 و 80 بترتيب 07/20 و 4/19 بوده است. اين موضوع در بخش روستايي كشور بروز بيشتري داشته است. اين رقم در كشور اندونزي 6 در فيليپين 16 و در تايلند 6/11 ، در سوئيس 7/9 و در آلمان 2/7 بوده است.(3)
از نظر سرمايه گذاري، بررسي ها نشان مي دهند كه در دهه منجر به 1379، رشد ميزان سرمايه گذاري در اقتصاد ايران براساس سال پايه 69 منفي بوده است. بطوريكه مجموع سرمايه گذاري معادل 14% كاهش داشته است .(4)
ازنظر سرمايه گذاري خارجي ، كه هم درخود موضوع سرمايه گذاري حايز اهميت است و هم از نظر سطح مشاركت ايران در اقنصاد جهاني، درحاليكه كشورهاي درحال توسعه طي دودهه منجر به سال 2000 بيش از 10درصد و در سال 99 حدود 14 درصد رشد داشته‌اند. اما ميزان سرمايه‌گذاري خارجي در ايران طي اين مدت ناچيز بوده است.(5)
از نظر صادرات ، كشور ايران در دهه 99-1990 داراي 9/6 درصد رشد بوده است. اين ارقام در مورد كشورهاي چين، اندونزي، ويتنام ، لبنان و اردن به ترتيب 3/19، 2/9، 7/27، 6/15 و 4/7 درصد بوده است.
بدينترتيب عيلرغم رشد در صادرات همچنان روند مطلوبي از صادرات بوجود نيامده است.(6)
وضعيت مصرف بدليل تاثير ويژه آن در بحث غذا و تغذيه، از اهميت خاصي برخوردار است. اصولاً توان مصرف جامعه از طريق ارزيابي ميزان رشد هزينه واقعي كالاهاي صنعتي در سبد هزينه خانوار قابل ارزيابي است. بررسيها نشان مي دهد كه رشد هزينه واقعي پوشاك و كفش در سبد هزينه خانوار شهري طي سالهاي 79-73 ، 11%- بوده است. درطي اين دوره همچنين رشد هزينه واقعي لوازم و اثاثيه و ملزومات 4/6%- بوده است. عملاً رشد هزينه واقعي كالاهاي صنعتي در سالهاي 73- 1370 و 79- 1373 به ترتيب 12%- و 9%- در سطح خانوارهاي شهري بوده است.
همچنين رشدهزينه واقعي كالاهاي خدماتي در سبد كالاهاي غيرخوراكي خانوارهاي شهري در طي سالهاي 73- 1370 و 79- 1379 به ترتيب 16%  و 63% بوده است .(7)
اين كالاهاي خدماتي اعم از بهداشت و درمان ، حمل و نقل و ارتباطات، تحصيل و آموزش و ...است. بدين ترتيب ملاحظه مي شود كه عملا توان خريد كالاهي صنعتي كاهش يافته و از سوي ديگر سهم خدمات در سبد هزينه خانوار افزايش يافته است. اين امر درحالي صورت مي‌گيردكه براساس گزارش سازمان مديريت و برنامه ريزي در طي سالهاي 81- 1361 سهم غذا در سبد هزينه خانوار كاهش يافته است.
در بادی امر مبتني بر اصل انگل ، كاهش سهم غذا در سبد هزينه خانوار مطلوب بنظر مي رسد. اما چنانكه ارائه شد، واقعيت آن است كه اولاّ درآمد واقعي افراد افزايش نيافته است، ثانيا توان خريد كالاهاي صنعتي و سهم آن سبد هزينه بالا نرفته است. اما درمقابل سهم كالاهاي خدماتي افزايش قابل ملاحظه اي داشته است. بدين ترتيب ملاحظه مي شود كه كاهش سهم غذا در سبد هزينه خانوار نه بدليل بهبود وضع معيشت كه بدليل ورود كالاهاي جديد به سبد هزينه خانوار است. درواقع كالاها و خدمات جديد جا را براي غذا تنگ كرده‌اند.
بدين ترتيب از نظر اقتصادي روند موجود نشان مي دهد كه در كوتاه و ميان مدت نمي توان انتظار تغيير جدي در وضع معيشت و تغذيه جامعه داشت. بدليل ميزان درآمد سرانه و نحوه توزيع آن عملا جامعه اي دو قطبي خواهيم داشت. در يك سو سوء تغذيه و در سوي ديگر دهكهاي درآمدي كه دچار بيش خواري هستند قرار مي گيرند. دراين حالت استفاده از يارانه ابزاري فراگير شناخته مي شود كه درصورت وجود انحراف در انتخاب گروههاي هدف اثر بخشي لازم را نخواهد داشت. از موضع تغذيه اي يكي از پيامدهاي استفاده از يارانه بعنوان راه حل، اين مشكل را بدنبال دارد که عموماّ كالاهايي مورد بيشترين پوشش يارانه‌اي قرار مي گيرند كه فراگيري مصرف آنها در كشور بويژه براي اقشار آسيب پذير وزير خط فقر بيشتر باشد. بنابراين كالاهاي كميت محور (مثل غلات و روغن و...) مورد پوشش و تاكيد ببشتري قرار مي گيرند كه نتايج مطلوبي را بدنبال نخواهد داشت.
فقر به عنوان یکی از عوامل موثر در ناامنی غذایی و سوء تغذیه مطرح است. براساس بررسی های انجام شده در 20 درصد خانوارهای کشور، فقر و کم غذایی به صورت مزمن وجود دارد. در نتیجه، سیاست های حمایتی دولت از جمله هدفمند نمودن یارانه ها می تواند به نفع گروه اسیب پذیر باشد و علاوه بر آن، با توجه به اینکه تامین امنیت غذایی و سلامت تغذیه ای شدیدا به درآمد و قیمت ها بستگی دارد، بکارگیری تجربیات جهانی در زمینه کاهش فقر، ایجاداشتغال و در آمد در میان طبقات کم درآمد در شهر و روستا به عنوان یک برنامه هدفمند، موجب افزایش دسترسی اقتصادی گروه های آسیب پذیر به غذا می شود.
 
2-3-جمعيت شناختي
وضعيت جمعيت شناختي كشور از سه جنبه ساختار سني جمعيت،ضریب وابستگی و شهر نشيني قابل بررسي است.
براساس سرشماري سال 75 حدود 5/39 درصد (8) و براساس اعلام سازمان مديريت و برنامه ريزي در سال 80 حدود 32 درصد از جمعيت كشور زير 15 سال بوده اند. به همين ترتيب در سال 80 حدود 63 درصد از جمعيت كشور در طيف 65- 15 سال قرار داشته اند. اين ارقام نشان مي دهد جمعيت كشور را همچنان نسبت بالايي از جوانان تشكيل مي دهند.(9)
از سوي ديگر علیرغم ارتقاء جمعيت فعال از 5/23 درصد در سال 1375 به 2/29درصد در سال 1381 همچنان درصد بالايي از جمعيت كشور از نظر درآمد و معيشت وابسته هستند.چراكه جمعيت شاغل كشور عملا 5/17 ميليون نفر است و در قياس با جمعيت 70 ميليوني رقم مطلوبي نيست. همچنين نرخ بيكاري طي سالهاي   81- 1370 با نوساناتي از 9/8 درصد به 3/14 درصد رسيده است كه روند روبه بهبودي را نشان نمي دهد.
از سوي ديگر جمعيت شهرنشين كشور در سال 1335 حدود 31درصد از جمعيت كل كشور را تشكيل مي دادند كه اين رقم در سال 1375 به 69 درصد رسيد. براساس گزارشات مركز آمار، بيشترين تمركز جمعيت نيز در شهرهاي بالاي 250 هزارنفر صورت گرفته است. به گونه اي كه تراكم جمعيت در شهرهاي بزرگ هر روز بيشتر مي شود و در شهرهاي كوچك (زير 100 هزار نفر) كمتر مي گردد.(10)
مقایسه روند شاخص های جمعیتی از سال 1375 تا سال 1380 و متوسط سالهای 1389-1385 بر اساس اطلاعات مرکز آمار و پیش بینی های جمعیتی نشان از کاهش باروری از 96/2 به 5/2 و 18/2 دارد . در سال های یاد شده علیرغم کاهش باروری در سال به شمار جمعیت بترتیب حدود 900 هزار نفر و 970 هزار نفر به جمعیت پایه افزوده می شود که نشان از افزایش رشد طبیعی جمعیت از 2/1% در سال 1380 به 33/1% در سالهای 1389-1385 دارد .
در این راستا ساختار سنی جمعیت از تغییرات زیر برخوردار می شود
  
ساختار سنی جمعیت به تفکیک سال
کشور
1379
1384
1389
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
4-0 ساله
9%
5/9%
9/9%
14-0 ساله
2/35%
6/29%
4/26%
14-5 ساله
2/26%
1/20%
6/16%
11-6 ساله
6/15%
2/11%
9/9%
14-12 ساله
3/8%
4/7%
8/4%
17-15 ساله
3/8%
6/7%
2/6%
24-15 ساله
8/23 %
2/ 25 %
6/ 22 %
59-15 ساله
4/58%
64%
6/66%
64-15 ساله
3/60%
9/ 65 %
69%
بالای 59 ساله
4/6%
5/6%
9/ 6 %
بالای 64 ساله
%5/4
%5/ 4
%6/ 4
بالای 79 ساله
4/0%
6/0 %
7/0 %
منبع : پیش بینی های جمعیتی اداره جمعیت و مرکز آمار
 
اطلاعات جدول فوق نشان می دهد که ساختار سنی جمعیت در هر گروه سنی از یک روند خاصی که ناشی از برآمدگی هرم جمعیتی متاثر از انبوه نوزادان متولد شده در سالهای 1365-1355 بوده برخوردار است. این تغییرات، هر یک برنامه ریزی خاص خود را از نظر سلامت و توسعه طلب میکند . بطور مثال جمعیت زیر 5سال ، سنین کار (14تا 59 و یا 64 سال) و بالای 59 سال افزایش می یابد که خود معرف موارد زیر است:
1-      نرخ رشد طبیعی جمعیت افزایش می یابد
2-      نسبت سرباری های کلی و جوانی کاهش می یبد
3-      نسبت سرباری های پیری ثابت می ماند
4-      جمعیت سنین کار افزایش یافته و کشور را مواجه با « پنجره جمعیت » به عنوان یک فرصت برای رشد و شکوفایی اقتصادی می کند
5-      جمعیت زیر 5سال علیرغم کاهش جمعیت 14-5 سال افزایش می یابد
6-      جمعیت از جوانی بسوی پیری جمعیت گام بر می دارد
در کنار این پدیده سایر گروه های سنی از روند نزولی برخوردار هستند که نیاز به برنامه ریزی های مرتبط و خاص خود را با غذا، سلامت و توسعه طلب می کند
در این راستا تغییرات امید به زندگی در بدو تولد، به تفکیک جنس در سال های یاد شده بشرح زیر است 
 
امید به زندگی در بدو تواد به تفکیک جنس و سال
کشور
1375
1380
1384-
1389-
هر دوجنس
 
69
3/70
7/71
زن
3/65
4/70
9/71
4/73
مرد
67
6/67
9/68
1/70
منبع : پیش بینی های جمعیتی اداره جمعیت و مرکز آمار
اطلاعات جدول فوق نشان می دهد که امید به زندگی زنان در بدو تولد بیش از مردان است شه در اولویت قرار دادن زنان سالمند را از دیدگاه برنامه های سلامت و توسعه در مقایسه با مردان را مطرح می سازد حال آنکه نسبت جنسی در کل جمعیت مرتبا کاهش یافته و از103 در سال 1375 به 7/101 در سال 1389 می رسد و حکایت از افزایش جمعیت مردان در مقایسه با زنان دارد .
تغییرات شهر نشینی نیز در دوران یاد شده حکایت از افزایش مستمر بشرح زیر در این زمینه دارد
تغییرات شهر نشینی به تفکیک سال
کشور
1375
1379
1381
1384
1389
شهر نشینی
3/61%
64%
66%
5/67%
6/70%
منبع : پیش بینی های جمعیتی اداره جمعیت و مرکز آمار
چالشهای پيامد اين ويژگيهاي جمعيتي به گونه ایست كه بدليل بالا بودن نسبت جمعيت جوان عدم تعادل در توزيع منابع وجود خواهد داشت. بخش قابل توجهي از اين منابع مواد غذايي هستند. با توجه به جواني جمعيت، كميت در توليد مواد غذايي بمنظور سيري شكم جمعيت روبه تزايد و در سن رشد مورد توجه قرار مي گيرد و در سياستهاي كلان مورد هدف گذاري واقع مي شود. به همين دليل نيز توليد و عرضه مواد غذايي انرژي محور مورد اهتمام بيشتري قرار مي گيرد. از جانب ديگر بطور عام توجه در عرضه كالا و خدمات به سمت جمعيت جوان معطوف شده و كمتر بخش بزرگسال و سالخورده جمعيت را مورد توجه قرار مي دهد.
بدليل ضريب وابستگي جمعيت، دريافت سرانه مواد غذايي و سپس دريافت به نسبت كمتر كالاهي غذايي با ارزش، ملاحظه مي شود.
بدليل روند رو به تزايد شهرنشيني، دسترسي فيزيكي به مواد غذايي تازه مثل ميوه، سبزي و..... كاهش مي يابد. مصرف مواد غذايي فرآوري شده افزايش يافته و عرضه كالا در قالب سوپر ماركتي گسترش پيدا مي كند. اين امر در كنار كاهش تحرك افزايش آلودگي زيست محيطي، استرس ازدياد درصد بيماريهاي متابوليك و قلبي و عروقي را بدنبال خواهد داشت.
 
3-3- توليد و عرضه مواد غذايي
مسائل مرتبط به بخش كشاورزي و توليد مواد غذايي از دو جنبه قابل بررسي هستند.
 بررسی ها نشان میدهد متوسط سالانه سهم ارزش افزوده بخش كشاورزي از كل اقتصاد كشور در دو دهه اخير نزديك به 20درصد و سهم بخش صنعت و معدن در اين مدت كمتراز 15 درصد بوده، اما در برنامه دوم و سوم توسعه، سهم سرمايه‌گذاري در بخش کشاورزی به ترتیب 6/4و 1/6درصد وسهم بخش صنعت 4/15 و 1/14درصد بوده است.(11)
اين امر نشانگر ارزش بالاي بخش كشاورزي براي كشور از يك سو و مستهلك شدن سرمايه هاي اين بخش از سوي ديگر است.
براساس اطلاعات موجود بخش اعظم توليد واحدهاي كشاورزي و غذايي كشور قالب نظام دهقاني را دارند و بخش بسيار كمتري نيز تجربيات در قالب انقلاب سبز و پس از آن را پشت سر مي‌گذارند. مشخصه كشاورزي دهقاني ، توليد در مقياس كوچك، بهره وري پايين و سطح پايين برنامه پذیری آن است. به همين ترتيب توليد در مقياس بالا و انعطاف پذيري پايين از مشخصات كشاورزي در قالب پس از انقلاب سبز است. كشاورزي دهقاني بدليل نوع تفكر حاكم برآن قادر به توليد انعطاف پذير نيست و به همين دليل اعمال سياستهاي اصلاح گرايانه در آن بسيار بطئي مي باشد. همچنين قابليت توليد بازار محور و بنابراين كالاي غذايي با ارزش، با هدف تامين بازار و بويژه بازارهاي دور را ندارد.(12)
كشاورزي در بخش ديگر كه پيشرفته تر است نيز دچار معضل توجه صرف به كميت توليد است. اصولاً انقلاب سبز با هدف افزايش تيراژ توليد محصولات اتفاق افتاد. بنابراين انبوهي در توليدات هدف اصلي اين رويكرد است. براي اين هدف ابزارهاي كود و سموم دفع آفات و غيره نيز مورد استفاده قرار مي گيرند و بدليل تفكر حاكم، ضايعات نيز بيش از حد نرمال است.
درنتيجه مشاهده مي شود كه كالاي كميت محور مثل غلات بيشترين توجه را در توليد و عرضه به خود معطوف كرده‌اند و در مقابل توليد كالاي كيفي و با ارزش، كمتر مورد اهتمام قرار مي گيرد.
حاصل اين رويكرد آن است كه هم اكنون در کنار رویکردهای بخش بازرگانی، توليدات كميت محور مثل گندم، ،برنج و قندوشكر بيش از حد سرانه مطلوب عرضه مي شود. اما در كالاهايي مثل گوشت قرمز ،ماهي و شير عرضه در حد مطلوب نيست. (13)
در واقع اين رويكرد مبتني بر نگرشهاي اوليه (دهه 60 و 70 ميلادي)، رفع مشكل ناامني غذايي را در قالب عرضه كافي در سطح ملي مي بيند. در حاليكه تغييرات زيادي در نگرش به مقابله با ناامني غذايي اتفاق افتاده است. ازجمله توجه به سطح خانوار و فرد در بحث امنيت غذايي و روي آوري به كشاورزي ارگانيك در بخش كشاورزي و توليد مواد غذايي.
چالشهاي اين بخش از نظر كاركردي بطور خلاصه عبارتنداز: كميت محوري در توليدات، توجه صرف به عرضه در سطح ملي ، عدم توجه به ضايعات ، بالا بودن ميزان باقيمانده سموم ، موادشيميايي و داروهای دامی، توجه كم به تجارت و كالاهاي با ارزش غذايي، توجه كم به توليد طبيعت محور و ارگانيك.
بررسی روند عرضه غذا در کشور برای دوره زمانی 80-1368 براساس ترازنامه غذایی، نشان می دهد که عرضه سرانه غذا، علیرغم افزایش سریع جمعیت، از 555 کیلوگرم به 672 کیلوگرم افزایش یافته است و به همین موازات عرضه سرانه انرژی از 3753کیلو کالری به 4531 کیلو کالری و عرضه سرانه پروتئین از 8/79 گرم به 9/89 گرم افزایش یافته است. همچنین درصد تامین کل انرژی( تولید + واردات) از تولید داخلی از 77 در صد در سال 1372 به حدود 86 در صد در سال 82 افزایش یافت. البته الگوی عرضه مواد غذایی نشان دهنده نامتعادل بودن و عدم تنوع کافی آن می باشد، بطوریکه حدود 60 درصد از عرضه سرانه انرژی به تنهایی از غلات و عمدتاً از گندم تامین شده است. عرضه قند و شکر و روغن نیز مرتبا افزایش یافته به طوری که سهم عرضه روغن از حدود 9 درصد به حدود 12 درصد افزایش یافته است. اما از طرفی عرضه سرانه شیر که از منابع غذایی بسیار با ارزش محسوب می شود، با وجود روند افزایشی هنوز بسیار کمتر از مقادیر متعارف توصیه شده برای گروههای سنی مختلف است. بنابراین نتیجه کلی آن است که ضرورت تغییر ترکیب الگوی عرضه مواد غذایی در جهت کاهش عرضه سرانه غلات و افزایش عرضه سرانه سایر گروه های غذایی (به جز قند و شکر و روغن) بخصوص انواع گوشت و شیر وجود دارد.(14)
 
4-3-ایمنی غذایی
با وجود ارتقاء سطح بهداشت عمومی و کاهش میزان مرگ و میر و ابتلاء به بیماری در دهه اخیر، بیماری های ناشی از غذا در کشور، به علت عدم وجود یک سیستم کارآ و جامع کنترل مواد غذایی، هنوز یکی از مشکلات عمده است. یک سیستم ملی کارآ برای کنترل ایمنی مواد غذایی علاوه بر کمک به ارتقاء وضع تغذیه و سلامت جامعه به بهبود صنایع غذایی، افزایش تولید و افزایش سطح درآمدها می انجامد. بنابراین بهبود ساختار زیربنایی و قوانین موجود، برای داشتن یک سیستم کنترل مواد غذایی کارآ در سطح ملی حائز اهمیت است.
   در حال حاضر مشکلات و نقاط ضعف سیستم کنترل مواد غذایی در کشور ما عبارتند از؛
- نبود ساختار مناسب ایمنی غذا
- قوانین ناکافی
- تسهیلات آزمایشگاهی و حمل و نقل نامناسب
- کمبود نیروی انسانی آموزش دیده
- آگاهی پایین مصرف کنندگان
- نبود سازمان ویا نهاد مسئول ثبت و پیگیری بیماریهای ناشی از غذا
با توجه به تناظر موجود بين توجه به كيفيت و سطح تكنولوژي، صنايع فراوري مواد غذايي در كشور عملا در بهترين حالت مي توانند كنترل كيفيت را مورد توجه قرارداهند و تضمين كيفيت و حفظ خواص حياتي مواد غذايي نمي تواند در آنها گسترش يابد. به همين دليل نيز عيلرغم دريافت گواهينامه هاي مختلف توان پاسخگويي به نياز بهداشتی جامعه و ايجاد تعهد در مقابل سلیقه ويا درخواست بازار را ندارد.
به همين دليل نيز عموماً درصورت اعمال كنترل هاي دقيق فرايند محور و نه كنترل محصول، بسياري از واحدهاي فراوري مواد غذايي از حدود مطلوب بهداشتی و کیفی برخوردار نيستند.
 نکته قابل توجه در حوزه ایمنی غذایی این است که تا کنون مطالعه فراگیری که وضعیت کشور را از این نظر و بطور جامع تصویر نماید، صورت نگرفته است و ضرورت انجام آن احساس می شود. 
در ارتباط با سلامت و ایمنی غذا بررسی های اخیر نشان داده است که در طی دهه های اخیر با گسترش تکنولوژی، مصرف جهانی آفت کش ها، آنتی بیوتیک ها، داروهای دامی و هورمون ها در تولید مواد غذایی به ویژه در کشورهای در حال توسعه رشد چشمگیری داشته است که منجر به اثرات سوء انکار ناپذیری بر سلامت انسان از جمله بروز انواع ناهنجاری های مادرزادی و سرطان ها به ویژه در کودکان شده است. براساس آمار موجود میزان وقوع مسمومیت های ناشی از آلودگی غذا در کشورهای در حال توسعه 13% بیشتر از کشورهای صنعتی است. در کشور ما نیز نظارت کافی و آمار دقیقی از نحوه استفاده از آفت کش ها و باقیمانده سموم کشاورزی و داروهای دامی وجود نداردو به دلیل نبود آموزش صحیح و کافی کشاورزان و دامداران و مصرف بی رویه سموم و داروها بویژه در زمان نزدیک به برداشت محصول و یا کشتار دام، قطعا تولید کنندگان و مصرف کنندگان در معرض خطر جدی قرار دارند.
 مشکلاتی که در زمینه سلامت و ایمنی غذا در کشور وجود دارد، زمینه ساز بسیاری از بیماریهای ناشی از غذا و بروز انواع سرطان ها به دلیل آلودگی های شیمیایی و بیولوژیک مواد غذایی در مراحل مختلف از مزرعه تا سفره می باشد. مطالعاتی که در طی سال های مختلف در زمینه آلودگی های میکروبی و شیمیایی مواد غذایی در کشور انجام شده بیانگر این موضوع است .
احتمال آلودگی مواد غذایی به فلزات سنگین ، آلودگیهای ناشی از روش نگهداری محصولات کشاورزی و مواد غذایی، وجود بقایای سموم آلی کلردار که دسته بزرگی از حشره کش های دفع آفات را تشکیل می دهند و از دیرباز علیه بیماری مالاریا و نیز آفات و حشرات مورد استفاده قرار می گیرند، آلودگی مواد غذایی از طریق انتقال شیمیایی ناشی از مواد اولیه بسته بندی نیز در سال های اخیر نگرانی هایی را بوجود آورده است.
همچنین ترکیب و کیفیت روغنهای نباتی، که در سالهای اخیر مورد توجه بیشتری قرار گرفته، نیازمند سیاستگذاری و توجه فنی بیشتری است.
در حال حاضر در بخش مواد غذایی وزارتخانه ها و سازمان های مختلفی دخالت دارند. بطور مثال نظارت بر فراورده های خام دامی با سازمان دامپزشکی ،نظارت بر محصولات خام کشاورزی با وزارت جهاد کشاورزی و نظارت بر مواد غذایی و کارخانه های تولیدی مواد غذایی و عرضه آن با وزارت بهداشت می باشد.
علاوه بر این موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران علاوه بر تدوین استانداردها ، در بخش استانداردهای اجباری کنترل ونظارت بر کارخانه های تولیدی و واردات و گاهاَّ نظارت بر عرضه مواد غذایی را انجام می دهد .لذا با وجود آنکه به نظر می رسد در گیر شدن چندین سازمان در امر نظارت اثر بخشی بهتری داشته باشد ، لیکن در عمل اینگونه نیست و بدلیل فقدان سیاست گذاری متمرکز و نبود یک سازمان سیاست گذار که در تمامی زمینه ها سیاستهای کلان و راهبردی را در زمینه ایمنی غذا مشخص و به سازمانهای درگیر ابلاغ کند، در بسیاری موارد موازی کاری و دوباره کاری دیده می شود.
  
5-3-ساختاري
منظور از ساختار، چارچوب فرايندهاي كاري است كه در قالب آن بتوان رفتارها و كاركردهاي مطلوب جهت ارتقاء سطح امنيت غذايي را پياده نمود. قابل ذكر است كه در سير تاريخي تفكر امنيت غذايي سه نقطه عطف وجود دارد:
1-      معطوف شدن امنيت غذايي جهاني و ملي به سطوح خانوار و فرد
2-      تغيير اولويت در امنيت غذا به مسئله امرار معاش
3-      تغيير ابزار قضاوت در مورد امنيت غذايي از شاخصهاي كلي و كمي به شواهد غير مستند، مبتني بر احساسات و ادراك افراد از وضعيت امنيت غذايي خود.(15)
چنانكه مشاهده مي شود هرچقدر به تفكرات دوره هاي اخير نزديك مي شويم، طرف تقاضا و مصرف مواد غذايي از ثقل و محوريت بيشتري برخوردار مي شود. به همين ترتيب تغييراتي نيز در نگرشهاي اقتصاد و توسعه و روشهاي سياستگذاري بوجود آمد كه توسعه را از طريق ايجاد بستر و فرصت سازي و نه مداخله مستقيم و دستوري امكانپذير مي داند.بنابراين تقويت مزيتهاي سيستم هاي اجتماعي جهت شكوفايي قابليت‌ها مورد توجه قرار مي‌گيرد. اين امر بطور بديهي نيازمند اولا تمركز زدايي در سياستگذاري و اجرا و ثانيا وجود ساختار لازم جهت مشاركت مردم در تصميم گيريها و اجراي آنهاست. عدم تمركز نيازمند تمركز زدايي در تخصيص منابع و مشاركت نيازمند وجود نهادهاي افزايش مشاركت شامل نهادهاي تسهيل كننده و نهادهاي مردمي است. بررسيها نشان مي دهد كه در طي سالهاي 80-1368 شاخص نسبت هزينه هاي دولت به توليد ناخالص داخلي از 5/38درصد به 4/70درصد رسيده است. همچنين نسبت بودجه جاري دولت به بودجه عمومي طي سالهاي 82- 1372 از 55/0 به 65/0 رسيده است.(16)
به عبارت ديگر طي اين سالها عملا تمركز افزايش يافته است.
همچنين در بخش مشاركت عليرغم اينكه نهادهاي مشاركتي كشور توسعه يافته است . اما نهادهاي تسهيل كننده و نهادهاي مشاركتي غير دولتي در سطوح مطلوب بگونه اي كه بتوان از آنها در امور توسعه اقتصادي- اجتماعي انتظار همكاري داشت توسعه نيافته است.
چالش های این ساختار، برآورده نشدن انتظار در وجود چارچوب ها، گردش کارها و فرآیندها مورد نیاز جهت ارتقاء سطح امنیت غذایی مبتنی بر نگرشهای اخیر در امینت غذا و تغذیه ای است.
از سوی دیگر بهترین سیستم نفوذ یافته و ادامه یافته در سطوح محله، بویژه در روستاها سیستم PHC در نظام بهداشتی کشور است.این بخش اگر چه در حوزه بهداشت از توفیقات بسیاری برخوردار بود. اما بدلیل جایگاه تغذیه در سیاستهای کلان بهداشت و درمان کشور و ویژگیهای بنیادی خود نظام PHC نتوانسته است اثر گذاری لازم را در بهبود وضع تغذیه داشته باشد.
 در بخش ایمنی غذایی وجود سازمانهای دارای وظایف موازی و متداخل در حوزه های تحقیق، تدوین، اجرا و نظارت بر استانداردها (مترولوژی، استاندارد، تست و کیفیت) و نبود تمرکز در سیاستگذاری در این زمینه باعث گردیده تا فعالیت های صورت گرفته در این حوزه از توفیق لازم برخوردار نباشد.
 
6-3-تغذیه و سلامت
 مسئله ای به نام تغذیه یا سوء تغذیه و گرسنگی سال هاست که در مجامع جهانی مطرح بوده و هست ولی با مرور زمان این مسئله در پهنه علم و عمل به درجه ای از شفافیت و اهمیت رسید که در سال 1992 سازمان جهانی بهداشت و سازمان خواربار و کشاورزی کنفرانس بین المللی تغذیه را برگزار نمودند.در این کنفرانس، امنیت غذا و تغذیه به معنی دسترسی همه مردم در تمام اوقات به غذای کافی به منظور زندگی سالم و فعال تعریف شده است.
 بررسی های متعدد تغذیه ای طی سال های اخیر نشان داده است که کشور ما از یک طرف با کمبودهای تغذیه ای گوناگون از جمله سوء تغذیه پروتئین – انرژی، کم خونی فقر آهن و اختلالات ناشی از کمبود ید، کمبود کلسیم و روی، ویتامین های A ، B2 و D مواجه است و از سوی دیگر بیماریهای مزمن مرتبط با تغذیه از جمله چاقی، دیابت، بیماریهای قلب و عروق و انواع سرطان ها روند هشدار دهنده و رو به گسترشی را طی می کند، همچنین بیماریهای ناشی از عدم سلامت و ایمنی غذا در کشور قابل توجه است. این مشکلات تغذیه ای با پیامدهای نامطلوب اجتماعی – اقتصادی و بهداشتی شامل افزایش مرگ و میر و ابتلاء به بیماری ها، و افزایش هزینه های درمان، کاهش ضریب هوشی و قدرت یادگیری، کاهش توان کار و بطور کلی کاهش توانمندی های ذهنی و جسمی، روند توسعه کشور را به مخاطره می اندازد.(16)
در گزارش بررسی الگوی مصرف مواد غذایی سالهای 81-1379نیز دریافت کلسیم، آهن و ویتامین B2 در حد میانگین کل کشور کمبود نشان می‌دهد. (18) متوسط دریافت کلسیم در مقایسه با مقادیر توصیه شده در سطح میانگین کل فقط 57% مقادیر توصیه شده روزانه می باشد. این امر به دلیل افزایش مقادیر توصیه شده نیاز به کلسیم از طرف مراجع بین المللی به میزان 2 برابر مقادیر پیشنهادی قبلی است. متوسط دریافت کلسیم نسبت به بررسی 10 سال گذشته هم چنان دچار کمبود بوده و کمتر نیز شده است. مقایسه متوسط دریافت ویتامین B2 در سطح میانگین کل نشان می دهد که 90% نیاز به این ویتامین از طریق رژیم غذایی تامین می‌شود و در مورد آهن نیز فقط 79% نیاز به این ریز مغذی از طریق رژیم غذایی تامین می شود.
 از سوی دیگر، ارزیابی ارزش تغذیه ای الگوی مصرف نشان داده است در حدود 23% خانوارها با كمبود دريافت انرژي و در حدود 48% با كمبود دريافت پروتئين مواجهند و از سوي ديگر متوسط انرژی و پروتئین دریافتی در کشور به ترتیب 120 و 132 درصد مقادیر توصیه شده روزانه است و پر مصرفی انرژی و پروتئین (دریافت بالای 120 درصد نیاز) به ترتیب در 43 و 55 درصد خانوارها وجود دارد.(17)
 در مورد وضعیت سوء تغذیه و کمبود ریز مغذی ها در کشور، آخرین بررسی کشوری تن سنجی در سال 1377 حاکی از آن است که سوء تغذیه پروتئین انرژی یکی از مشکلات تغذیه ای شایع در کودکان زیر پنج سال کشور بشمار می رود. بر همین اساس کم وزنی متوسط و شدید در یازده درصد کودکان (در حدود 540 هزار کودک) و کوتاهی قد تغذیه ای متوسط و شدید که نشان از سوء تغذیه مزمن و طولانی مدت دارد در 15 درصد کودکان (در حدود 800 هزار کودک) گزارش شده است. این مطالعه همچنین نشان داده است که شیوع کم وزنی در کودکان روستایی بیشتر از کودکان شهری است و شیوع کوتاه قدی تغذیه ای در روستاها دوبرابر شهرها است.(18)
این آمار حاکی از آن است که وضعیت تغذیه کودکان کشور در روستاها به مراتب بدتر از شهرها است. ضرر و زیان ناشی از سوء تغذیه کودکان کشور، سالیانه در حدود 5/5 میلیارد دلار برآورده شده است.
مطالعات انجام شده در زمینه کمبود آهن و کم خونی ناشی از آن نیز نشان داده است که حدود 50 درصد زنان در سنین باروری براساس بررسی کشوری سال 1374، به درجات خفیف تا شدید کمبود آهن دچارند و حدود 35 درصد آنها از کمبود شدید آهن و یا به عبارتی از تخلیه ذخایر آهن بدن رنج می برند.(19)
براساس محاسبات انجام شده با شیوع 20 درصدی کم خونی فقر آهن سالیانه در حدود 575 میلیون دلار به کشور ضرر و زیان وارد می شود. آخرین بررسی کشوری انجام شده در سال 1380 حاکی از آن است که کم خونی و کمبود آهن در درصد بالایی از جمعیت در گروه های سنی مختلف وجود دارد بطوری که در حدود 23 درصد کودکان زیر 2 سال، 26 درصد از کودکان 6 ساله، 23 درصد نوجوانان دختر و پسر و 43 درصد زنان باردار از کمبود آهن رنج می برند و شیوع کم خونی در کودکان زیر 2 سال کشور (در حدود40 درصد) قابل ملاحظه است و به عنوان یک مشکل عمده و حاد باید مورد توجه قرار گیرد. به ویژه آنکه در برخی از استان های کشور مانند استان‌ سیستان و بلوچستان 60 درصد کودکان و در استان فارس در حدود 50 درصد کودکان زیر 2 سال کم خون هستند. (20) با توجه به پیامدهای زیانبار و غیرقابل جبران کم خونی فقر آهن بر رشد و تکامل  مغزی و کاهش بهره هوشی، مداخلات فوری برای کاهش شیوع مشکل ضروری است.
کمبود ید و اختلالات ناشی از آ ن نیزاز مشکلات بهداشتی – تغذیه ای عمده در کشور محسوب می گردد. اولین بررسی کشوری در سال 1368 نشان داده است که گواتر به عنوان تظاهری از کمبود ید در بسیاری از استان های کشور وجود دارد بطوری که در برخی از استان ها شیوع آن به 70 درصد می رسد. در پی تشکیل کمیته کشوری مبارزه با اختلالات ناشی از کمبود ید در سال 1368 و ید دار شدن نمک های خوراکی به عنوان بهترین راهکار کاهش کمبود ید، به میزان قابل توجهی از شیوع گواتر و عوارض ناشی از آن در کشور کاسته شده بطوریکه مقایسه نتایج بررسی های کشوری نشان می دهد شیوع گواتر در کشور از 68 درصد در سال 1368 به 5/52 درصد در سال 1375 و 10 درصد در سال 1380 کاهش یافته است.(21)
کمبود ویتامین A یکی دیگر از مشکلات تغذیه ای در کشور محسوب می شود. کمبود این ویتامین در مناطق روستایی بویژه در استان های جنوب، جنوب غربی و شرقی در گروه های آسیب پذیر به ویژه زنان باردار شایع است. بررسی کشوری وضعیت ریز مغذی ها در سال 1380، شیوع کمبود ویتامین A را در زنان باردار در حدود 15 درصد در مناطق شهری، و 14 درصد در مناطق روستایی نشان داده است. همچنین کمبود ویتامین D در 43 درصد زنان باردار شهری و در حدود 30 درصد زنان باردار روستایی مشاهده می شود.(20)
 کلسیم و روی نیز دیگر ریزمغذیهایی هستند که کمبودشان در کشور نشان داده شده است. گزارشات موجود حاکی از آن است که حداقل 6 میلیون نفر از جمعیت کشور دچار پوکی استخوان هستند و از این تعداد، سالیانه حدود 120 هزار نفر دچار شکستگی لگن خاصره شده و حداقل 20 هزار نفر از آن ها به دلیل عوارض جانبی جان می دهند و 50% آن ها دچار معلولیت شده و قادر به بازگشت به کار خود نیستند. مصرف ناکافی شیر و لبنیات علاوه بر آنکه علت عمده کمبود دریافت ویتامین A و B2 در کشور است از عوامل مهم و موثر در بروز کمبود کلسیم نیز می باشد(16).
از نظر بیماریهای مزمن مرتبط با تغذیه، تحلیل وضعیت تغذیه جامعه ایرانی حاکی از آن است که در حال حاضر علاوه بر سوء تغذیه، تحلیل وضعیت تغذیه جامه ایرانی حاکی از آن است که در حال حاضر علاوه بر سوء تغذیه و فقر غذایی، دوران گذر تغذیه ای نیز به سرعت در حال طی شدن است. نشانه های هشدار دهنده گسترش بیماری های متابولیک در پی گسترش شهرنشینی و تغییر شیوه زندگی، بویژه در شهرهای بزرگ دیده می شوند. بررسی ملی سلامت و بیماری در سال 1378 نشان می دهد که در حدود 30 درصد مردان 15 تا 69 سال کشور و در حدود 45 درصد زنان همین گروه سنی دچار اضافه وزن و چاقی هستند. بیماریهای قلبی – عروقی یکی از علل عمده مرگ و میر در ایران می باشد. و بالاترین علل مرگ و میر در سال 1380 مربوط به بیماریهای قلبی – عروقی (5/37 درصد) بوده است.(22)
 مطالعات انجام شده در کشور نشان داده است که در افراد بالای 30 سال، از هر 5 نفر یکی دچار اختلال متابولیسم کربوهیدراتها (دیابت) است. برآورده می شود حدود 2 میلیون نفر دیابتی در ایران وجود داشته باشد، و در عین حال، در حدود 5/12% جمعیت کشور دچار دیابت نهفته هستند.
تغییرات الگوی مصرف غذا، عدم تحرک و زندگی ماشینی، مصرف بیش از مقادیر توصیه شده چربی ها به ویژه روغن های نباتی هیدروژنه که دارای مقادیر زیادی اسیدهای چرب اشباع و ايزومرترانس (23) هستند و همچنین مصرف بیش از مقادیر توصیه شده مواد قندی در برنامه غذایی روزانه از علل عمده بروز چاقی و بیماریهای مزمن از جمله بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت و انواع سرطان ها در کشور است.
 نبود سیستم پایش غذا و تغذیه در کشور و عدم اطلاع از روند تغییرات وضعیت تغذیه در طول زمان، برنامه ریزی و طراحی مداخلات مناسب و به موقع برای حفظ و ارتقاء سلامت تغذیه ای مردم را با مشکل مواجه ساخته است. از طریق سیستم پایش غذا و تغذیه و براساس اطلاعاتی که در فواصل زمانی معین جمع آوری و تجزیه و تحلیل می شوند، سیاستگذاران قادرند سیاست ها و خط مشی های ملی تغذیه ای را اتخاذ نمایند. پایش غذا و تغذیه به عنوان سیستم اعلام هشدار به موقع برای پیش بینی موقعیت های اضطراری و برنامه ریزی به موقع جهت حمایت به موقع از گروه های در معرض خطر سوء تغذیه و گرسنگی نیز حائز اهمیت است.
 
7-3- فرهنگ و سواد غذا و تغذيه اي
يكي از مهمترين عوامل شكل دهنده الگوي غذايي جامعه، مجموعه عادات و فرهنگ غذا و تغذیه ای افراد آن جامعه است اين عادات از بدو تولد در درون خانواده شكل مي گيرد كه خود وابسته به بستري است كه جامعه فراهم مي آورد. اما مجموعه عواملي كه اين بستر را مي سازد از فرهنگ و آداب و سنن هر جامعه گرفته شده است كه خود تحت تأثير وضعيت جغرافياي، فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و آگاهيهاي تغذيه اي در افراد جامعه است.
بديهي است كه سوء تغذيه ناشي از فقر غذايي و نيز سوء تغذيه حاصل از رفاه (پرخوري، بدخوري و عوارض آنها) به نحو چشمگيري تحت تأثير عوامل فرهنگي است. مشكلات مصرف در جامعه ايراني منحصر به طبقات پايين درآمدي نيست بلكه خانوراهاي ايراني با درآمد بالا نيز قادر به انتخاب صحيح اقلام غذايي كه تأمين كننده سلامتي آنان باشد، نيستند و انتخاب آنها گاه مشكل آفرين نيز مي باشد.
تحقيقات نشان داده است كه خانوارها از مواد غذایی و مغذي محدود موجود در خانواده نيز استفاده بهينه نمي كنند. بنابراين مي توانيم دريابيم كه تنها دسترسي اقتصادي به منابع غذايي، لزوما" استفاده مناسب و بهينه از منابع موجود در خانوار را تأمين نمي كند بلكه نكته اصلي، سازگار نمودن شيوه و فرهنگ غذا خوردن با سلامتي است و قطعا" مراقبت و تأمين سلامت كودكان، نوجوانان و زنان كه افراد در معرض خطر هستند از الويت به سزايي برخوردار مي باشد.
 در سطح كشور سازمانهاي مختلفي در امر فرهنگ و سواد غذا و تغذيه اي جامعه نقش آفرين هستند. ذيلا" به وضعيت موجود فعاليتهاي هر يك پرداخته مي شود.
 در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، زيرمجموعه هاي مختلفي از جمله معاونت سلامت دست اندركار آموزش هستند. در اين مجموعه با بكارگيري توان موجود در بخش بهداشت، شامل حدود 25000 واحد بهداشتي ـ درماني و حدود 60 تا 70 هزار نفر از افراد شامل بهورز، كاردان، كارشناس و پزشك آموزشهاي مرتبط با غذا و تغذيه در سطح كشور به افراد، بويژه گروههاي آسيب پذير ارائه مي گردد. بعلاوه با در نظر گرفته شدن دفتر بهبود تغذيه جامعه در چارت تشكيلاتي اين وزارتخانه، اهميت موضوع پذيرفته شده است. اين مجموعه در سالهاي اخير برنامه هاي فراگيرمختلفي را متمركز بر گروههاي آسيب پذير طراحي و پياده نموده است.
   آموزش و پرورش نيز كه بعنوان يكي از مهمترين عوامل مؤثر در توسعه كشورها شناخته مي شود. از آنجايي كه دانش آموزان و اولياي آنها و كاركنان مدارس، بخش قابل توجهي از جمعيت كشور را در برمي گيرند، از اين رو آموزش اطلاعات صحيح غذا و تغذيه اي به حدود 18 ميليون دانش آموز و يك ميليون معلم، تأثير چشمگيري بر سلامت جامعه خواهد داشت. آموزشهاي صورت گرفته در زير مجموعه اين وزارتخانه طي سالهاي 79-75 بيشتر دانش آموزان مدارس، معلمان، كارشناسان بهداشت و تغذيه، سرايداران و خدمتگذاران را در بر مي گرفته است كه در قالب طرحهاي بهداشتياران، تربيت مدرس، آموزش غذا و تغذيه، برگزاري كارگاه آموزشي تغذيه، طرح آهن ياري، آموزش ضمن خدمت تغذيه و بهداشت، طرح شير در مدرسه صورت گرفته است. همچنين همكاري در تأليف كتب درسي و تهيه و انتشار جزوات و بروشورها نيز در دستور كار اين وزارتخانه قرار داشته اند.
سازمان نهضت سوادآموزي كه آموزش بخشي از بزرگسالان كشور را بر عهده دارد مي تواند نقش تعيين        كننده‌اي در آموزش سواد تغذيه اي داشته باشد. اگرچه سهم اين سازمان مي تواند در آموزش سواد تغذيه اي قابل توجه باشد اما مطالعه جامعي در خصوص حجم فعاليتها و ميزان اثربخشي آنها در دست نيست.
سازمان صدا و سيما از جمله مراكزي است كه بويژه در سالهاي اخير سهم آن در فرهنگ سازي بيشتر مورد توجه قرار گرفته است. صداي جمهوري اسلامي ايران طي سالهاي 81-1379 در حدود 117 برنامه و سيماي جمهوري اسلامي ايران در طي اين مدت 416 برنامه باعنوان غذا و تغذيه داشته است.
فعاليتهاي سازمان بهزيستي بعنوان يكي از سازمانهاي ذيربط با گروههاي آسيب ديده و آسيب پذير جامعه، در سالهاي گذشته در قالب تهيه جزوات، پمفلت و تدوين و چاپ مجموعه هاي آموزشي محدود بوده است. همچنين در اين زمينه غذا و تغذيه طرحهاي تحقيقاتي متعددي نيز اجرا شده است و همايشهايي نيز با موضوعيت غذا و تغذيه و بهداشت توسط اين سازمان اجرا شده است. سازماندهي اين مجموعه نيز به گونه اي است كه مراكز بهزيستي از نظر تغذيه تحت نظارت قرار دارند.
انستيتو تحقيقات تغذيه‌اي و صنايع غذايي كشور بعنوان يك مركز پژوهشي علمي و در عين حال نقش آفرين در آموزش تخصصي غذا و تغذيه شناخته مي شود. در حوزه آموزش عمومي و فرهنگ سازي تغذيه اي نقش اين انستيتو از موضع اصلاح سواد تخصصي و در عين حال حضور تخصصي در آموزشهاي عمومي قابل توجه است. در اين سازمان در سالهاي اخير گروه تخصصي ويژه اي تحت عنوان تحقيقات آموزش همگاني مورد توجه قرار گرفته است. از جمله فعاليتهاي اين مجموعه طي سالهاي 81-1378 را مي توان تعداد زيادي برنامه در صدا و سيما بعلاوه نشر چندين مقاله علمي و آموزشي و تعدادي فيلم و همينطور سمينار برشمرد. مركز امور مشاركت زنان نيز از جمله مراكز مرتبط با فرهنگ و سواد تغذيه اي جامعه شناخته مي شود كه اگرچه سهم آن در آموزش زنان بطور عام بسيار قابل توجه است اما گزارش خاصي در اين زمينه در دسترس نيست. اما جمع بندي وضع موجود در حوزه فرهنگ و سواد غذا و تغذيه اي جامعه عليرغم وجود و حضور سازمانهاي متعدد در اين عرصه وضعيت مطلوبي را نشان نمي دهد. واقعيت آن است كه اصولا" خود نوع نگاه به فرهنگ و سواد تغذيه اي از موضع تمركزگرايانه دولتي و عمومي و تعريف نقش عمده فقط براي تعدادي سازمان و وزارتخانه بيانگر ورود به موضوع از نقطه اي غير فراگير است. چرا كه اگرچه اين سازمانها داراي نقش جدي در فرهنگ و سواد تغذيه اي جامعه هستند اما بطور بديهي حوزه فرهنگ حوزه اي متعامل بين جامعه و نهادهاي فعال در آن است. بعلاوه بجز معدودي در اغلب موارد ارزيابي ميزان اثربخشي برنامه هاي آموزشي اجرا شده ارزيابي نشده است.
نتيجه آنكه عليرغم فعاليتهاي مراكز متعدد در زمينه آموزش و سواد غذا و تغذيه اي، اين حوزه بعنوان يكي از نقاط مهم و اثرگذار و در عين نيازمند به اصلاح و تكميل در نگرشها و كاركردها شناخته مي شود. چرا كه بروندارهاي آن يعني رفتار غذا و تغذيه اي جامعه همچنان منطبق بر الگوهاي علمي نبوده است. اين امر آنگاه اهميت بيشتري مي يابد كه در نظر داشته باشيم، جامعه ايران دوره گذار تغذيه اي را در بخشي از خود تجربه مي نمايد و در اين ميان وجود نگره ها و آموزه هاي منسجم و متناسب با پس زمينه هاي فرهنگي و سنتي جامعه داراي اثرگذاري بالايي در جهت دادن به رفتارهاي تغذيه اي جامعه است. از علائم ناكافي بودن و عدم انسجام در آموزشها مي توان دوگانگي در نگاه و رفتار مراكز علمي با سياستگذاري و اجرايي را در امر مصرف و تبليغات كالاهاي غذايي مثل روغن هاي نباتي، تنقلات و ... مشاهده نمود.
بنظر مي رسد امر آموزش و فرهنگ تغذيه اي اولا" نيازمند انسجام و ثانيا" انطباق با موازين علمي متناسب با بستر فرهنگي و سنتي جامعه مي باشد كه در عين حال در قالب برنامه هاي فراگير و نه موارد محدود و معدود طراحي و اجرا گردد.(24)
 
8-3- آموزش و پژوهش غذا و تغذيه
نقش هاي عمده مورد انتظار از جامعه علمي در مقوله امنيت غذا و تغذيه را مي توان در 4 رده خلاصه كرد اينها عبارتند از:
-          بومي كردن علم برون مرزي و ساخت تكنولوژي مناسب
-          كاربردي كردن علم براي حل مشكلات در سطح جامعه (برنامه ريزي و مديريت)
-          هواخواهي و advocacy براي عيان كردن مشكلات پنهان و اثرگذاري روش نگرشها، اولويتها و سياستها.
-          تربيت دانشمندان طراز اول به منظور رهبري فرآيند ساخت و كاربرد علم در توسعه ملي
بررسي هاي انجام شده روي عملكرد تحقيقات كشاورزي نشان داد كه مراكز تحقيقات كشاورزي در ايران با مشكلات اساسي مانند كمبود سرمايه انساني و فيزيكي، فقدان انگيزه و كمبود شديد پژوهشگران و دانشمندان طراز اول روبرو بوده است. همين طور بررسي هاي مربوطه نشان مي دهد كه فقدان استراتژي مناسب و مؤثر تحقيقاتي و ضعف سازماندهي موجب گرديده كه تخصيص منابع به صورت مطلوب صورت نگيرد. علاوه بر اين تمركز گرايي در تحقيقات و عدم توجه به تحقيقات منطقه اي از مشكلات عمده به شمار مي رود. به عنوان مثال بررسي چگونگي تخصيص منابع در تحقيقات كشاورزي در فاصله سالهاي 1366 تا 1371 نشان داد كه امكانات تحقيقاتي تخصيص يافته به استانهايي كه بخش كشاورزي نقش عمده تري در اشتغال داشته كمتر بوده است. همين طور يافته هاي علمي منتشر شده نسبت به حجم طرحهاي تحقيقاتي ناچيز بوده و بطور كلي نظام تحقيقات كشاورزي در پاسخگويي به نياز كشاورزان كارايي نداشته است. بالاخره ارتباط ضعيف ميان تحقيق و ترويج در پايين نگهداشتن كارايي مورد بحث مؤثر بوده است.
در بخش تغذيه و بهداشت در هيچيك از حوزه ها بجز هواخواهي، سازماندهي و برنامه ريزي و حركت مؤثر ديده نمي شود. انستيتو تحقيقات تغذيه اي و صنايع غذايي كشور در دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي و همچنين انستيتو تحقيقات بهداشتي و دانشكده بهداشت دانشگاه علوم پزشكي تهران دو مركز عمده آموزش و پژوهش در رشته تغذيه محسوب مي شوند. اين دو مؤسسه بيش از سي سال در اين حوزه سابقه و تجربه دارند. در بيست سال اخير به موازات گسترش آموزش پزشكي و پژوهش در رشته تغذيه نيز توسعه يافته است. ولي همچنان در زمينه آموزش و پژوهش در اين رشته سياست و برنامه روشن وجود ندارد. اولويتهاي تحقيقاتي اين رشته در پژوهش در اين رشته سياست و برنامه روشن وجود ندارد. اولويتهاي تحقيقاتي اين رشته در كميسيون پزشكي شوراي پژوهش هاي علمي كشور، معاونت تحقيقات و فن آوري وزارت بهداشت و معاونت هاي پژوهش دانشگاههاي علوم پزشكي تعيين مي شوند و اينها لزوما" هماهنگي و انسجام كافي ندارند. نتيجه اينكه از يك طرف با گسترش سريع بار آموزشي در اين مراكز وقت و سرمايه گذاري براي پژوهش از آموزش فاصله گرفته است. از طرف ديگر وزارتخانه ها و دستگاههاي اجرايي سهم بيشتري از اعتبارات تحقيقاتي را صرف مي كنند و در نتيجه امكانات مالي، ايجاد انگيزه، بهبود كيفيت پژوهش و پرورش دانشمندان طراز اول نه تنها بهبود نيافته بلكه كاهش نيز پيدا كرده است. بالاخره تمركز سياستگذاري و تصميم گيري و جذابيت نسبي شرايط زندگي در تهران موجب شده است كه آموزش و پژوهش به شدت متمركز گردد و سهم نسبي استانها در اين زمينه پايين است. نتيجه اين كه تعداد زيادي از متخصصين و نيروهاي سازنده كشور در استانها فرصت كمتري براي رشد و تكامل علمي پيدا مي كنند. علاوه بر اين مؤسسات تحقيقاتي تغذيه همگي در دانشگاههاي علوم پزشكي قرار دارند و در حالي كه سوء تغذيه يك مشكل چند بعدي اجتماعي است و در قالب ساختار علوم پزشكي، آموزش و پژوهش در اين حوزه محدوديتهايي پيدا مي كند.
از طرف ديگر مروري بر برنامه هاي آموزش عالي نشان مي دهد كه در تعدادي از حوزه هاي تخصصي مربوط به غذا و تغذيه برنامه هاي تربيت متخصص در رشته هاي زير شديدا" مورد نياز هستند و برنامه آموزشي متناسب در اين زمينه در كشور وجود ندارد.
1.       اپيدميولوژي تغذيه
2.       مراقبتهای تغذیه اي
3.       آنترپولوژي تغذيه
4.       تغذیه جامعه
5.       اقتصاد غذا و تغذيه
6.       مدیریت و برنامه ريزي كلان غذا و تغذيه ای
            
در يك جمع بندي مي توان گفت كه:
 
1.       تقويت و مشاركت مؤثر جامعه علمي در آينده امنيت غذا و تغذيه كشور اهميت كليدي دارد و خلاء ها و ضعفهاي عمده در اين زمينه داريم.
2.       از جمله ضعفهاي عمده فقدان سياستها و برنامه هاي روشن، تمركز در تهران گرايش به غلبه بوروكراسي بر تحقيق، ضعف رهبري علمي، مشكلات انگيزه و سرمايه و ارتباطات بين المللي را مي توان نام برد.
3.       بهبود كمي و كيفي تحقيق بدون دسترسي به متخصصين و پژوهشگران با تجربه و با انگيزه مقدور نيست. در رشته هاي كليدي اين حوزه برنامه هاي لازم براي تربيت متخصص و پرورش رهبري علمي وجود ندارد.
4.       براي رفع اين مشكل توجه بيشتر به نقش دانشگاهها، ايجاد ارتباط فكري و تحقيقي ميان استادان در تهران و ساير استانها، استفاده از استادان ايراني در خارج از كشور ايجاد طرحهاي مشترك آموزش و پژوهشي با دانشگاههاي معتبر خارجي و استفاده از امكانات همكاري بين المللي از طريق مؤسسات سازمان ملل متحد مي تواند راهگشا باشد.
 
4- امكانات، قابليت ها، محدوديت ها و تنگناها
 
1-4-امكانات و قابليت ها
1-1-4-منابع مالي و انساني
-          وجود منابع مالي قابل تخصيص از محل درآمدهاي ملي (نفت و …)
-          وجود قابليت افزايش در درآمدهاي ملي با استفاده از پتانسيل هاي صنعتي، كشاورزي و …
-          وجود ذخاير غني ارزي در سالهاي اخير كه امكان تخصيص به پروژه هاي فرابخشي را دارد
-          وجود منابع مالي و اعتباري جذب نشده در بخش هاي مختلف
-          امكان جذب منابع مالي و اعتباري از سازمانهاي بين المللي
-          امكان مشاركت متقابل در پروژه هاي بين المللي و ساير كشورها
-          وجود منابع و مواد خام با توزيع طبيعي در مناطق مختلف كشور
-          وجود نظام هاي اجتماعي اقتصادي سنتي در مناطق مختلف كشور كه امكان توسعه اقتصادي را فراهم مي آورد.
-          تمركز بودجه دولتي كه عليرغم مضار آن، امكان تخصيص به پروژه هاي ملي را فراهم مي آورد.
-          روند رو به تزايد سطح سواد و جمعيت فارغ التحصيلان و توسعه يافتگي منابع انساني
-          جمعيت جوان كه بازدهي سرمايه گذاريهاي درازمدت را افزايش مي دهد.
-          وجود نيروي متخصص در رشته هاي مرتبط با توليد، فراوري، مصرف و سلامت غذا و تغذيه اي در سطح مياني آموزش يافتگي و همچنین در حوزه های مدیریت و سیاستگذاری.
-          امكان جذب نيروي متخصص مورد نياز از ساير كشورها و مراكز بين المللي در كوتاه مدت
 
2-1-4امكانات زيربنايي، فيزيكي و فناوري
-          توسعه يافتگي زيرساختهاي فيزيكي از قبيل شبكه و زيرساختهاي حمل و نقل، ارتباطات و … در دهه هاي اخير
-          افزايش ميزان دسترسي به تجهيزات و امكانات فني و تخصيص مورد نياز
-          توسعه فناوري در حوزه هاي تخصصي مرتبط با غذا و تغذيه و وجود امكان انتقال و انطباق با فناوريهاي پيشرفته
-          بالا بودن سطح فناوري بويژه از حيث انساني افزار در بخشهايي از زيرسيستم هاي سيستم غذا و تغذيه كشور
-          افزايش سطح توان، تجربه و آگاهي در توسعه زيرساختها، مديريت بر سيستم ها و مهندسي مجدد آنها در سالهاي اخير
-          وجود منابع طبيعي، سطح بالاي اراضي زيركشتكشاورزي، امكان توليد محصولات زراعي، باغي و دامي
-          وجود قابليت افزايش بازدهي و توليد محصولات غذايي
-          امكان بهره برداري از ظرفيتهاي خالي و بلا استفاده منابع طبيعي
-          تنوع اقليمي در مناطق مختلف كشور
-          آزمایشگاههای کنترل کیفیت موجود
 
3-1-4ساختارهاي نهادي
-          وجود ساختار دولتي مبتني بر تجربه دهه هاي اخير
-          وجود سازمانها و نهادهاي صاحب تجربه و روش در زمينه هاي مختلف توليد، فراوري و سلامت از حيث سياستگذاري و اجرا
-          وجود مراكز پژوهش و آموزش عالي با قابليت هاي بالا
-          گسترش شبكه بهداشتي موفق در سطح جامعه بويژه روستاها
-          وجود شبكه گسترده تعاونيهاي روستايي
-          وجود امكانات ارتباط جمعي گروه از جمله صداوسيما
-          نقش موثر توليد غذا در اقتصاد كشور
-           وجود و امكان توسعه نهادي در بخش خصوصي
-          امكان ايجاد سازمانها و نهادهاي تسهيل كننده
-          امكان جلب و افزايش سطح مشاركت مردمي و نهادهاي بخش خصوصي سياستگذاريها وپياده سازي برنامه هاي عملياتي
-          امكان ايجاد و توسعه نهادهاي ارائه كننده خدمات عمومي و تخصصي
 
4-1-4-قوانين و مقررات
-          وجود مباني اعتقادي مثبت و مؤثر در سلامت و امنيت غذا و تغذيه
-          توجه به موضوعات غذا و تغذيه و سلامت بعنوان ضرورتهاي پايه در قانون اساسي
-          توجه به موضوع غذا و تغذيه در چشم انداز سياستهاي كلي و برنامه هاي توسعه كشور
-          وجود آئين نامه ها و مقررات در زمينه هاي مرتبط با سلامت و امنيت غذا و تغذيه اي
-          وجود چارچوبهاي قانوني جهت اصلاح، روزآمد كردن و تكميل قوانين و مقررات
 
2 -4- محدودیت ها و تنگناها:
1-2-4-اقتصادی
-         وجود درآمد سرانه نسبتا پایین در کشور در کنار توزیع نامتوازن آن
-         وجود بیش خواری در کنار سوء تغذیه در دو طیف دارای درآمد بالا و کم جامعه
-         وجود نگرش خودکفایی کمی و توجه صرف به تامین و عرضه
-         وجود فقر در روستاها در کنا مهاجرت رو به تزاید
-         عدم توجه به صنایع بومی و سنتی بعنوان منبع درآمد و معیشت و نقش آفرین در اقتصاد ملی
-         کم بودن سرمایه گذاری در بخش کشاورزی روستایی در عین انسجام خوشه ای در واحدهای دهقانی
-         نقص و توان کم در شناسایی گروههای زیر خط فقر و نیازمند به پوشش حمایتی
-         وجود نگرش حل مشکلات و مواجهه با مسائل از طریق سیاستهای صرف پولی مالی و تجاری در سطح کلان به جای ورود به سطوح پایین تر و جلب مشارکت
-         نبود نگرش توان افزایی در سطح محله و استفاده از روش های مداخله به جای بستر سازی و فرصت سازی
-         وجود انحراف در شناسایی و اقدام در حمایت از دهکهای پایین درآمدی و اقشار آسیب پذیر از طریق یارانه و ....
 
2-2-4-تولید و عرضه مواد غذایی
-         کمیت گرایی در تولیدات کشاورزی
-         تمرکز بر تولید و عرضه انرژی محور در بخش کشاورزی و بازرگانی
-         تاکید بر عرضه کافی مواد غذایی در سطح ملی، بدون توجه کافی به طرف تقاضا و مصرف
-         دهقانی بودن ساختار دربخش اعظم نظام بهره برداری در بخش کشاورزی
-         هدف گذاری برای تولید انبوه محصولات کشاورزی و وجود پیامدهای آلودگی باقیمانده سموم و مواد شیمیایی و ضایعات بالای در مراحل مختلف
-         عدم توجه کافی به تولید کالاهای با ارزش غذایی
-         بازار محور نبودن تولیدات کشاورزی
-         ناتوانی در حضور در بازارهای جهانی و بنابراین نبود اثرات متقابل اقتصادی آن برای کشاورزان، بویژه کشاورزان و کارگران کشاورر روستایی
-         سرمایه گذاری کم در بخش کشاورزی نسبت به ارزش افزوده حاصل از این بخش
-         فقدان ارتباط سازمان یافته بین تولید و مصرف محصولات کشاورزی و غذایی در جهت همراهی کردن سیاستهای اجرایی
-         وجود درصد بالای محصولات در درجه های پایین کیفی
-          ضایعات بالا در مراحل کاشت ، داشت ، برداشت و فرآیندهای پس از آن تا مصرف
-         وجود مداخله در سطوح عملیاتی کشاورزی و همچنین حمایتهای انتخابی از کالاها که متناسب با نیاز و سلیقه بازار نیست
-         بطئی بودن فرآیند تبدیل سیاستها به عمل
-         نبود مطالعه پایه آمایش سرزمین
-         پایین بودن راندمان تولید وبهره وری منابع و نهادها
-         فقدان سیستم اطلاع رسانی فراگیر و پویا
-         كمبود صنايع تبديلي كه تكافوي نياز كشوري باشد.
-         عدم كفايت قوانين صنفي در نظارت بر كيفيت و سلامت مواد غذايي
 
3-2-4-ایمنی غذایی
-         پایین بودن سطح تکنولوژی فرآوری و نگهداری مواد غذایی
-         ناهمسویی تولیدات غذایی در صنایع و نیازهای تغذیه ای جامعه
-         پایین بودن سطح مدیریت کیفیت در صنایع غذایی
-         عدم توجه به خواص حیاتی مواد غذایی و تضمین کیفیت عملی
-         نبود گردش کار ملی تعریف شده در تحقیق، تعریف ، تدوین، اجرا و نظارت بر استانداردهای غذایی
-         وجود حلقه های همپوشانی و یا فاقد مسئولیت در نظارت بر کیفیت مواد غذایی
-         وجود تاکید نظارت از طریق بر کنترل کیفیت محصول به جای نظارت بر فرآیندهای تولید از طریق نظارت فرآیندی
-         چند وظیفه ای بودن (خلط تحقیق،اجرا و نظارت) سازمانهای ذیمدخل در امر نظارت و بازرسی کیفیت مواد غذایی
-         کیفیت نامناسب برخی مواد غذایی از لحاظ بهداشتی از جمله به دلیل:
-         وجود زمینه آلودگی میکروبی شامل مسمومیتهای سالمونلا، شیگلوز، لیستریاو...
-          وجود زمینه آلودگی شیمیایی شامل مواد آفت کش و باقیمانده داورهای دامی.
-         ناکافی بودن اعتبارات برای تبلیغات آموزشی از طریق صدا و سیما.
-         وجود زمینه آلودگی های زیست محیطی شامل عناصر سنگین و .... در مواد غذایی.
-         وجود زمینه آلودگی به سموم قارچها و بقایای حشرات و حیوانات موذی.
-          وجود زمینه آلودگی مود غذایی به مواد پرتوزا و هورمونی.
-         احتمال آلودگی مواد غذایی به ترکیبات بسته بندی (پلیمرها).
-         استفاده از مواد افزودنی غیرمجاز در فراوری و نگهداری مواد غذایی
-         عدم كفايت قوانين صنفي مرتبط با ايمني مواد غذايي
-         ارتباط کم با بازار جهانی کالای غذایی نسبت به میزان تولید قابل انجام در داخل کشور
-         نبود سیستم اطلاعات جامعه از صنایع غذایی کشور
-         فقدان استراتژی جامع در صنعیت غذایی کشور
-         پایین بودن ظرفیت نگهداری و ذخیره کالاهای غذایی
 
4-2-4-جمعیت شناختی
-         وجود ساختار جمعیتی هرمی و نسبت بالای جمعیت جوان
-         توزیع نامتوازن منابع بمنظور پاسخگویی به نیازهای فزاینده جمعیت جوان
-         توجه به کمیت تولید مواد غذایی و مواد غذایی انرژی محور
-         وجود نرخ بالای وابستگی جمعیت
-         مهاجرت بالای از روستا به شهر
-         تمرکز جمعیت شهرنشینی در شهرهای بزرگ
-         عدم دسترسی فیزیک به مواد غذایی تازه بویژه میوه و سبزی در کنار کاهش سطح دسترسی اقتصادی و افزایش نیاز به میوه و سبزی بدلیل کم تحرکی استرس و آلودگی
-         افزایش شیوع بیماریهای ناشی از بیشت خواری و پیامد شهرنشینی
-         جایگزینی نظام عرضه سوپرمارکتی به جای نظام عرضه مغازه ای
-         حذف تدریجی و نسبی مواد غذایی سنتی از سفره
-         نقش آفرینی ابزارهای جدید، از جمله تبلیغات در انتخاب کالا توسط شهروندان.
 
5-2-4-ساختاری
-         تمرکز گرایی در سیاستگذاری و اجرای برنامه ها
-         نبود نهادها و سازمانها تسهیل کننده مشارکت جامعه در فرآیندهای ارتقاء سطح امنیت غذایی
-         پایین بودن سطح حضور و مشارکت مردم در جهت ایجاد سیستمهای خود کنترل در سطوح منطقه و محله
-         نبود نگرش مبتنی بر فرصت سازی و توان افزایی درونی در سطح جامعه
-         وجود سازمان های موازی و متعدد با وظایف متداخل در زمینه ایمنی مواد غذایی و ضرورت تمرکزو هماهنگی در سیاستگذاری در این زمینه.
 
6-2-4- بهداشت و تغذیه
-         نداشتن تصویر دقیق و روز آمد به تفکیک مناطق مختلف کشور از شیوع کمبودهای تغذیه ای، بیماریهای مزمن مرتبط با تغذیه از جمله دیابت، بیماری قلب و عروق سرطان، چاقی و ... در کل کشور
-         نامتناسب بودن ساختار اجرایی موجود برنامه های تغذیه در وزارت بهداشت.
-         نبود ساختار مناسب تغذیه و رژیم درمانی در بیمارستان
-         نبود سیستم بر چسبت گذاری تغذیه ای به نحوی که بر روی محصولات غذایی اطلاعات کافی در زمینه ترکیبات غذایی محصول از نظر انرژی، چربی، ویتامین ها و املاح....) برای آگاهی مصرف کننده وجود ندارد.
-         نبود راهنمای غذایی در کشور که موجب عدم هماهنگی در برنامه های آموزش همگانی تغذیه شده است.
-         کیفیت نامناسب بسته بندی مواد غذایی.
-         سهم پایین غذا و تغذیه در سیاستگذاریهای کلان بخش بهداشت و درمان
-         - ناکافی بودن کارآمدی سیستم PHC در رفع مشکل تغذیه ای
-         کاهش کالری دریافتی در جامعه روستایی به ویژه در دهکهای پایین درآمدی در طول دهه گذشته
-         افزایش شدید کالری دریافتی در دهکهای بالای درآمدی به ویژه در جامعه شهری
-         پایین بودن متوسط دریافت ویتامین A و B2، کلسیم و آهن در جامعه شهری و روستایی
-         ابتلای یک پنجم کودکان زیر 5 سال به کوتاه قدی تغذیه ای
-         ابتلای بیش از یک ششم کودکان زیر 5 سال به کم وزنی متوسط و شدید.
-         - ابتلای بیش از یک سوم کودکان زیر 2 سال، نوجوانان و زنان باردار به کمبود روی.
-         ابتلای یک سوم کودکان زیر 2 سال، دختران نوجوان و زنان باردار به کمبود شدید آهن.
-         ابتلای حداقل یک سوم زنان باردار به کمبود ویتامین D.
-         ابتلای در حدود یک پنجم زنان باردار به کمبود ویتامین A.
-         بالا بودن مرگ ناشی از بیماریهای ایسکمیک قلب که بخشی از آن به شیوه زندگی و رفتارهای تغذیه‌ای مربوط است.
-         کمبود دریافت کالری در 20% خانوارها در کشور.
-         دو برابر شدن سهم چربی در تامین کالری دریافتی در دو دهه گذشته بدون تغییر محسوب در سقف کالری دریافت شده.
-         شيوع چاقي و اضافه‌وزن در گروه سني جوانان در مردان 7/7% و زنان 5/11% و اضافه وزن و چاقي در گروه ميان‌سال در مردان 2/52% و زنان 8/76% مي‌باشد.
-         پرشتاب بودن دوران گذر تغذیه ای به طوری که مشکلات سوء تغذیه پروتئین انرژی و کمبود ریز مغذی ها همزمان با مشکلات ناشی از پرخوری از جمله چاقی، دیابت، بیماریهای قلبی و عروقی ... در کشور مشاهده می شود.
-         بومی بودن گواتر ناشی از کمبود ید در کشور و هیپرآندمیک بودن آن در برخی از نواحی کشور علیرغم کاهش قابل ملاحظه در شیوع گواتر طی 10 سال اجرای برنامه پیشگیری و کنترل اختلالات ناشی از کمبود ید.
 
7-2-4- فرهنگ و سواد غذا و تغذیه ای
-         نبود راهنمای غذایی در کشور که موجب عدم هماهنگی در برنامه های آموزش همگانی تغذیه شده است.
-         ناکافی بودن آگاهی های تغذیه ای جامعه.
-         وجود بعضی از عادات و رفتارهای غذایی غلط در کشور که از یک طرف سوء تغذیه و کمبود ریز مغذی ها و از سوی دیگر روند رو به گسترش بیماریهای مزمن را سبب شده است.
-         روند رو به کاهش وزن سبد غذایی به دلیل فقر، افزایش تورم و قیمت مواد غذایی.
-         کم توجهی به مسائل زیستی و سلامت غذا و تغذيه‌اي در بخشی از آموزشها و تبلیغات رسانه ای
-         کم توجهی به سفره ایرانی بعنوان یکی از روشهای نهادینه شده در بهبود سبک مصرف مواد غذایی.

8-2-4- آموزش و پژوهش
-         محدود بودن دانش و مهارت پزشک عمومی به عنوان مدیر تیم مراقبت های اولیه بهداشت در زمینه مسائل مربوط به تغذیه جامعه و بهبود آن در سطح خانواده.
-         نبود فارغ التحصیلان رشته های مختلف مسلط به سیاستگذاری و برنامه ریزی و مدیریت در سطوح کلان، میانی و خرد در امر غذا و تغذیه.
-          منطبق نبودن آموزش تغذیه با نیاز جامعه.
-         نبود برنامه های آموزش متناسب برای تربیت متخصص در حوزه های تخصصی غذا و تغذیه از جمله آنتروپولوژی تغذیه، اپیدمیولوژی تغذیه، اقتصاد غذا، اقتصاد تغذیه و ...
-         فقدان استراتژی مناسب و موثر تحقیقاتی و ضعف سازماندهی که موجب شده است تخصیص منابع در بخش تحقیقات به صورت مطلوب صورت نگیرد.
-         تمرکز گرایی در تحقیقات و عدم توجه به تحقیقات منطقه ایی در حوزه غذا و تغذیه.
-         عدم هماهنگی و انسجام لازم بین مراکز تحقیقاتی مختلف در کشور از نظر تعیین اولویت های تحقیقاتی در زمینه غذا و تغذیه.
-         غفلت از استفاده مناسب از متخصصین رشته های مرتبط
-         عدم استفاده از نتایج پژوهش ها در تصمیم گیری به نحوی که ارتباط ارگانیک بین موسسات پژوهشی و نهادهای تصمیم گیر وجود ندارد.
-         خردنگر بودن طرح های تحقیقاتی انجام شده در مراکز پژوهشی در زمینه غذا و تغذیه که در نتیجه به ایجاد دانش بومی کمک نکرده است.
 
5-هدف کلی،راهبردها، اهداف کمی، سیاستهای اجرایی وبرنامه های عملیاتی
 
1-5- هدف کلی: تامین ، حفظ و ارتقای امنیت غذا و تغذیه ای جامعه
 
2-5- راهبردها:
 
 - ارتقای سطح آگاهی سیاستگذاران ملی در جهت تغییر نگرش به حل مسائل از سطح صرفا کلان به سطح خرد و از صرفا کفایت عرضه و تامین به مصرف غذا
 - حرکت در راستای دسترسی آحاد جامعه به سبد مطلوب غذایی
 - هدفمند کردن یارانه های غذایی
 - سالم سازی تولید،نگهداری،فراوری،توزیع و مصرف مواد غذایی
 - ارتقای سطح فناوری و بازدهی در زنجیره مواد غذایی، از تولید تا مصرف
 - توسعه صادرات محصولات و فراورده های غذایی
 - تسهیل دسترسی به مواد غذایی تازه و طبیعی بویژه میوه و سبزی
 - توانمندسازی در سطح محله،خانوار وفرد
- مداخله در بخش هایی از جامعه که کمبود ریز مغذیها بعنوان مشکل شناخته می شود
- ارتقای فرهنگ و سواد غذا و تغذیه ای
- پایش مستمر وضعیت غذا و تغذیه جامعه
- توسعه ظرفیت های پژوهشی و تخصص های میان رشته ای
- پايداري در توليد و عرضة كالاهاي مناسب كشاورزي و غذايي با قيمت مناسب
 
3-5- اهداف کمی    
1-      دستیابی به ترکیب مصرف مبتنی بر سبد مطلوب غذایی ( به شرح پیوست شماره1)
2-       دستیابی به ترکیب عرضه مواد غذایی،مبتنی بر سبد مطلوب غذایی (به شرح پیوست شماره 2)
3-      افزایش عرضه سرانه پروتئین حیوانی به 29 گرم در روز
4-      کاهش سوء تغذیه و کمبود ریزمغذیهابه ترتیب زیر:
 - کاهش 10درصدی در شیوع سوء تغذیه کودکان زیر 5سال در شاخص قد به سن
 - کاهش 10درصدی در شیوع سوء تغذیه کودکان زیر 5 سال در شاخص وزن به سن
 - کاهش 10درصدی در شیوع ابتلا به کمبود روی در گروه های مختلف سنی
 - کاهش 10درصدی در ابتلا به کمبود شدید آهن
 - کاهش 10درصدی در ابتلا زنان باردار به کمبود ویتامینD
 - کاهش 10درصدی درابتلا زنان باردار به کمبود ویتامینA
 - کاهش 10 درصدی در افراد مبتلا به چاقی مفرط
5-      ارتقای سطح آ گاهیهای تغذیه ای گروههای مختلف سنیبه میزان 25%
6-      کاهش ضایعات مواد غذایی به میزان 50درصد
7-       پیاده سازی سیستم های تضمین کیفیت در 10 درصد از واحدهای تولید و 50 درصد از واحدهای فراوری و نگهداری مواد غذایی
8-      افزایش 20 درصدی در دسترسی جمعیت شهری به بازارهای عرضه میوه وسبزی و کالاهای پروتئینی
9-      شناسایی 100% خانوارهای مبتلا به سوء تغذیه ناشی از فقر و بحران و مداخله در 50% از این خانوارها
10-   انجام حداقل 5 پروژه فراگیر فرابخشی در حوزه غذا و تغذیه
11-   افزایش محصولات فراوری شده کشاورزی حداقل به میزان دو برابر وضع موجود
 
4-5-سياستهاي اجرايي
    سیاستگذاری کلان
1.    اطلاع رساني و افزايش آگاهيهاي سياستگذاران در خصوص رويكردها، تجربيات و نظريات به روز علمي در حوزه هاي اقتصاد غذا و سياستهاي غذا و تغذيه اي
2.    تعیین سالانه خط فقر غذايي
3.    شناسايي جامعه زير خط فقر غذايي مطلق
4.    تعريف و تدوين نوع و مكانيسمهاي حمايتي از جامعه زير خط فقر غذايي بصورت سالانه
5.    اصلاح و هدفمند كردن يارانه ها
6.    بهبود سياستهاي مالياتي در جهت توزيع متعادل درآمد
7.    حمايت از توسعه صنايع تبديلي، تكميلي و نگهداري محصولات كشاورزي
8.    مطالعه و شناسايي گلوگاهها، نوع و ميزان ضايعات در فرايند كاشت تا مصرف محصولات غذایی و كشاورزي
9.    ایجاد بسترهای مناسب به منظور کاهش ضایعات از مرحله تولید تا مصرف
10.حمايت از صنايع خرد و كوچك، بويژه در بخش كشاورزي و غذايي
11.حمايت از كاهش نرخ رشد جمعيت و مهاجرت
12.تإمين حداقل‌هاي لازم براي تامين امنيت غذايي در دهكهاي درآمدي پايين
13.ساماندهي بازار محصولات كشاورزي و غذايي
14.تدوين مأموريتها، اهداف و استراتژيهاي شورايعالي سلامت و امنيت غذايي در حوزه غذا و تغذيه
15.تعريف جايگاه سازماني، فرايندي و گردش كار ملي در جهت اعمال سياستهاي هدايتي و نظارتي توسط شوراي عالي سلامت و امنيت غذا و تغذيه در فرابخش غذا و تغذيه
16.سياستگذاري، برنامه ريزي، پيگيري، پياده سازي و نظارت و كنترل بر عملكرد همه بخش هاي ذيربط با حوزه سلامت و امنيت غذا و تغذيه از سوي حوزه هاي تخصصي شورايعالي سلامت و امنیت غذایی
17.حمايت از ظرفيت سازي نهادي در سطح ملی، محله و مناطق
18.ارتقای ظرفیت سازماني شبكه PHC جهت اصلاح ساختاري براي تقويت جايگاه سلامت و امنيت غذا و تغذيه اي در شبكه PHC موجود
19.تقويت و ارتقاء سطح منابع انساني موجود در جهت تأمين نيازهاي تخصصي سازماني
20. بازنگري و اصلاح قوانين و مقررات مرتبط در بخش ايمني غذا
 
تولید ، عرضه و توزیع مواد غذایی   
21.   حمايت از توسعه خوشه هاي صنعتي و كشاورزي، با تأكيد بر صنايع سنتي، بومي و محلي
22.   حمايت از توسعه مراكز خدمات در بخش كشاورزي و صنايع غذايي بويژه از حيث توسعه بازار و تکنولوژی
23.   اصلاح الگوي توليد با تأكيد بر فراورده هاي حيواني، ميوه و سبزي
24.   افزايش ارزش غذايي محصولات کشاورزی و غذایی
25.   ترويج سبزيكاري و مصرف آن در روستاها
26.   توسعه و گسترش سازمانها و بخش خصوصي دست اندركار تسهيل دسترسي فيزيكي به ميوه و سبزي در شهرهاي بزرگ
27.   کاهش مصرف بي رويه سموم شيميايي و حمايت از روشهاي مبارزه بيولوژيك در مقابله با آفات
28.   حمايت از ايجاد سيستم هاي كنترل باقيمانده سموم و داروهاي دامي در محصولات
29.   تغيير تركيب الگوي عرضه در جهت كاهش غلات، روغن و شكر مصرفي
30.   ساماندهي و مديريت منابع آب و خاك
31.   حمايت از اجراي پروژه هاي آبخيزداري
32.   انجام آبياري تكميلي و حفظ رطوبت خاك در ديم زارهاي داراي پتانسيل
33.   حمايت و توسعه كشت هاي متراکم و گلخانه اي
34.   پشتيباني از تامين كافي و بموقع نهاده‌هاي كشاورزي
35.   گسترش و توسعه سيستم هاي آبياري تحت فشار
36.   هدفمند كردن يارانه هاي توليد و بكارگيري و اصلاح ابزارهاي قيمتي
37.   اطلاع رساني و آموزش به زارعين و دامداران در خصوص وضعيت بازار
38.   توسعه امكانات نگهداري و ذخيره سازي محصولات بصورت محلي، منطقه اي و ملي
39.   حمايت از پروژه هاي توسعه روستايي
40.   كاهش هزينه توليد و كاهش قيمت محصولات غذايي
41.   يجاد آمادگي در بخش توليد مواد غذايي براي پيوستن به WTO
42.   كوشش در اصلاح نظام بهره برداري در قالب هاي نوين و متناسب با ويژگيهاي كشور
43.   استفاده از شبکه تعاونیهای روستایی کشور براي همكاري درآموزشهای تغذیه ای، بهداشت مواد غذایی و تولید سالم و همينطور توزيع مواد غذايي
44.   توسعه و گسترش سازمانها و بخش خصوصي دست اندركار تسهيل دسترسي فيزيكي به ميوه و سبزي در شهرهاي بزرگ
45.   ترویج عرضه غذاهاي سنتي مناسب
46.   ساماندهی حمل و نقل بهداشتی مواد غذایی از تولید تا مصرف
47.   حمايت از سرمايه‌گذاري در توسعه صنايع تبديلي و نگهداري محصولات كشاورزي
 
ایمنی غذایی
48.   حمايت از پروژه هاي توسعه و ارتقاء سطح تكنولوژي در صنايع غذايي
49.   حمايت از پروژه هاي توسعه كسب و كار در صنايع كوچك غذايي
50.   ايجاد نظام پويا در تدوين و اصلاح به هنگام استانداردهاي مواد غذايي، مواد اوليه و بسته بندي
51.   حمايت از پروژه هاي اصلاح تكنولوژيك و روش فراوري روغن در صنايع روغن
52.   حمايت از پروژه هاي پياده سازي سيستم هاي تضمين كيفيت، HACCP و CRM در واحدهای تولیدی ،صنايع ،عرضه و توزیع مواد غذايي و اجباري كردن تدريجي آن براي واحدهاي توليد و فراوري گوشتي، لبني، غذاهاي دريايي و ماكيان
53.   ايجاد سيستم MIS و كدينگ براي واحدهای تولید و فراوری مواد غذایی
54.   ايجاد سيستم نظارت و كنترل قوي بر واردات مواد غذايي و مواد اوليه مورد استفاده در صنایع غذايي
55.   حمايت از ايجاد مراکز نظارتی و بازرسی فنی و آزمايشگاههاي تخصصی accredit از سوي بخش خصوصي ، مبتنی براستانداردهاي تدوين شده ملي و بين‌المللي و قوانين و مقررات
56.   حمايت از پروژه هاي ارتقاء سطح ايمني غذا در واحدهاي كوچك صنعتي
57.   تشويق واحدهاي موفق در كيفيت توليد و فراوري مواد غذايي
58.   ارتقائ سطح سلامت و ایمنی تغذیه در مدارس و مراکز آموزشی
59.   راه اندازي سيستم پايش بيماريهاي ناشي از غذا
60.   جلب همكاري صدا و سيما به تبليغات آموزشي و همراه با اطلاع رساني در راستاي ارتقاء ايمني غذايي
61.   كاهش بيماريهاي ناشي از غذا در داخل منزل
62.   باز تعريف و ساماندهي مجدد گردش كار ملي و تقسيم مأموريتهاي مراكز و سازمانهاي دست اندركار سيستم ايمني غذايي
63.   اصلاح كاركرد سيستم نظارت و كنترل ايمني مواد غذايي از حالت كنترل محصول به حالت كنترل فرايند
 
تغذیه و سلامت
64.   محدوديت در توليد مصرف مواد غذايي كم ارزش و مضر
65.   اجراي پروژه هاي محدود توانمندسازي محلي و منطقه اي بمنظور شكوفايي قابليت ها و الگوسازي مدلهاي جديد توسعه و امنيت غذايي
66.   كوشش در تطابق شبكه PHC با نيازهاي سلامت غذا و تغذيه اي و بهداشت مواد غذايي
67.   مكمل ياري گروههاي آسيب پذير
68.   غني سازي مواد غذايي عمده با انواع ريزمغذيها
69.   حفظ و افزايش پوشش برنامه ايمن سازي
70.   تشخيص و درمان بموقع بيماريهاي انگلي روده اي
71.   تقويت برنامه تنظيم خانواده و فاصله گذاري مناسب بين فرزندان
72.   حمايت از ترويج تغذيه با شير مادر و تغذيه تكميلي مناسب
73.   اقدامات بهداشت عمومي براي پيشگيري از آلودگي انگلي
74.   تقويت برنامه پايش رشد كودك
75.   مطالعه، و پیاده سازی نظام درمان تغذیه ای
76.   باز نگری آیین نامه و قوانین مربوط به نحوه فعالیت فارغ التحصیلان علوم تغذیه در جامعه در جهت تسهیل بکارگیری مشاورین تغذیه در خدمات بالینی بیمارستانها
77.   برگزاری دوره های آموزشی تکمیلی بالینی تغذیه و رژیم درمانی 
78.   راه اندازي واحدهاي مشاوره تغذيه در مراكز بهداشتي درماني
79.   راه اندازي واحد مراقبت ويژه كودك دچار سوء تغذيه شديد در بيمارستان
80.   ارتقای سطح تغذیه در مهد کودکها، مدارس و مراکز آموزشی
81.   تامین بسته غذایی مورد نیاز اقشار آسیب پذیر
82.   اصلاح ، هدایت و نظارت بر مراکز عمومی عرضه غذا
83.   تشویق و حمایت از تولید و مصرف مکمل هایتغذیه ای
 
فرهنگ و سواد غذا و تغذیه ای
 
84.   سازماندهي و جهت دهي به اطلاع رساني و آموزش تغذيه متعادل و سالم ذيل شورايعالي سلامت و امنيت غذایي
85.   جلب همكاري سازمانها و ابزارهاي اطلاع رساني و آموزش سطح ملي، زير ملي و منطقه ای
86.   استفاده از شبكه PHC در آموزشهاي تغذيه اي و بهداشت مواد غذايي، پايش بيماريهاي ناشي از غذا و …
87.   تهيه و پخش تيزرهاي آموزشي تلويزيوني، تهيه و چاپ مطالب آموزشي مناسب براي آموزش همگاني
88.   شناسايي غذاهاي بومي مغذي و مناسب براي تغذيه كودكان و انتقال و توصيه موارد مناسب
89.   آموزش مورد نياز براي مسئولين فني و مديران كارخانه ها، كاركنان بهداشتي درماني و كاركنان ساير بخش ها
90.   همسو کردن برنامه های آموزشی و تبلیغات عمومی با واقعیتهای علمی
91.   تمرکز سیاستگذاریها و فعالیت های آموزشی به غذا و تغذیه و هدفمند نمودن آنها
92.   نظارت متمرکزبر برنامه های آموزشی وتبلیغاتی مرتبط با غذا و تغذیه بويژه در رسانه‌هاي جمعي
93.   استفاده از بستر های فرهنگی و سنتی جامعه در جهت آموزش و ارتقاء سطح سواد تغذیه ای
94.   توسعه فرهنگ عرضه و مصرف مواد غذایی سنتی وبومی
95.   تدوين چالشها و راهكارهاي فرهنگي و آموزشي بمنظور سياستگذاري و هدفداري صحيح
 
 
آموزش و پژوهش
96.   تقویت مشارکت مؤثر جامعه علمی در سیاستگذاری و اجرای برنامه های امنیت غذا وتغذیه ای کشور
97.   بهبود سطح وحمایت از پژوهشهای کاربردی مرتبط با سیاستهای غذا و تغذیه ای
98.   حمایت از پرورش متخصصین میان رشته ای بمنظور استفاده از پژوهشهای علمی در حوزه سیاستهای غذا و تغذیه ای وهمینطور سیاستگذاری در این حوزه
99.   جهت دهی به آموزشهای دانشگاهی مرتبط با غذا و تغذیه و متناسب با واقعیت ها و نیازهای جامعه  
100.            آموزش و بازآموزي كاركنان بهداشتي درماني، كاركنان ساير بخشها در زمينه تغذيه صحيح
 
 
پیوست شماره 1:
 
 
 
مقادیر تخمین زده شده برای سبد مطلوب
 ماده غذایی در سبد مطلوب
مقدار مطلوب مصرف( گرم در روز)
نان
320
برنج
100
ماکارونی
20
حبوبات
26
سیب زمینی
70
سبزیها
280
میوه ها
260
گوشت قرمز
48
گوشت سفید
50
تخم مرغ
24
شیر و لبنیات
240-225
روغن جامد و مایع
40-35
قند و شکر
50-40
 
 
 
پیوست شماره2:
 
 
 
پیش بینی الگوی عرضه مواد غذایی طی سالهای برنامه چهارم توسعه
( واحد کیلوگرم )
 
محصول
سال پایه1383
1384
1385
1386
1387
1388
گندم(آرد)
2/160
5/158
8/156
2/155
5/153
9/151
برنج
0/37
9/36
7/36
6/36
5/36
4/36
سیب زمینی
40
3/40
6/40
8/40
1/41
4/41
حبوبات
7
1/7
3/7
5/7
6/7
8/7
قند وشکر
26
8/25
6/25
4/25
3/25
1/25
پیاز
17
1/17
1/17
2/17
2/17
3/17
محصولات جالیزی
90
3/90
6/90
9/90
2/91
4/91
سایر سبزی تازه
40
3/40
6/40
8/40
1/41
4/41
سیب
25
2/25
3/25
5/25
7/25
8/25
مرکبات
42
1/42
1/42
2/42
2/42
3/42
انگور
21
1/21
1/21
2/21
2/21
3/21
خرما
10
0/10
0/10
0/10
0/10
0/10
انار
2/7
2/7
2/7
2/7
2/7
2/7
سایر میوه تازه
18
0/18
0/18
0/18
0/18
0/18
پسته
8/1
8/1
8/1
8/1
8/1
9/1
بادام
2/1
2/1
2/1
2/1
3/1
3/1
گردو
2
0/2
0/2
0/2
0/2
0/2
فندق
2/0
2/0
2/0
2/0
2/0
2/0
زیتونx
6/0
6/0
6/0
7/0
7/0
7/0
چای خشک
4/1
4/1
5/1
5/1
5/1
6/1
روغن نباتی
15
9/14
7/14
6/14
5/14
4/14
گوشت قرمز
8/11
0/12
2/12
3/12
5/12
7/12
گوشت مرغ
5/16
5/17
6/18
7/19
9/20
2/22
تخم مرغ
2/9
4/9
7/9
0/10
2/10
5/10
ماهی
7
8/7
6/8
5/9
6/10
7/11
شیر
90
3/95
9/100
8/106
1/113
6/126
جمع
697
8/703
1/711
8/718
2/727
743
 
 
پیوست شماره 3:
 
مصوبات شورای غذا وتغذیه کشور در خصوص بهبود وضعیت آموزش غذاو تغذیه
 
· وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ( در هشت بند)
1.        تدوين سياست جامع آموزش و فرهنگ سازي غذا و تغذيه در كشور .
2.        بازنگري دوره هاي درسي پزشكان و پيراپزشكان و به روز كردن مطالب غذا و تغذيه اي آنها.
3.        تدوين دوره جامع بازآموزي پزشكان و پيراپزشكان در مورد غذا و تغذيه و پيگيري تشكيل كلاسها .
4.        نظارت بر هر نوع تبليغ كالاهاي خوراكي از تمامي رسانه هاي موجود و صدور مجوز براي تبليغ مواد غذايي براساس قوانين موجود .
5.        بكارگيري كارشناس تغذيه در نظام ارائه خدمات بهداشتي درماني (شبكه هاي بهداشتي- درماني كشور) متناسب با سطح بندي آن .
6.        نظارت بر برنامه هاي آموزشي دانشگاههاي علوم پزشكي كشور در خصوص غذا و تغذيه .
7.        ارائه الگوي استاني براي جيره ميان وعده غذايي دانش آموزان با توجه به نيازهاي تغذيه اي آنان .
8.        تدوين و ارسال مطالب آموزشي غذا و تغذيه (پمفلت، پوستر و ...) و ارسال آن به خانوارها.
 
· انستيتو تحقيقات تغذيه اي و صنايع غذايي كشور (در دو بند)
1.        تشكيل گروه آموزش و اطلاع رساني همگاني در مورد غذا و تغذيه.
2.        تهيه بانك اطلاعاتي در زمينه آموزش غذا و تغذيه.
3.        سنجش نيازهاي آموزشي جامعه.
 
· وزارت آموزش و پرورش (درهفت بند)
1.       بكارگيري برنامه تغذيه رايگان مدارس جهت فرهنگ سازي تغذيه اي .
2.       گنجاندن مباحث غذا و تغذيه در دوره هاي مدون بازآموزي كاركنان آموزشي آموزش و پرورش.
3.        تدوين برنامه تغذيه رايگان مدارس از نظر نوع و مقدار براساس آخرين يافته هاي علمي و پژوهشهاي كاربردي ملي و منطقه اي .
4.        همكاري در اجراي الگوي استاني براي جيره ميان وعده غذايي دانش آموزان با توجه به نيازهاي تغذيه آنان.
5.        لحاظ نمودن مباحث غذا و تغذيه در مراحل مختلف بازنگري و تدوين كتب درسي .
6.        تقويت درس بهداشت و لحاظ نمودن بحث غذا و تغذيه در آن .
7.        همكاري با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در اطلاع رساني خانوار.
 
· نهضت سواد آموزي ( در دو بند)
1.        تدوين كتابهاي آموزشي حاوي مطالب غذا و تغذيه براي نوسوادان براي مقاطع مختلف .
2.        گنجاندن مباحث غذا و تغذيه براي بازآموزي آموزش ياران .
 
· سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران (در چهار بند) :
1.        تقويت فعاليت هاي آموزشي غذا و تغذيه و هدفمند نمودن آنها .
2.        اصلاح و بازنگري سياست هاي جاري در امر تبليغات غذا و تغذيه .
3.        همكاري در اجراي سياست جامع آموزش و فرهنگ سازي غذا و تغذيه كشور با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي .
4.        اختصاص زمان پخش مناسب و كافي در ساعات پر بيننده به برنامه هاي آموزش غذا و تغذيه .
 
· وزارت جهاد كشاورزي
مقرر گرديد وظايف آموزشي وزارت جهاد كشاورزي پساز تصويب دبيرخانه شورا به عنوان مصوبه شوراي غذا و تغذيه كشور تلقي گردد.
 
·همكاري چند وزارت/سازمان (چندبخشي) (در پنج بند).
1.        بكارگيري كارشناس تغذيه در كليه واحدها و مراكزي كه خدمات غذايي همگانيدارند از جمله دانشگاهها، مهد كودكها، كارخانه ها، بيمارستانها، مراكز نگهداري سالمندان، .... (مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري كليه وزارت/سازمانهاي ذيربط).
2.        گنجانيدن آموزش غذا و تغذيه در كليه دوره هاي بازآموزي و آموزش ضمن خدمت، كارآموزي بدو استخدام كليه كاركنان دولت (مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري وزارت آموزش و پرورش، نيروهاي نظامي و انتظامي و كليه وزارت/سازمانهاي ذيربط).
3.        تدوين جزوات آموزشي غذا و تغذيه به صورت پوستر، پمفلت و .... (مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري انستيتو تحقيقات تغذيه و صنايع غذايي كشور).
4.        ارائه الگوي استاني براي جيره ميان وعده غذايي دانش آموزان با توجه به نيازهاي تغذيه اي آنان (مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري انستيتو تحقيقات تغذيه و صنايع غذايي كشور)
5.        لحاظ نمودن مباحث غذا و تغذيه در مراحل مختلف بازنگري و تدوين كتب درسي (مسئول وزارت آموزش و پرورش با همكاري انستيتو تحقيقات تغذيه و صنايع غذايي كشور)
 
 
 
مصوبات شورای غذا و تغذیه کشور در خصوص وضعیت
 سبزی ، میوه، حبوبات و محصولات باغبانی
 
 وزارت جهاد كشاورزي ( در بيست و دو بند )
1-          روزآمد كردن بانك اطلاعاتي در زمينه نوع سموم مصرفـي روي انـواع محصـولات در استان هاي مختلف عليه نوع آفت سموم منطبق با وضعيت استانها.
2-          افزايش روند تحقيق در مورد محصولات ارگانيك و تحقيق و بررسي و جايگزين نمودن مبارزه بيولوژيكي به جاي سموم شيميايي.
3-          سمت گيري تحقيقات مراكز تحقيقاتي به سوي انجام تحقيقات كاربردي متناسب با مشكلات شايع كشور.
4-          الزام مديران و برنامه ريزان و مروجين در بكارگيري نتايج تحقيقات در زمينه محصولات سبزي، صيفي، حبوبات و باغباني.
5-          انجام تحقيقات در زمينه روش هاي انبارداري محصولات سبزي، صيفي، حبوبات و باغباني.
6-          جلوگيري از خرد شدن اراضي كشاورزي و برنامه ريزي جهت كشت يكپارچه صيفي و سبزي، حبوبات و محصولات باغباني.
7-          ادامه روند اعمال سياستهاي كشت منطقه اي با ملحوظ داشتن شرايط اقليمي، نياز صنعت، بازار و تغذيه.
8-          توجه به محصولات جديد كشاورزي در عرضه تغذيه انسان و دام و استفاده از بذر اصلاح شده با توجه به شرايط اقليمي.
9-          ادامه روند مكانيزاسيون كليه مراحل كشاورزي از طريق اعطاي تسهيلات كم بهره به بخش خصوصي (كشاورزان).
10-       ادامه روند بهينه سازي روشهاي آبياري.
11-       ادامه روند توليد و استفاده صحيح از كودهاي بيولوژيكي، حيواني، شيميايي و ميكرو با توجه به آزمون خاك و نياز گياه.
12-       ايجاد تشكلهاي توليدي و صادراتي و حمايت از آنها از طريق اعطاي تسهيلات كم بهره و دخالت دادن آنها در برنامه ريزيها.
13-       موظف نمودن كليه تعاوني هاي توليدي محصولات كشاورزي و واحدهاي گلخانه اي توليد سبزي و صيفي به منظور استخدام يك نفر به عنوان ناظر يا مسئول فني كشاورزي.
14-       تجهيز و تقويت شبكه هاي مراقبت و پيش آگاهي و توسعه و گسترش اين شبكه ها با همكاري كشاورزان پيشرو بمنظور كنترل سريع و بموقع و جلوگيري از خسارت عوامل مضر (آفات، سرما، گرما...).
15-       لحاظ كردن كيفيت محصول در هدفمند نمودن حمايت از بخش توليد در كشاورزي.
16-       تدوين ضابطه براي توليد كنندگان به منظور فراهم كردن امكان آماده سازي و تميز نمودن محصولات سبزي، صيفي در محل توليد براي عرضه مستقيم و بسته بندي .
17-       حمايت از تخصيص تسهيلات كم بهره به بخش خصوصي براي احداث انبارها و سردخانه هاي مناسب با توجه به شرايط اقليمي مناطق مختلف به منظور جلوگيري از ضايعات.
18-       تعيين و ارائه استاندارد ملي حداكثر مجاز باقيمانده سموم در محصولات كشاورزي(National Maximum Pesticide Residue limits)
19-       بررسي و تدوين آيين نامه هاي لازم جهت شناسايي و كد گذاري توليدكنندگان محصولات كشاورزي به منظور نظارت و پيگيري هاي قانوني.
20-       تدوين قانون جهت مقابله با كشاورزاني (توليد كنندگاني) كه محصولات حاوي مواد مضر، باقيمانده سموم بيش از استاندارد ملي و بين المللي توليد كرده اند.
21-       ادامه روند جايگزيني سموم كم خطر و سمومي كه داراي ماده موثره و دوره كارنس حداقل هستند، به منظور جلوگيري از آلودگيهاي زيست محيطي و كاهش باقيمانده سموم در محصولات و كمك به حفظ عوامل كنترل كننده آفات و بيماريها و اجراي مديريت تلفيقي آفاتIPM  (Integrated Pest Management) ، مصرف يا جايگزيني آفتكشهاي بيولوژيكي، استفاده از فرمولها و كارتهاي زرد خصوصاً در گلخانه ها.
22-       افزايش توانايي واحدهاي مسئول كنترل كيفي فرمولاسيون سموم.
 
· وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ( در چهار بند )
1-           به هنگام كردن سبد مطلوب غذا.
2-           نظارت و كنترل كيفيت محصولات سبزي و صيفي و حبوبات و محصولات باغباني از نظر باقيمانده سموم از طريق ايجاد امكانات كنترل سريع در مراكز عمده توزيع و فروش.
3-           اجراي دقيق قوانين و نظارت بر استاندارد انبارهاي نگهداري محصولات كشاورزي.
4-           فرهنگ سازي و ترويج فرهنگ مصرف سبزي و ميوه براساس سبد غذايي مطلوب.
 
· وزارت بازرگاني ( در دو بند )
1-           تسهيل مراحل مختلف مقررات اداري براي واردات و توسعه صادرات.
2-           معرفي توان بالقوه و بالفعل محصولات كشاورزي وتوليدي و صادراتي كشور درسطح جهان.
 
· سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور ( در يك بند )
1-           پيشنهاد يارانه نهاده هاي كشاورزي منجمله كود شيميايي در قانون بودجه سالانه كشور.
 
· همكاري چند وزراتخانه و سازمان (چند بخشي) ( در سي و پنج بند )
1-      ايجاد بانك اطلاعاتي جامع و قابل دسترسي در زمينه كليه محصولات كشاورزي، قيمت آنها، وضعيت تقاضاي بازارهاي خارج از كشور و آمار دقيق از ظرفيت واحدهاي فرآوري، و نگهداري و بسته بندي (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت صنايع و معادن، موسسه استاندارد و تحقيقيات صنعتي ايران، گمرك ايران،وزارت بازرگاني، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي) .
2-      برآورد دقيق و صحيح مصرف سرانه محصولات كشاورزي و فراورده ها به تفكيك و هماهنگ كردن اينگونه آمارگيري ها و جلوگيري از تكرار و موازي كاري (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري مركز آمار ايران و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي).
3-      ادامه انجام تحقيقات كاربردي به زراعي و به نژادي محصولات سبزي و صيفي و باغباني (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت علوم، تحقيقات و فن آوري).
4-      فعالتر نمودن كميته هاي تخصصي برنامه ريزي تحقيقات موجود با مشاركت سازمان تحقيقات و آموزش كشاورزي (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت علـوم، تحقيقـات و فن آوري و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي).
5-      توسعه تحقيقات مورد نياز در زمينه اندازه گيري ميزان و تعيين حداكثر مقدار مجاز آلاينده ها از جمله باقيمانده سموم، كودهاي شيميايي، فلزات سنگين و تعيين حداقل ميزان ريز مغذيها در محصولات تازه وفرآوري شده (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران).
6-      بررسي خاك هاي كشور و توصيه كود مناسب با توجه به شرايط زيست محيطي براي پيشگيري از تخريب كودهاي شيميايي در مسايل زيست محيطي (شور شدن آب و خاك، تخريب بافت خاك) (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري سازمان حفاظت محيط زيست).
7-      پيشگيري از آبياري مزارع محصولات كشاورزي با پساب فاضلاب صنعتي و انساني (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت نيرو و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي).
8-      تجهيز و بهبود استانداردآزمايشگاههاي تحقيقاتي و كنترل و نظارتي با تكنولوژي مناسب و طبق استانداردهاي بين المللي (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران).
9-      توسعه برنامه هاي آموزشي و ترويجي براي مروجين، كشاورزان و توليد كنندگان (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي).
10-   كنترل و نظارت بر فعاليت بخش تحقيقات و توسعه (R & D ) صنايع تبديلي كشاورزي (مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري وزارت جهاد كشاورزي و وزارت صنايع و معادن).
11-   اجراي برنامه «آناليز مخاطره» (Risk Analysis) در مورد آلاينده ها در محصولات باغباني، صيفي، سبزي و حبوبات (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و سازمان حفاظت محيط زيست).
12-   گسترش برنامه هاي تلويزيوني، ويديوئي ترويجي شامل كاشت، داشت، برداشت، مصرف، نگهداري و فرآوري سبزي و صيفي و باغباني و پخش از طريق شبكه هاي تلويزيوني و آموزش در زمينه هاي جديد بسته بندي محصولات تازه و فرآوري شده به توليدكنندگان ذيربط (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و وزارت صنايع و معادن).
13-   استفاده از تجربيات كشورهاي مختلف و بكارگيري آن در افزايش عملكرد كمي و كيفي توليدات كشاورزي به خصوص صيفي، سبزي، حبوبات و محصولات باغباني(مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت علوم تحقيقات و فن آوري).
14-   حذف انحصار دولت در واردات و توزيع سموم بمنظور كمك به مصرف بهينه سموم (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت بازرگاني).
15-   حمايت از توسعه و گسترش خصوصي سازي در زمينه هاي توليد و كنترل كيفيت از جمله كلينيك هاي حفظ نباتات، شركتهاي دفع آفات، اينسكتاريوم ها((Insectarium، آزمايشگاههاي سموم و توليد ماشين آلات صنايع غذايي و بسته بندي (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت صنايع و معادن).
16-   كاهش تعرفه هاي آب، برق، گاز براي واحدهاي گلخانه اي و تبديل آنها به تعرفه هاي كشاورزي (مسئول وزارت نيرو با همكاري وزارت جهاد كشاورزي).
17-   ادامه روند ارائه تسهيلات و يارانه به متقاضيان بخش خصوصي جهت سرمايه گذاري در توليد و تكثير بذر و نهال (مسئول وزارت جهادكشاورزي با همكاري سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور).
18-   تقويت و تجهيز امكانات قرنطينه در مبادي ورودي به نحويكه ارقام و نهاده هاي تكثيري وارداتي سالم و عاري از آفت در اسرع وقت كنترل و مجوز ترخيص داده شود (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور).
19-   تشويق بخش خصوصي به احداث واحدهاي بسته بندي با توجه به نوع محصول بر اساس استانداردهاي ملي براي مصرف داخلي و استانداردهاي بين المللي جهت صادرات (مسئول وزارت صنايع و معادن با همكاري وزارت جهاد كشاورزي) .
20-   فعال كردن واحدهاي بازيافت ضايعات حاصل از محصولات سبزي و صيفي و ميوه در جهت تهيه تغذيه دام يا كود و كمپوست و ..... و همچنين فرهنگ سازي تفكيك زباله (ضايعات) (مسئول سازمان حفاظت محيط زيست با همكاري شهرداريها و بخش خصوصي، رسانه هاي عمومي و ارگانهاي دولتي).
21-   ادامه روند كنترل و كاهش ميزان آفلاتوكسين پسته و محصولات خشكبار در معرض خطر مايكوتوكسينها (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشكي و موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران).
22-   پيشنهاد تعيين قيمت خريد تضميني محصولات كشاورزي براساس كيفيت به شوراي اقتصاد (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت بازرگاني و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي).
23-   هماهنگ كردن و برنامه ريزي زنجيره توليد، توزيع، عرضه، مصرف، صادرات محصولات كشاورزي از مرحله كاشت تا مصرف و صادرات جهت عرضه يكنواخت، جلوگيري از نوسانات قيمت محصولات (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت بازرگاني).
24-   تقويت بازار بورس محصولات كشاورزي (مسئول وزارت بازرگاني با همكاري وزارت جهاد كشاورزي).
25-   ساماندهي بازار عرضه و تجهيز پايانه هاي توليدي و صادراتي (مسئول وزارت بازرگاني با همكاري وزارت جهاد كشاورزي).
26-   حمايت از بخش خصوصي جهت تقويت سيستم حمل و نقل سردخانه دار براي جابجايي محصولات فساد پذير داخلي و صادراتي( مسئول وزارت راه و ترابري با همكاري وزارت جهاد كشاورزي).
27-   تشويق مردم جهت استفاده از محصولات سبزي و صيفي و باغباني در سبد خانوار طبق سبد مطلوب توصيه شده (انستيتو تحقيقات تغذيه اي و صنايع غذايي كشور)، از طريق رسانه هاي عمومي(مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، با همكاري وزارت جهاد كشاورزي و سازمان صداوسيماي جمهوري اسلامي ايران).
28-   افزايش آگاهي عمومي در زمينه هاي ارزش تغذيه اي، نحوه و روش نگهداري و روش پخت براي جلوگيري از تخريب تغذيه اي(مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري وزارت جهاد كشاورزي).
29-   آموزش و تشويق مردم به استفاده از سيب زميني بعنوان يكي از مواد غذايي اصلي در جيره غذايي روزانه، خرما، حبوبات و محصولات خشكبار (پسته، بادام، گردو، فندق و...)و گنجاندن اين محصولات در سبد غذايي خانوار و تغذيه مدارس بصورت گسترده همراه با آموزش (مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري وزارت آموزش و پرورش، وزارت جهاد كشاورزي و رسانه هاي همگاني).
30-   حمايت از تشكلهاي صادراتي از طريق شناسايي بازارهاي جديد خارجي محصولات كشاورزي ايران به منظور حمايت از توليد داخلي(مسئول وزارت بازرگاني با همكاري وزارت امور خارجه، وزارت جهاد كشاورزي و تشكلهاي صادراتي).
31-   عضويت ايران در سازمان تجارت جهاني WTO (مسئول وزارت بازرگاني با همكاري وزارت امور خارجه).
32-   ادامه روند تدوين، بازبيني و در دسترس قرار دادن استانداردهاي ملي سبزي و صيفي و حبوبات و باغباني با در نظر گرفتن پيشنهادات ارگانها و تشكل هاي صنفي ذيربط (مسئول موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران با همكاري وزارت جهاد كشاورزي، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي).
33-   تشويق و موظف نمودن افراد و ارگانهاي ذيربط به اجراي سيستم آناليز مخاطرات نقاط كنترل بحراني HACCP درمراحل مختلف كشاورزي، نگهداري و توزيع و توصيه و اجراي اقدامات پيشگيري كننده مناسب (مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري وزارت جهاد كشاورزي و موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران).
34-   تنظيم بازار محصولات باغباني، سبزي، صيفي و حبوبات (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت صنايع و معادن، وزارت كشور، سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور، بانك مركزي و وزارت امور اقتصادي و دارايي و وزارت بازرگاني).
35-   خريد تضميني محصولات كشاورزي براساس كيفيت (براساس پيشنهاد وزارت جهاد كشاورزي و تصويب شوراي اقتصاد).
 
 
مصوبات شورای غذا و تغذیه کشور در خصوص بهبود وضعیت گندم ، آرد و نان
وزارت جهاد كشاورزي (در 18 بند)
 
1-     تشكيل مجمع ملي گندم ايران (Iranian wheat Board )و تعيين زيرمجموعه پيگيري كننده آن.
2-     اجراي برنامه هاي منسجم و دقيق به منظور استفاده بهينه از منابع موجود آب و خاك و پتانسيل هاي آبي جهت توسعه كشت و افزايش عملكرد گندم. 
3-     تلاش جهت اصلاح واريته هاي گندم پرمحصول و با كيفيت ايده آل براي توليد نان و ماكاروني.
4-     ايجاد تسهيلات و فراهم نمودن امكان استفـاده از تكنيـك هـاي مـدرن زراعـي و خاك ورزي و مديريت كودي براي زارعين كشور.
5-     برنامه ريزي براي يكپارچه سازي اراضي زراعي با ارزش در كشور .
6-     انجام تحقيقات به نژادي گندم به منظور دستيابي به ارقام پرمحصـول و مقـاوم به تنش هاي محيطي زنده و غير زنده . 
7-      انجام تحقيقات به زراعي گندم مصرفي نان و گندم دوروم به منظور تعيين نيازهاي زراعي و تعيين شرايط بهينه كشت ارقام جديد.
8-انجام تحقيقات كيفي به منظور دستيابي به روش هاي ارتقاء كيفيت ارقام گندم داخلي.
9-انجام مطالعات و تهيه طرح هاي فني و اقتصادي به منظور يكپارچه سازي اراضي كشاورزي.
10-       انجام مطالعه و تحقيق در زمينه روش هاي ذخيره سازي غلات و طراحي انبارهاي روباز و سيلوها .
11-       انجام مطالعه و تحقيق در زمينه روش هاي اختلاط منطقه اي و طراحي سيستم هاي حمل و نقل و اختلاط گندم.
12-       انجام تحقيقات جهت تعيين بهينه افزايش مقدار سبوس در فرمولاسيون انواع نان هاي   مسطح ، نيمه حجيم و حجيم .
13-       انجام تحقيقات به منظور حفاظت زراعت گندم در بـرابـر عـوامـل خسـارت زا (آفات، بيماريها و علفهاي هرز).
14-       انجام تحقيقات در خصوص تكنولوژي برداشت و مسايل پس از برداشت.
15-       انجام تحقيقات به منظور توليد گندمهاي غني شده و غني سازي آرد.
16-       احراز وضعيت تراريخته بودن (مهندسي ژنتيك شده) گندم وارداتي و اعلام نظر نهايي در مورد استفاده از آنها.
17-       انجام تحقيقات بيوتكنولوژي در عرضه گندم.
18-       پيشنهاد قيمت خريد گندم داخلي براساس كيفيت به شوراي اقتصاد.
 
 
وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي (در 10 بند)
 
1-         موظف نمودن سيلوها به فعال‌سازي سيستم هاي بوجاري گندم.
2-         تعيين ميزان مصرف نان در سبد مطلوب غذايي و آگاه نمودن مصرف كننده نسبت به فوايد مصرف مواد غذايي جايگزين نان .
3-         موظف نمودن نانوايان به استفاده از مخمر يا ساير بهبود دهنده هاي مجاز و مورد تأييد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با بكار بستن روشهاي تشويقي و تنبيهي.
4-         آگاه نمودن مصرف كننده نسبت به روش هاي درست و علمي بسته بندي ، نگهداري و مصرف نان از طريق شبكه هاي اطلاع رساني .
5-        تحقيق در زمينه تكنيك هاي مختلف توليد، فرآوري، بسته بندي و عرضه نان .
6-        اجراي استانداردهاي تدوين شده آرد و پيگيري ساير استانداردهاي تدوين نشده.
7-        پيگيري در تربيت نيروهاي ماهر در زمينه توليد انواع نان در سازمانهاي ذيربط
8-        تدوين ضوابط فني و بهداشتي مناسب براي مراحل مختلف صنعت نان كشور از ابتدا تا انتها.
9-        تهيه الگوي مناسب بهداشتي براي توليد انواع نان
10-    ارائه پيشنهادات و برنامه هاي ارتقاء كيفيت تغذيه اي انواع نان از جمله ميـزان سبوس گيري، غني سازي و..
 
 
وزارت صنايع و معادن (در 5 بند )
1-اطلاع رساني به منظور تصميم گيري بهينه جهت سرمايه گذاري صنعتي به متقاضيان احداث واحدهاي آرد سازي
2-تشويق و ترغيب مديران توليد و مديران كارخانه هاي آرد سازي كشور به طي دوره هاي تخصصي لازم جهت ارتقاء دانش فني آنان به منظور بهبود كيفيت محصول توليدي.
3-كمك و پيگيري در جهت اعطاي تسهيلات به سازندگان ماشين هاي فراوري خمير و پخت نان هاي صنعتي.
4-پشتيباني از طرح هاي تحقيقاتي به منظور طراحي بسترهاي حرارتي مناسب جهت پخت انواع نان هاي صنعتي.
5-   پشتيباني از طرح هاي تحقيقاتي به منظور مدلينگ فرايند عمل آوري خمير و پخت نانهاي صنعتي و طراحي ماشين هاي پروسه توليد.
 
 
 
وزارت صنايع و معادن - مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي كشور(در2 بند )
 
1-    پيگيري جهت بازنگري و تكميل استاندارد آردهاي مصرفي در كشور.
2-تهيه استاندارد ماشين هاي فرآوري خمير، پخت و بسته بندي نان در كشور.
 
سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور(در 2 بند )
1-       تدوين برنامه تعديل يارانه ها و تأمين و تخصيص منابع كافي به منظور هدفمند كردن آن متناسب با سبد مطلوب غذايي .
2-       نظارت بر امر سياست كاهش نقش دولت در عرضه گندم .
 
وزارت بازرگانی(در9 بند)
1-      اتخاذ تمهیدات لازم برای لحاظ نمودن کیفیت گندم در خرید تضمینی.
2-      فراهم نمودن امکنات لازم به منظور اختلاط مناسب در راستای افزایش کیفیت آرد استحصالی.
3-      اعتلای سیستم ذخیره سازی گندم بر اساس استاندارد ملی مورد نیاز.
4-      توسعه رقابت به منظور خرید گندم و ترغیب کارخانه های آرد به خرید گندم و خرید تضمینی آرد مورد نیاز بخش نان از کارخانه ها بر اساس کیفیت ( حذف نظام امانی و کارمزدی تولید آرد ) ( مشروط بر اینکه در امر خرید گندم به نرخ تضمینی از کشاورزان تا پیدا شدن روش مناسب دیگر اختلالی بوجود نیاید ).
5-      ایجاد تمهیدات لازم جهت بهبود تکنولوژی تولید نان شامل مراحل فراوری خمیر ، سیستم پخت و بسته بندی بر اساس استاندارد های ملی .
6-      اتخاذ تمهیدات لازم به منظور افزایش تولید نانهای حجیم و نیمه حجیم با توجه به مزیت های نسبی بهداشتی ، کیفی و تغذیه ای آنها.
7-      اتخاذ تمهیدات لازم به منظور توسعه تحقیقات و آموزش های تخصصی با توجه به استانداردهای پخت نان و توسعه آگاهی های عمومی در نگهداری و مصرف نان.
8-      فراهم نمودن امکانات نگهداری موقت گندم و بوجاری اولیه در مراکز عمده خرید روستایی
9-      الزام اصناف در بکارگیری نیروهای آموزش دیده و رعایت مفاد آیین کارها و استانداردهای ملی تدوین شده و نیز وگذازی مجوزهای تولید به افراد آموزش دیده.
 
 
همكاري چند وزارت/ سازمان ( چند بخشي ) (در14 بند )
 
1-      حمايت از تشكيل مجمع ملي گندم ايران (مسئول وزارت جهاد كشاورزي با همكاري وزارت بازرگاني، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، وزارت صنايع و معادن، سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور و ساير نهادها و دستگاههاي دولتي و خصوصي ذيربط).
2-      پيشنهاد قيمت خريد گندم داخلي براساس كيفيت (مسئول وزارت جهاد كشاورزي، با همكاري شوراي اقتصاد و وزارت بازرگاني).
3-      اعمال نظارت دقيق بر كيفيت گندم و ساير غلات وارداتي در بنادر بارگيري و تخليه به منظور حصول اطمينان از تطابق شرايط براساس استانداردها و قوانين جاري (مسئول وزارت بازرگاني با همكاري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و وزارت جهاد كشاورزي) .
4-كاهش تصدي‌گري دولت در امر خريد گندم و ايجاد زمينه جهت فراهم شدن امكان خريد مستقيم گندم توسط كارخانه هاي آردسازي (مسئول وزارت بازرگاني با همكاري سازمان مديريت وبرنامه ريزي كشور،وزارت صنايع ومعادن و وزارت جهاد كشاورزي).
5-      برگزاري دوره هاي فني و حرفه اي توليد نان هاي مسطح و حجيم و اعطاي گواهينامه به فارغ التحصيلان اين دوره ها (مسئول وزارت كار و امور اجتماعي با همكاري وزارت بازرگاني و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي) .
6-      تدوين برنامه راهبردي تحقيقات ملي غله و نان ( مسئول وزارت بازرگاني با همكاري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، انستيتو تحقيقات تغذيه اي و صنايع غذايي كشور، وزارت جهاد كشاورزي و ساير سازمانهاي داراي مراكز تحقيقاتي مرتبط با غذا).
7-      حمايت از توليد گندم با جهت گيري يارانه ها به آن ( مسئول سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور با همكاري وزارت جهاد كشاورزي و وزارت بازرگاني).
8-      آموزش تئوري و عملي نانوايان به منظور فراگيري روش صحيح استفاده از مخمر و ساير بهبود دهنده هاي مجاز در فرايند توليد هر يك از انواع نان ( مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري وزارت بازرگاني و وزارت كار و امور اجتماعي ).
9-      بررسي هاي مطالعاتي جهت اجـراي آمـوزش گستـرده نانوايـان و تعييـن روش هاي مؤثر كنترل و ارزيابي نانوايان كشور ( مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكار وزارت بازرگاني).
10-   پيگيري ايجاد تسهيلات ذخيره‌سازي و بوجاري اوليه در مراكز خريد روستايي براي انبارش موقت گندم (مسئول وزارت بازرگاني با همكاري وزارت جهاد كشاورزي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي).
11-    بررسي ساز و كارهاي مختلف تعديل و هدفمند كردن يارانه نان (مسئول سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور با همكاري وزارت جهاد كشاورزي، وزارت بازرگاني، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و انستيتو تحقيقات تغذيه اي و صنايع غذايي كشور).
12-   اجراي برنامه پيشنهادي سبوس گيري گندم جهت ارتقاء ارزش تغذيه اي آرد (مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري وزارت بازرگاني ).
13-   موظف نمودن نانوايان به استفاده از مخمر يا ساير بهبود دهنده هاي مجاز و مورد تأييد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با بكار بستن روشهاي تشويقي و تنبيهي (مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري وزارت بازرگاني).
14-   اعمال كارشناسي دقيق و چند جانبه بر كيفيت گندم و ساير غلات وارداتـي در هنگـام عقـد قرار دادهاي خريد (مسئول وزارت بازرگاني با همكاري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و وزارت جهاد كشاورزي).
 
 
مصوبات شورای غذا و تغذیه کشور در خصوص بهبود وضعیت روغن های نباتی
 
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (در14 بند)
1-      نظارت و كنترل دقيقتر و بيشتر بر محصولات كارخانجات روغن نباتي خوراكي در تمام سطوح.
2-      نظارت دقيق بر كيفيت روغنهاي خام خوراكي وارداتي.
3-      تهيه و ترويج راهنماهاي رژيمي و تغذيه اي براي اصلاح الگوي مصرف روغن و چربي.
4-      نظارت بيشتر بر كاربرد حلال با درجه خلوص بالاو نيز افزودنيهاي مجاز در صنايع روغنكشي .
5-      حمايت از اجراي طرحهاي پژوهشي كاربردي در زمينه روغنهاي خوراكي با توجه به اولويتهاي پژوهشي تعيين شده از سوي شوراي غذا و تغذيه كشور.
6-      ترويج استفاده از روغنهاي حاوي مقادير زياد اسيد اولئيك در فرمولاسيون و توليد مارگارين، روغن سرخ كردني و ساير فراورده هاي روغني مطابق استاندارد.
7-      تعيين ميزان مطلوب مصرف روغن براساس سبد مطلوب غذايي و تنظيم پيشنهاد اصلاح يارانه هاي غذايي.
8-      نظارت بر شبكه حمل و نقل و نگهداري ، توزيع و مصرف انواع روغن هاي خوراكي.
9-      نظارت بيشتر بر مصرف صنفي و صنعتي انواع چربيها و روغن هاي خوراكي و اصلاح روش هاي نامناسب مصرف.
10-   ضابطه مند نمودن مراكز توليدي روغن هاي حيواني ( سنتي و صنعتي) براساس ضوابط تدوين شده و جلوگيري از توليد غير مجاز آن در كشور.
11-   آموزش و شناساندن و تشويق كارخانجات توليد كننده روغن هاي خوراكي در استفاده از سيستم HACCP و سايرسيستم هاي پيشرفته كنترل كيفي باهمكاري مؤسسه استانداردو تحقيقات صنعتي ايران.
12-   آموزش و كنترل در زمينه برچسب گذاري روغن هاي خوراكي.
13-   بازنگري و سامان دهي ساختار موجود در زمينه كنترل مبادي ورودي روغن هاي خوراكي با تأكيد بر تقويت نيروي انساني، تجهيزات و آيين نامه هاي اجرايي.
14-   برقراري بانك اطلاعاتي لازم در مورد جنبه هاي تغذيه اي و صنعتي روغنهاي خوراكي به منظور جلوگيري از دوباره كاري و آگاهي از نتايج تجربيات پژوهشگران.
 
 
وزارت جهاد كشاورزي (در18 بند)
1-      افزايش سطح زير كشت و افزايش بازده در واحد سطح وبهبود كيفيت دانه هاوميوه هاي روغني بويژه كلزا و زيتون.
2-      ايجاد تسهيلات لازم براي اخذ كمكهاي متداول در سياستهاي حمايتي وزارت جهاد كشاورزي به منظور تقويت بنيه مالي توليد كنندگان داخلي.
3-      در اختيار قرار دادن تسهيلات مورد نياز به وزارت جهاد كشاورزي براي خريد سريع و به موقع محصول كشاورزان در نزديكترين محل توليد با حداقل كارمزد متعلقه.
4-      اتخاذ روشهاي تشويقي براي محققان، مروجان كشاورزي و اعطاي وام و يارانه خريد محصول به كشاورزاني كه در تحقيق، ترويج و توليد دانه هاي روغني فعاليت مستمر و قابل ملاحظه دارند.
5-      استفاده از فناوريهاي جديد و مكانيزه كردن روشهاي كاشت، داشت و برداشت.
6-      بالا بردن آگاهي و دانش فني كشاورزان و باغداران از طريق ترويج و برگزاري دوره هاي آموزشي به منظور افزايش راندمان (كمي و كيفي) عملكرد در هكتار.
7-      مطالعه وبكارگيري بيوتكنولوژي براي توليد دانه هاي روغني مناسب براي سلامت انسان و انواع كاربردها با مكانيزم هاي نظارتي لازم.
8-      حمايت از اجراي طرحهاي پژوهشي - كاربردي در ارتباط با ارتقاء كيفيت دانه هاي روغني و روغنهاي خوراكي.
9-      تامين اعتبارات مورد نياز و تامين به موقع كود، سم و تجهيزات مناسب.
10-   بكارگيري روشهاي صحيح برداشت (دستي يا مكانيكي) و جلوگيري از تماس ميوه زيتون باخاك و آلوده شدن آن.
11-   كوتاه كردن فاصله زماني برداشت و فراوري زيتون براي بهبود كيفيت روغن حاصل از آن.
12-   توسعه كشتارگاههاي صنعتي بمنظور استحصال صحيح و بهداشتي پيه و دنبه.
13-   بهينه سازي استحصال روغن از پيه و دنبه براي استفاده خوراكي.
14-   متوقف كردن واحدهاي توليد آرد ماهي مغاير با اصول بهداشتي و استانداردهاي مربوطه .
15-   بهينه سازي فرايند استحصال روغن ماهي از آرد ماهي.
16-   آموزش توليد كنندگان سنتي روغن كره.
17-    سامان دهي وحمايت از توليد انفرادي عشايري روغن كره و حمايت از متمركز كردن آنها.
18-   احراز وضعيت تراريختگي روغنهاي وارداتي از طريق مؤسسه تحقيقات بيوتكنولوژي كشاورزي.
 
 
وزارت صنايع و معادن (در6 بند)
1-      كمك به كارخانجات روغن براي بازسازي ، تعويض و نوسازي تجهيزات صنعتي و تسريع آن.
2-      بستر سازي لازم جهت جايگزيني تدريجي روش هيدروژناسيون با ساير روشها مانند اختلاط، استري كردن و جزء به جزء كردن.
3-      اطلاع رساني به منظور تصميم گيري بهينه جهت سرمايه گذاري صنعتي به متقاضيان و عدم اولويت دار بودن صنايع تصفيه روغن و روغنكشي در فهرست طرحهاي صنايع.
4-      بازنگري و تكميل استانداردهاي ملي كيفي و بسته بندي روغنها و چربيها بر اساس استانداردهاي ذيربط.
5-      كاليبراسيون مداوم دستگاهها و لوازم آزمايشگاهي در مراكز كنترل و كارخانجات.
6-      توانمند سازي و تجهيز آزمايشگاههاي كنترل روغن وابسته به مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران .
 
وزارت بازرگاني (در 4 بند)
1-      جايگزيني تدريجي واردات دانه هاي روغني به جاي روغن نباتي خام با رعايت مقررات مربوطه.
2-      ايجاد تنوع در واردات روغن خام و افزايش سهم واردات روغن خام آفتابگردان ، پنبه دانه، ذرت و كلزا نسبت به روغن خام سويا.
3-      برنامه ريزي جامع به منظور جايگزيني تدريجي روغن نباتي مايع يارانه اي به جاي روغن نباتي جامد در شبكه توزيع كالا برگي.
4-      سامان دهي بخش حمل و نقل بهداشتي روغن هاي خوراكي وارداتي از مبادي ورودي كشور.
    
 سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور (در 1 بند)
1-      تأمين اعتبارات لازم براي تحقيق و مطالعه بيشتر در مورد جنبه هاي تغذيه اي و صنعتي روغنهاي خوراكي و حمايت از اجراي طرحهاي تحقيقاتي كاربردي و جهت دهي اعتبارات براساس مصوبات شوراي غذا و تغذيه كشور درزمينه روغن و پيگيري در مورد تأمين تسهيلات لازم جهت مصوبات.
 
همكاري چند وزارتخانه و سازمان ( چند بخشي ) (در 11 بند)
1-      ارتقاي كيفيت روغنهاي نباتي هيدروژنه با بازنگري استانداردهاي ملي جهت كاهش تدريجي ميزان اسيدهاي چرب ترانس در مرحله اول به كمتر از 20% و در مرحله دوم به كمتر از 10% و رفع اشكالات فني و تكنيكي كارخانجات روغن (مسئول وزارت صنايع و معادن ( مؤسسه استاندارد ) باهمكاري وزارت بازرگاني و وزارت بهداشت ، درمان وآموزش پزشكي )
2-      برنامه ريزي به منظور جايگزين كردن توليد و مصرف روغن نباتي مايع به جاي روغن جامد (هيدروژنه) و ترويج سالانه 20% روغن مايع به جاي جامد (مسئول وزارتخانه هاي صنايع و معادن و بازرگاني)
3-      آموزش و تشويق مردم به مصرف روغنهاي نباتي مايع به جاي روغن جامد وآموزش آنان در زمينه نحوه صحيح نگهداري و مصرف روغنهاي نباتي مايع و فراورده هاي حاوي چربي(مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري صداو سيماي جمهوري اسلامي ايران)
4-      شناسايي و تقويت مؤسسات تحقيقاتي موجود و تجهيز آنان و اولويت دادن به پژوهشهاي علمي كاربردي در جهت ارتقاء کیفیت روغن هاي خوراكي(كليه وزارتخانه هاي داراي موسسات تحقيقاتي )
5-      برقراري ارتباط نزديك بين دانشگاهها، مراكز پژوهشي و صنايع روغن كشور(مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي )
6-      ايجاد ارتباط و همكاري پژوهشي با مراكز تحقيقات روغن در ساير كشورها(مسئول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي )
7-      بالا بردن سطح آگاهي مسئولين واحدهاي صنعتي در زمينه استفاده از سيستمهاي مناسب استخراج، كنترل، بهداشت كارخانه و استفاده از سيلوي زيتون قبل از فراوري (مسئول وزارت صنايع و معادن)
8-      تحقيق و فرمولاسيون انواع روغن هاي خوراكي براي مصارف صنعتي با ويژگيهاي كاربردي مناسب(مسئول وزارتخانه هاي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ، صنايع و معادن ،جهاد كشاورزي وعلوم ، تحقيقات و فن آوري )
9-      اجراي دقيق قانون چگونگي نشر آگهي ها و تبليغات مواد غذايي مربوط به وزارت ارشاد(مسئول وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي باهمكاري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي )
10-   برقراري سيستم جامع برداشت، نگهداري حمل و فراوري دانه هاي روغني و زيتون توليد داخل (مسئول وزارت جهاد كشاورزي)
11-   مبارزه با قاچاق كالا با اولويت جلوگيري از قاچاق مواد غذايي (مسئول وزارت بازرگاني )
 
 
مصوبات شورای غذا و تغذیه کشور در خصوص بهبود وضعیت
شیر و فراوردههای آن
 
وزارت جهاد کشاورزی ( 12 بند )
1-      تشکیل مجمع شیر ایرانIran Dairy Board و تعیین زیر مجموعه پیگیری کننده طرح.
2-      اجرای طرح ملی بهبود کیفیت شیر خام.
3-      مبارزه با بیماریهای دامی مشترک انسان و دام بویژه بروسلوز و سل.
4-      افزایش مراکز جمع آوری شیر خام بر اساس ضوابط تدوین شده .
5-      تکمیل بانک اطلاعاتی شیر و فراورده های آن.
6-      اجرای طرح مناسب به منظور پیش گیری ، کنترل شیر و فراورده های آن از باقیمانده سموم دفع آفات نباتی ، داوهای دامی و آلاینده های محیط زیست.
7-      حمایت و تقویت مراکز آموزشی ، تحقیقاتی و ایجاد پژوهشکده خاص شیر و فرآورده های آن.
8-      ارائه و اجرای راه حل ههای عملی و قانونی برای سامان دهی شیرهای برگشتی از مراکز جمع آوری و کارخانه ها با همکاری وزات بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی.
9-      برنامه ریزی و سامان دهی توسعه دامداریهای تولیدکننده شیر در قطبهای مستعد.
10-بررسی وضعیت واحدهای غیر فعال یا نیمه فعال روستایی فراوی شیر و در صورت نیاز فعال نمودن آنها که دارای مجوز از وزارت جهاد کشاورزی هستند.
11- روز آمد کردن صنایع روستایی فرآوری شیر.
12- پیشنهاد راهکارهای قانونی به منظور تسیلات و یارانه های داخلی و صادراتی به شورای اقتصاد.
 
وزارت صنایع و معادن( در3 بند)
1-      بررسی وضعیت واحدهای فراوری شیر غیر فعال و یا نیمه فعال که دارای مجوز از وزارت صنایع و معادن هستند و در صورت نیاز فعال نمودن آنها.
2-      ارتقاء صنعت شیر با فن آوری روز با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور.
3-      همکاری و حمایت برای بازسازی و بهینه سازی واحدهای فرآوری شیر.
 
وزارت صنایع و معادن- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ( در 3 بند)
1-      تدوین استانداردهای ملی ایران بر اساس معیارهای علمی و بین المللی به منظور ایجاد تنوع تولید در زینه شیر و فرآورده های آن.
2-      تدوین استانداردهای متنوع در سیستم بسته بندی با توجه به مشخصات محصولات.
3-      همکاری در احداث آزمایشگاهای مرجع به منظور کنترل و آلودگی زدایی آفلاتوکسین، باقیمانده سموم دفع آفات نباتی، داروهای دامپزشکی، دی اکسین، فلزات سنگین ، باقیمانده هورمونها و مواد رادیواکتیو در زمینه شیر خام با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت جهاد کشاورزی ( سازمان دامپزشکی)
 
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی( در 12 بند)
1-      آموزش همگانی در زمینه جایگاه و ارزش غذایی شیر و فراورده های آن به منظور افزایش مصرف سرانه آن و ایمنی شیر و فراورده های آن.
2-      ارائه توصیه و پیشنهاد مناسب برای اصلاح یارانه یر متناسب با سبد مطلوب غذایی
3-      تعیین گروهای آسیب پذیر تغذیه ای و تدوین ضوابط مربوطه به منظور توزیع شیرهای یارانه و شیر مدارس.
4-      نظارت و کنترل دقیق بر فرایند تولید در تمام سطوح و برخورد قانونی با موارد غیر مجاز.
5-      نظارت دقیق بر حفظ زنجیره سرما برای نگهداری و عضه فراورده های شیری در تمام مراحل تولید.
6-      کنترل و نظارت شیر و فراوره های آن از باقیمانده سموم دفع آفات نباتی ، داروهای دامی و آلاینده های محیط زیست.
7-      صدور مجوز ایجاد آزمایشگاهای آکرودیته مورد تایید و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به افراد حقیقی و حقوقی در سراسر کشور.
8-      اجرای طرحهای پژوهشی مورد نیاز در زمینه شیر و فراورده های آن.
9-      آموزش و شناساندن و تشویق کارخانجات به استفاده از سیستم HACCP و سایر سیستمهای پیشرفته کنترل کیفی با همکاری مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران.
10-آموزش و کنترل در زمینه برچسب گذاری شیر و فراورده ها.
11-نظارت و کنترل دقیق تر بر فراورده های تولیدی کارخانه ها در تمام سطوح.
12- جلوگیری از فروش و عرضه شیر خام و فراورده های غیر بهداشتی.
 
سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور( در سه بند)
1-      ازافزایش سطح تسهیلات و اعتبارات جهت بهبود وضعیت تولید ، جمع آوری ، فرآوری و مصرف نوسازی و تطبیق صنعت شیر مطابق با فن آوری روز .
2-      اجرای بند ب ماده 197 قانون برنامه سوم اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، در جهت افزایش مصرف سرانه شیر و فراورده های آن .
3-      تعیین تکلیف سرمایه گزاریهای نیمه تمام در بخش شیر و فراورده ها.
 
همکاری چند وزرت / سازمان ( چند بخشی) ( در 12 بند) 
1-      تهیه و ارائه راهکارهای مناسب به منظور کنترل و پیشگیری از انواع آلودگی شیر خام ( مسئول وزارت جهاد کشاورزی با همکاری وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی) .
2-      حمایت از طرح تشکیل مجمع شیر شیر ایران (IDB ) و تعیین زیر مجموعه پیگیری کننده آن (مسئول وزارت جهاد کشاورزی با همکاری وزارت صنایع و معادن ،وزارت بازرگانی ، وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی ، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و سایر نهاد ها و دستگاههای دولتی و خصوصی ذیربط)
3-      ایجاد و تجهیز و آزمایشگاهای مرجع (مسئول وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی با همکاری مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و وزارت جهاد کشاورزی).
4-      تشکیل بانک اطلاعاتی شیر و فرارده های آن(مسئول وزارت جهاد کشاورزی با همکاری وزارت صنایع و معادن ، وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی).
5-      ایجاد مراکز آموزشی ، تحقیقاتی و پژوهشکده خاص شیر و فراورده ها( مسئول وزارت جهاد کشاورزی با همکاری وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی وزارت علوم ، تحقیقات و فن آوری).
6-      ساماندهی و بهینه سازی واحدهای تولیدی سنتی شیر و فراورده های آن و همچنین جلوگیری از فعالیت واحدهای غیر مجاز(مسئول وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی با همکاری وزارت جهاد کشاورزی).
7-      ساماندهی و بهینه سازی جمع آوری شیر وفراورده های شیری در مناطق عشایری(مسئول وزارت جهاد کشاورزی با همکاری وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی).
8-      رفع مشکلات ناشی از انجام موازی کاری ها بین دستگاهها و سازمانهای ذیربط ( مسئول نهاد ریاست جمهوری، با همکاری سایر سازمانهای ذیربط).
9-      تدوین گزارش آماری سالانه صنعت شیر کشور به منظور ارائه اطلاعات صحیح به
مدیران سیاستگذار و ستادی کشور(مسئول وزارت جهاد کشاورزی با همکاری مرکز آمار ایران و وزارت صنایع و معادن و وزارتخانه های ذیربط).
10-ارائه و اجرای راه حل های عملی قانونی برای سامان دهی شیرهای برگشتی از مراکز جمع آوری و کارخانه ها (مسئول وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی با همکاری وزارت جهاد کشاورزی).
11- ارائه توصیه و پیشنهاد مناسب برای اصلاح یارانه شیر متناسب با بد مطلوب غذایی(مسئول وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی با همکاری وزارت جهاد کشاورزی ، وزارت بازرگانی و سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور).
12- آموزش همگانی در زمینه جایگاه و ارزش غذایی شیر و فرارده های آن به منظور افزایش مصرف سرانه آن و ایمنی شیر و فراورده های آن(مسئول وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی با همکاری وزارت جهاد کشاورزی ، وزارت بازرگانی، وزارت صنایع و معادن و سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور).
 

نسخه چاپي ارسال به دوست

چهارشنبه ١٩ فروردين ١٣٨٨ - ١٠:١٦ / شماره خبر: ٢١٧٩ / تعداد نمايش: 46409

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج